Plus

Meer focus op hergebruik van Amsterdams afval

Door AEB ingezamelde latexresten krijgen vanaf woensdag een tweede leven in de schappen van kringloopwinkels. Het tekent de omslag van het vroegere Afval Energie Bedrijf naar meer recycling. De volgende stap: luiers.

'De nieuwe installatie betekent niet dat we in de stad wel kunnen stoppen met het scheiden van afval' Beeld anp

Driehonderdduizend liter latex krijgt afvalbedrijf AEB Amsterdam elk jaar binnen via de zes inzamelpunten waar Amsterdammers hun klein chemisch afval kwijt kunnen.

Vanaf woensdag krijgen de verfresten een tweede leven in de kringloopwinkels van Rataplan en De Lokatie. Of althans, die latexemmers die nog voor meer dan de helft gevuld zijn en niet bedorven.

Euro per liter
Zo'n twintig procent is nog bruikbaar, schat Wim Bunnik, die aan het hoofd staat van AEB's Recycle en Service Centrum (RSC). Hij schudt eens aan een emmer, de latex is opgedroogd. In weer een andere emmer is de verf bevroren geweest of er zijn kwasten in achtergebleven. Deze latex gaat alsnog de verbrandingsoven in.

Maar even later trekt hij een emmer witsel open die nog bijna helemaal vol zit. Die mag dus door naar de kringloopwinkel, waar de latex straks een euro per liter kost.

Ook wordt de verf gratis verstrekt aan sociale projecten, zoals buurthuizen en vrijwilligers die vluchtelingen een handje toesteken.

Samen met de kringloopwinkels, verffabrikant AkzoNobel en de gemeente gaat AEB de verfinzameling de komende vier maanden uitproberen. Bunnik: "In Engeland schijnt het al jaren goed te lopen."

Niet alleen stroom, ook grondstof
Het hergebruik van latex typeert de nieuwe wind die is gaan waaien bij AEB. Tot een jaar of vijf terug stond alles in het teken van de twee verbrandingsinstallaties die afval met een griezelig hoog rendement omzetten in groene stroom.

De laatste jaren drong het besef door dat hergebruik van afval als nieuwe grondstoffen nog duurzamer is. In 2014 was de omzet die AEB haalde uit energie nog zeven keer zo groot als de omzet uit grondstoffen. In 2025, verwacht AEB, zullen de opbrengsten uit energie en uit grondstoffen elkaar niet veel meer ontlopen.

Achterop het AEB-terrein wordt gebouwd aan de scheidingsinstallatie die plastic, metaal, papier en drankkartons uit het huisvuil gaat halen. Uit recent onderzoek blijkt dat efficiënter dan huishoudens die allemaal hun eigen afval scheiden. En niet eens alleen in de grote stad. Nog tien gemeenten doen mee, zegt AEB-directeur Jeroen de Swart. "Ze hebben allemaal nog veel te winnen bij nascheiding."

In de scheidingsinstallatie blijft bovendien een 'organische natte fractie' achter vol etensresten en keukenafval. AEB denkt daarom hardop over een vergister en een groengasinstallatie die deze slurrie kan opwerken tot biogas.

Voor het plastic dat uit de scheidingsinstallatie komt, broedt AEB dan weer op twee nieuwe opwerk­installaties, voor folies en harde kunststoffen. Ook die materialen wil AEB verwerken tot zuivere kunststof - geen sinecure door de vele plastictypes die door elkaar worden gebruikt.

Bouwstof en isolatiemateriaal
De nieuwe installatie betekent ook niet dat we in de stad wel kunnen stoppen met het scheiden van afval. Zo wordt papier in de vuilniszak te vies om nog voedingsmiddelen in te verpakken. Het blijft dus van belang om oud papier, maar ook glas en textiel apart in te zamelen, zegt De Swart. Maar ook voor de vezels van het vervuilde papier ziet AEB nog genoeg nuttige toepassingen, als bouwstof of isolatiemateriaal.

Geheel nieuw is de mogelijkheid luiers en incontinentiemateriaal te recyclen. AEB denkt erover luiers apart in te zamelen, bij kinderdagverblijven bijvoorbeeld, om het materiaal geschikt te maken voor hergebruik in een speciale opwerkinstallatie.

Al dit soort plannen voor de periode tot 2025 roepen wel de vraag op welke risico's AEB zich op de hals haalt met nieuwe investeringen. Nog maar tien jaar geleden opende AEB zijn hoogrendementscentrale.

Stortplaatsen
De verwachtingen waren hooggespannen, maar door overcapaciteit in de afvalbranche en de achterblijvende elektriciteitsprijs kwam AEB bedrogen uit. In 2015 bleek AEB nog maar 75 miljoen euro waard, terwijl het bij de gemeente Amsterdam, de enige aandeelhouder, voor 140 miljoen in de boeken stond.

Maar De Swart maakt zich geen zorgen. "De trend die wij zien, is dat grondstoffen in de samenleving meer dan één keer worden gebruikt. Hoe snel dat gaat, is van allerlei factoren afhankelijk, maar één manier om de risico's te ondervangen is dat we partners zoeken bij dit soort investeringen, zodat we weten dat er vraag is naar de grondstoffen die wij maken."

De afvalverbranding lijdt nog niet onder de ommezwaai naar meer recycling. De capaciteit die onbenut blijft nu minder Nederlands huisvuil de ovens in gaat, wordt opgevuld met Brits afval. Aan de andere kant van de Noordzee belandt veel afval op stortplaatsen. Nu komt zo'n vijftien procent van het afval uit het Verenigd Koninkrijk.

"We verwachten dat dit oploopt naar 25 procent. Wat de brexit voor ons gaat betekenen, weten we niet. Maar wat niet verandert is dat Engeland een probleem heeft met afval waar wij een oplossing voor kunnen bieden."

Restpartijen
De afvalverbranding brengt in de toekomstplannen van het AEB ook weer andere opbrengsten mee. Meer restwarmte voor woningen in Nieuw-West en Noord die aangesloten worden op stadsverwarming, om te beginnen. Verder denkt AEB aan het leveren van stoom aan fabrieken en het afvangen van CO2 die doorgeleverd kan worden aan tuinbouwkassen in Aalsmeer.

Zelfs de as uit de verbrandingsovens wordt steeds beter geschikt voor hergebruik. Met de bedrijven even verderop in de haven, producenten van asfalt en straatstenen, komt het wellicht tot een 'bouwstoffenrotonde'.

Maar het duidelijkste voorbeeld van de omslag die AEB doormaakt is wel het nieuwe RSC (zie kader). Nu werken er 75 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor het sorteren en demonteren van afgedankte apparaten en restpartijen. In 2021 zullen dat er ruim 150 zijn.

Amsterdams afval Beeld Laura van der Bijl

Waardevol materiaal

Omdat AEB meer inzet op recycling komen er ook meer mogelijkheden voor de re-integratie van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt - langdurig werklozen, vluchtelingen, arbeidsgehandicapten. Nu al is het RSC, het Recycle en Service Centrum, de werkplek voor 75 mensen. In 2013 waren dat er dertig. In 2021 wil AEB er ruim 150 mensen aan werk helpen.

In het RSC halen zij bijvoorbeeld afgedankte apparaten uit elkaar. Batterijen gaan eruit, de stekker wordt afgeknipt en het koper uit de kabels wordt in een shredder tot bijna zuiver kopergruis verwerkt. Ook worden restpartijen gedemonteerd - banden en aluminium velgen, compressoren uit de airconditioning van auto's- zodat de waardevolle materialen hergebruikt kunnen worden.

Voorzichtig kijkt AEB al verder naar nieuwe materialen, zoals het sorteren van textiel en 'upcycling', het maken van nieuwe producten uit afval. Daarvoor moeten we bijvoorbeeld denken aan de dertigduizend fietswrakken die elk jaar in Amsterdam worden opgehaald en weggeknipt.

In 2015 werd in het RSC 3,8 miljoen kilo aan grondstoffen teruggewonnen uit afval. Over vijf jaar moet dat bijna het dubbele zijn. AEB breidt daarom nog dit jaar uit naar een nieuw, drie keer zo groot RSC in een havenloods op de Basisweg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden