Opinie

Mensen helpen met dementie: hoe moet dat eigenlijk?

Als je mensen met dementie wil helpen, gebruik dan niet te veel woorden. Het gaat om contact maken, schrijft Laura Vermeulen op basis van de ervaringen van patiënt Mart van de Vegt.

Mart van de Vegt: 'Het is net alsof je wakker wordt uit een diepe slaap, je hebt nergens houvast aan'Beeld Hedy Tjin

Het gebeurde de 68-jarige Mart van de Vegt laatst nog. Hij was bij de Jumbo en moest betalen. Hij was het plotseling helemaal kwijt. "Ik zocht iets, maar ik wist niet wat. Ik stond daar maar. Het zweet brak me uit."

Mart is voormalig ondernemer in de bouw. In 2010 kreeg hij de diagnose MCI (milde cognitieve stoornis), veelal een voorstadium van dementie. Hij staat positief in het leven. Maar van dit soort momenten wordt hij radeloos.

Aandacht voor dementie
Vandaag is het Wereld Alzheimer Dag. Wereldwijd is er aandacht voor mensen wier leven wordt geraakt door dementie. In Nederland is het thema: de dementievriendelijke samenleving. Belangrijk, want één op de vijf mensen krijgt dementie.

Mart behoort tot de 56 procent van de Amsterdammers met dementie die alleenstaand zijn. Als hij en anderen in het openbare leven goed worden opgevangen, kunnen ze lang en met plezier thuis wonen.

'Jou mankeert niks'
Maar hoe doe je dat, iemand opvangen? Wat betekent het om dementievriendelijk te zijn? Lastig aan dementie is dat je het niet aan mensen ziet, zegt Mart. Hij heeft het met zijn familie meegemaakt. "Jou mankeert niks," zeiden zij.

In mei lanceerde staatssecretaris Van Rijn de campagne 'Samen maken we Nederland dementievriendelijk.' Het doel: het bewustzijn over dementie in de samenleving vergroten. Op de website Samendementievriendelijk.nl kan iedereen een online training volgen.

Dementievriendelijke benadering
Daarin komt een situatie voor die Mart herkent: een man staat in de hal van de bibliotheek. Hij heeft een stapel boeken in zijn handen en kijkt zoekend naar de inlevermachine. "Meneer heeft problemen met handelingen die eerder bekend waren," is het juiste antwoord in het trainingsfilmpje.

Je mag hem geruststellend vragen: "Goedemorgen. Komt u om die boeken in te leveren?" Daarna kun je hulp aanbieden: "Zal ik u helpen om die boeken in te leveren?" Dat is de dementievriendelijke benadering. Of toch niet?

Laura Vermeulen, promovendus medische antropologie aan de UvA, spreekt sinds 2014 met Mart van de Vegt voor haar promotieonderzoekBeeld -

Eén en al onzekerheid
Het is te ingewikkeld, vindt Mart als we samen de online training bekijken. Wat hij in de Jumbo meemaakte lijkt volgens hem op de situatie van de man in het filmpje.

"Het is net alsof je wakker wordt uit een diepe slaap. Je hebt nergens houvast aan. Niks dringt tot je door. De hele wereld ben je kwijt. Je weet niet wat je moet doen of waar je bent. Het is één en al onzekerheid." En dat geeft veel stress. "Iemand is in paniek op zo'n moment, die blokkeert," zegt hij. Al die woorden, al die vragen van het trainingsvoorbeeld helpen niet.

Gniffelen
Toch kun je wat doen, zegt hij. "Het kan een woord zijn, een hand op je schouder. In één keer kom je eruit." Bij de kassa vroeg iemand achter hem rustig: "Lukt het?" Op dat moment was hij terug. Hij schaamde zich. Maar hij zag zijn pas in het pinapparaat steken. En hij keek of hij al had afgerekend.

Wat is er nodig om te helpen? Volgens Mart gniffelen mensen als er iets verkeerd gaat. "En dat merk je wel! Je proeft de sfeer, je vangt alles op." Zelf is hij mensen dankbaar die hem even aanstoten als hij stilvalt. Hij denkt dat media-aandacht voor dementie helpt het bewustzijn te vergroten. Zo ook de campagne voor een dementievriendelijke samenleving.

Maar misschien heeft dementie geen eigen vorm van vriendelijkheid nodig. Of zorgvuldig geformuleerde vragen. Het gaat om contact maken. "Daarmee trek je mensen weer bij de tijd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden