Plus PS

Meelopen bij een dierencasting: 'Nu even niet poepen!'

'Ik weet precies welk dier geschikt is voor welke rol.' Van biggen tot lieveheersbeestjes, Sabine van der Helm (57) levert dieren voor film, theater en fotoshoots. Dat kan nogal hectisch zijn, want poedels willen soms niet blaffen en ganzen poepen nu eenmaal veel.

'Zodra er dieren op een set staan, gaat alle aandacht daarheen. En roem delen is lastig' Beeld Jan Dirk van der Burg

Het ruikt naar katten en er kwaakt een eend. Dat geluid blijkt de telefoon van Sabine van der Helm te zijn. Een gesprek over ratten ontvouwt zich.

Over dat ze de kleur van wilde ratten moeten hebben. Dus bruin, en niet gevlekt. Een stuk of zeven. En ze moeten goed rat kunnen spelen, voor een rioolscène. Einde gesprek.

"Wil je koffie? We hebben nog wel even voor we aan de slag moeten."

Sabine loopt langs de bank waar net een van haar twaalf katten heeft gebraakt. De muren van haar voor de rest schone huis - ze is de hele dag aan het schoonmaken - hangt vol stills van haar dieren in films en foto's uit tijdschriften.

Vanuit het open raam in de keuken kijk je uit op de binnenplaats van haar huis aan de Leidsekade, waar drie koddige ganzen waggelen. Een van de ganzen blaast richting de boom waarin een kat onhandig, met vier gestrekte poten, op de takken probeert te balanceren.

"Jibini, wat doe je nou? Niet in de hulst!" roept Sabine uit het raam, waarna ze in één adem vertelt dat Jibini van een kaasboerderij komt en daarom Jibini heet. Dat is namelijk kaas in het Swahili en het Swahili is perfect voor dierennamen. Google Translate is haar namengenerator.

"Ik hoop dat het verhaal dit keer eens wat dieper gaat," zegt Sabine bij de koffie. Ze heeft eens bij Jinek verteld over haar werk. En er waren een paar interviews naar aanleiding van een boek dat ze een aantal jaren geleden maakte. "En dan gaat het alleen maar om de glitter en glamour."

Haar dieren zaten bijvoorbeeld in series als Onderweg naar morgen, Toen was geluk heel gewoon, Flikken Maastricht, Koefnoen en Toren C. En in bioscoopfilms als Oorlogswinter, De Heineken ontvoering, Nova Zembla en Brasserie Valentijn. Ze waren te zien in voorstellingen van Het Nationale Ballet en Toneelgroep Amsterdam. En ze deden mee aan modeshows en zaten in honderden commercials.

Met de toevoeging 'animal handler' ziet Sabine zich vaak terug op de aftiteling. Ook bij Minoes zeker, wordt haar vaak gevraagd. Maar die kattenfilm bij uitstek deed ze juist niet. Volgens de filmproducent heeft het er niets mee te maken, maar Sabine geeft Whiskas er de schuld van. Het kattenvoerbedrijf hielp met de marketing van de film en Sabine had niet van die typische Whiskaskatten met die schattige strepen op hun snoet. Het is zestien jaar geleden, maar nog steeds de grootste teleurstelling uit haar carrière.

Witbuikegels
Die carrière begon 32 jaar geleden. Als danseres zette ze haar eerste danspassen in de showbizz ­- ze danste onder meer in de musical Cats - en schreef ze zich in voor een castingbureau. De op­drachten volgden snel. Alleen niet voor haar, maar voor de vier katten die ook op de foto stonden die ze had ingeleverd. Het was de opmaat voor haar eigen casting­bureau voor dieren. Inmiddels bestaat Catver­tise twintig jaar.

Sabine van der Helm met drie van haar katten. Ze doen ervaring op tijdens de shoot voor Wehkamp Beeld Jan Dirk van der Burg

Tot zover de glitter en glamour. Daarachter schuilt het gedoe van het - vaak last minute - regelen van geschikte dieren. De katten heeft ze zelf, maar voor andere dieren is ze afhankelijk van baasjes die een showbizzcarrière voor hun dier zien zitten.

Honderden dieren staan inmiddels bij ­Sabine ingeschreven. Veel honden en katten, maar ze heeft ook zeker een 'stuk of vijftien uitstekende konijnen'. Via haar netwerk komt ze ook wel aan kalkoenen, roofvogels, paarden, vlinders, geiten, witbuikegels of lammetjes.

Dat lijkt simpel, maar is het vaak niet. Neem Pandora de poedel. Haar eigenaar had Sabine beloofd: ze kan op commando blaffen. Dat bleek toch niet het geval. Dus moest Sabine halsoverkop, een paar dagen voor opnames van een televisiecommercial, op zoek naar een vervangende poedel.

Na een middag rondbellen kreeg ze een filmpje van Ted de poedel onder ogen. Gelijk wist ze dat hij perfect was. "Dat is mijn talent, hè? Ik zie meteen of een dier geschikt is."

Met exotische dieren als apen werkt ze niet. Met insecten soms weer wel. Zo had ze eens lieveheersbeestjes nodig: na lang bellen vond ze een basisschool die net een kweekproject had lopen.

Drukke week
Voor de klus van vandaag zijn ganzen nodig. Wehkamp is bezig met de campagne voor aankomende zomer en het lijkt ze leuk om twee jongetjes in hun zwembroek (maat 110-116) met een paar ganzen op de foto te zetten. Zo moet er 'interactie' ontstaan en een 'verbinding plaatsvinden' op de foto.

Flap, flap, flap. Gak, gak, gak. Op de kleine binnenplaats bij het huis aan de Leidsekade lopen de ganzen al druk snaterend heen en weer terwijl Sabine ze probeert te vangen. Een dag eerder zijn ze van een zorgboerderij gehaald, waar de ganzen verblijven als ze niet voor de camera's staan. Het is toevallig een drukke week: ze hebben ook een paar keer opnames voor Circus Noël, de nieuwe film van regisseur Dennis Bots.

Gans Tanja wordt voor de camera gezet Beeld Jan Dirk van der Burg

Toegang tot de binnenplaats is alleen mogelijk via het appartement op de begane grond. Volgens Sabine is de grote, vriendelijke Jan die daar woont de beste huurder ooit. Als ze zes katten kwijt is, ­zitten die vaak met hem te kroelen. Jan wil dat zelf niet toegeven. "Die kutkatten altijd," zegt hij, terwijl Sabine de bench met ganzen door zijn woonkamer tilt.

Drie van die kutkatten, die uitzonderlijk lief en harig blijken te zijn, gaan mee naar Zwolle. Als training, zodat ze niet snel in de stress schieten van camera's en alles wat daarbij komt kijken. Dat geldt overigens niet voor de mollige Abatutu (geen Swahili!). Hij speelt binnenkort de hoofdrol in de film De wilde stad en is al een ervaren acteur. Alleen: als hij thuis is doet hij volgens Sabine niets anders dan eten, dus is het goed als hij ook meegaat. Voor hem is het een balansdag.

Met drie losse katten in de auto, die af en toe op schoot kruipen, en de ganzen achterin, rijdt Sabine met haar Volvo de Nassaukade op. Soms zit ze met al haar katten in de auto. Ze wordt nooit aangehouden. "Laatst stond er een agent naast me. Deed hij lachend zijn duimen omhoog."

Terwijl Sabine op de Ring de afslag naar de A1 richting Zwolle neemt, vertelt ze hoe studenten op de filmacademie nog steeds over 'ABC' krijgen te horen.

"Animals, boats en children. Niet gebruiken, dat levert problemen. Echt, dat leren ze. Ongelofelijk, toch? Terwijl er duizenden factoren zijn op een set die meespelen, maar meestal zijn het niet de dieren die voor problemen zorgen, maar mensen. Ik hoop bijvoorbeeld dat die jongetjes wel is verteld dat ze met ganzen op de foto moeten. Straks zijn ze bang."

Rol in opera
Waar Sabine soms ook nog weleens moeite mee heeft: de grote ego's in de filmwereld. Sommige acteurs zijn te arrogant om even een koekje te geven aan een hond die in een scène speelt, terwijl het belangrijk is dat er een band ontstaat. Sabine moet het dan via de opnameleider proberen af te dwingen.

En dan is er de jaloezie. "De eerste keer dat ik dat ontdekte stond ik er ook even van te kijken. Maar zodra er dieren op een set staan, gaat vaak alle aandacht daarheen. En roem delen is lastig. Ooit speelde een van mijn katten een rol in de opera Tosca. De dirigent had het niet meer: in elke recensie werd de kat als eerst genoemd."

En zo gebeuren volgens Sabine tal van 'krankzinnige dingen'. Zoals de film waarvoor een moedereend en een paar kuikens nodig waren. De scène zou worden gefilmd in een kleine vijver, maar het bleek een gigantisch meer te zijn. De regisseur zag niet in dat de eenden dan nooit meer terug zouden komen.

Als compromis werd besloten op het grasveld bij het water te filmen, maar toen de eenden richting het water waggelden, liep Sabine ernaartoe. "Begint die regisseur toch te schelden. Wat doet dat mens in beeld! Zo'n dag. Dan heb je weleens: dit ga ik niet meer doen."

En toch doet ze het al 32 jaar. In haar eentje. Een assistent zou welkom zijn in de hectiek, met afspraken die steeds verschuiven en de continue zoektocht naar geschikte dieren, maar ze heeft nog niemand gevonden met wie ze dit samen zou kunnen doen.

"Niet iedereen kan dit ook. Ik heb een bepaald soort natuurlijk overwicht op dieren. En ik weet precies welk dier geschikt is voor welke rol."

Bovendien moet Sabine vaak ter plekke op de set oplossingen bedenken om de dieren te laten doen wat er in het script staat. Standaardtrucjes zijn er wel. Moet een dier een bepaalde kant op kijken? Gebruik een laserpen. Om een kat zichzelf te laten wassen, doe je wat tonijnwater tussen de poten. En als een hond doodziek moet lijken, laat je hem eerst een tijd achter een bal aan rennen. En toen gans Tanja, die nu ook mee is voor de Wehkampshoot, eens voor een videoclip over de Wallen moest lopen om vervolgens een peeskamer binnen te gaan, zette Sabine een anders gans als 'lokgans' in de peeskamer.

Met eten werken, om zo dieren een bepaalde kant op te laten bewegen, doet Sabine zo weinig mogelijk. "Ik zie het altijd meteen in films als dat gebeurt, want honden gaan daarna met hun tong over hun bek. Dat vind ik echt een zwaktebod."

Zielúg voor die kat
In Nederland mag veel. Als een van Sabines dieren optreedt in een reclame die voor de Britse markt is bedoeld, moet er een reeks officiële papieren worden ingevuld om te bewijzen dat de dieren goed zijn behandeld. Honden en katten mogen zelfs niet in dezelfde kleedkamer.

"Overdreven natuurlijk, maar in Nederland is weer helemaal niets van bescherming. En tegenwoordig probeert iedereen via Marktplaats low budget dieren te vinden. Dat gaat makkelijk, want eigenaren willen maar al te graag. Maar dan heb je wel gillende biggen op je set. Terwijl ik weet waar ik de rustige biggen vandaan moet halen."

Kritiek over het gebruik van dieren in films krijgt ze zelden. Alleen van de zomer, toen ze voor De wilde stad met Abatutu op een bloedhete dag bij de Gay Pride aan het draaien was. "Zeikende provincialen, hè? Sorry dat ik het zeg. Staan ze daar met een broodje frikandel. 'Wat zielúg voor die kat. Het is veel te heet.' Maar ze hebben geen idee. Abatutu heeft het beste leven dat een kat zich kan wensen."

Sabine: 'Ik heb een bepaald soort natuurlijk overwicht op dieren' Beeld Jan Dirk van der Burg

Die kritiek vindt ze lastig, want ze houdt juist zo van dieren. Jaren geleden regelde ze een witte duif voor een groot operaproject. Of eigenlijk waren het er twee: Bennie en zijn understudy Hennie. Onlangs hoorde ze van de eigenaar dat Bennie een kankergezwel bleek te hebben. Sabine betaalde de helft van de operatie. "Je laat zo'n duif, die het zo goed deed, toch niet zomaar doodgaan?"

Luide gak
De studio's van Wehkamp bevinden zich op een industrieterrein bij Zwolle. Hier wordt alles wat het online warenhuis verkoopt gefotografeerd, in studio's met fotowanden in verschillende pastelkleuren.

"Er komt straks een grote vogel," zegt Sabine tegen Jayden (4) en Semmy (5), die net uit de make-up komen. De jongens, beiden met een enorme bos haar, staan er nog wat onwennig bij in hun vrolijke zwembroeken.

Aan de muur hangt een A4'tje waarop wordt uitgelegd dat alles draait om 'zin in de zon'. Daaronder staat in een paar alinea's opgesomd welke sfeer Wehkamp wil creëren. 'Je verlangt naar de zon. Niet alleen letterlijk: in een wereld die verhardt en polariseert, is behoefte aan een positieve boodschap, aan het gevoel dat de zon doorbreekt. Wij voeden dat verlangen. Met een zonnig, optimistisch saamhorigheidsgevoel.'

De twee jongens worden eerst een kwartier in allerlei poses gefotografeerd - met kokosnoot met rietje, en zonder - voordat de ganzen uit de bench mogen. Dan gaat het opeens snel. De luide gak van Tanja klinkt onophoudelijk als zij door Sabine voor de camera wordt gezet. Sabine zet ook gans Hannes erbij, die hard begint te fladderen. De jongens in hun zwembroeken staan angstig tegen de achterwand aan.

Iedereen kijkt met een zorgelijke blik naar de ganzen en de kinderen, ook de twee moeders die van een afstandje meekijken. In de hoek zitten de drie katten rustig aan tuigjes in een stellingkast, te wennen aan de beklemmende druk die er op de set heerst.

In de auto terug naar Amsterdam, met de ganzen achterin en Abatutu op schoot, reflecteert Sabine op de shoot Beeld Jan Dirk van der Burg

Dan begint Jayden te lachen. "Poep! Poep! Ik zie poep! Ieeeuw," schreeuwt hij enthousiast. Op de pastelblauwe vloer ligt een bruingelige klodder. De assistent rent weg om papier te halen, de fotograaf loopt naar de kinderen om ze gerust te stellen. Sabine kijkt een beetje geërgerd, zij wil dat er iets meer tempo wordt gemaakt.

Vrolijke beelden
Besloten wordt om alleen met Tanja, de witte gans, te werken. Maar zonder andere gans in de buurt blijft zij hard snateren. De kinderen staan er een beetje ongemakkelijk omheen en beginnen het zat te worden.
Het is onstuimig en hectisch. Het optimistische saamhorigheidsgevoel ontbreekt. In de studio is de spanning te voelen. En een goed beeld is er nog niet echt.

Dan gaan de kinderen even uitblazen op een trampoline. Tanja wordt alleen op de foto gezet, zodat de kinderen er eventueel later bij kunnen worden gefotoshopt. Ideaal is dat niet. Er wordt gebeld met de artdirector, die op een andere locatie met de beelden meekijkt omde 'Wehkamp-beeldmentaliteit' te beoordelen.

Bij de tweede poging lijkt het in eerste instantie niet veel beter te gaan. Jayden en Semmy blijven tegen de achterwand geplakt en lijken zich niet heel erg op hun gemak te voelen. Dan loopt Sabine naar ze toe, en vertelt ze dat Tanja met haar gesnater alleen 'hoi' wil zeggen. Misschien moeten ze haar nadoen.

Het werkt. Hoewel de gans gewoon doorpoept, staan Jayden en Semmy enthousiast naast haar te springen. De camera klikt door, op de aangesloten laptop verschijnen vrolijke beelden. Applaus klinkt voor Jayden en Semmy. En misschien ook een beetje voor Tanja. "Goed gedaan, hoor," roept de fotograaf.

In de auto terug naar Amsterdam, met de ganzen achterin en Abatutu op schoot, reflecteert Sabine op de shoot. "Vond je het hectisch? Ach, dat hoort er bij. Maar het is toch weer gelukt. En ik zei toch: het is niet allemaal glitter en glamour. Ganzen poepen nu eenmaal eens in de vijf minuten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden