Plus

Mee met de psycholance: 'Het meisje hing driehoog aan de reling'

De afgelopen twee jaar is in Amsterdam proefgedraaid met de psycholance, een speciale ambulance voor verwarde personen. Psychiatrisch verpleegkundige Jessica Hoedeman hield een dagboek bij.

Psychiatrisch verpleegkundige Jessica Hoedeman (r) en een collega bij verward persoon in een ziekenhuis Beeld Peter Valckx

Dag 1

16.00 uur
De vloerbedekking is er half uitgetrokken. Het aanrecht staat vol afwas en vuiligheid. De bewoonster, midden 50, zit apathisch op de bank. Ze heeft zelf 112 gebeld. Mevrouw is manisch depressief en wil een eind aan haar leven maken. Twee maanden geleden is haar relatie stukgelopen. Haar financiën zijn een chaos; ze is bang op straat te worden gezet.

"Als we een toverstokje zouden hebben en alles is opgelost, wilt u dan nog steeds dood?" vraag ik. Nee, zegt ze.

Soms vraag ik door over de uitvaart: is de kist al uitgezocht, en de muziek? Zo probeer ik te beoordelen hoe serieus iemands doodswens is. Deze vrouw klaart met de minuut op. We geven haar het nummer van de crisisdienst. Bij paniek? Bellen.

18.05 uur
"Jij weer?" Er zit een oude bekende in de cel. een knul (22) die op straat zwerft, drugsverslaafd is en een psychotische stoornis heeft. Hij heeft bij iemand ingebroken. De bewoner belde de politie, maar dat snapt de jongen niet. Gekscherend zeg ik: "Ik zou jouw huis toch ook niet zomaar binnenvallen... als je dat tenminste had."

Hij moet lachen. Er is weinig wat we kunnen doen. Hij weigert alle zorg. Bovendien alleen al in Amsterdam zijn in de afgelopen tien jaar vijfhonderd bedden verdwenen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ).

We mogen alleen nog iemand opnemen wanneer er acuut gevaar dreigt.
Deze jongen sturen we weer de straat op. De kou in. Kan dat? Ik kijk naar zijn kleding. Hij heeft drie jassen en zes broeken. Dat moet genoeg zijn.

Dag 2

16.15 uur
Een buurvrouw heeft net op tijd een flatgenoot de galerij opgetrokken. Het meisje (22) hing driehoog aan een reling, van plan om te springen. Als ik aankom, zit ze rustig op bed. Ik twijfel: moet ik haar naar de crisisdienst sturen of laten we het bij de afspraken die we maken?

Maar ik heb een onderbuikgevoel. Ze zou volgende week aan een behandeling beginnen om haar jeugdtrauma's een plek te geven. Je ziet vaker dat patiënten voorafgaand aan de therapie hun herinneringen zo fors herbeleven dat ze overspoeld worden door angst. Ik besluit dat ze naar een psychiater moet.

18.50 uur
Ze herkent mij en begint meteen te tetteren. "Láát me met rust." Al weken probeert deze vrouw - zwakbegaafd, borderline en met een posttraumatische stressstoornis - bij elke zorgorganisatie pillen los te peuteren, dit keer bij een huisartsenpost.

Wij proberen haar te motiveren terug te gaan naar haar woonplaats Rotterdam waar de hulp al is opgestart. "Ze gaan je hier niet helpen", zeg ik steeds.

We weten niet precies wat haar hier houdt, we vermoeden prostitutie. Maar we kunnen niets anders doen dan haar weer de straat opsturen.

23.30 uur
Daar is ze weer. Nu gillend bij een coachingscentrum. Ik zeg: "Potverdrie, nu is het klaar. Hier valt écht niks te halen."

Het lijkt tot haar door te dringen. Ze vraagt de weg naar het station, hopelijk op weg naar Rotterdam.

00.25 uur
Een huisarts heeft de crisisdienst gebeld. Hij heeft een Ierse toeriste in zijn spreekkamer, die roze olifantjes ziet vliegen. Samen met vrienden heeft ze spacecake en een joint geprobeerd. Dat bleek een zetje naar een psychose te zijn. In het hotel rende ze in haar nakie door de gang.

Wij vervoeren haar naar de verslavingskliniek. Onderweg grap ik: "Je krijgt wel een gratis sightseeingtoer."

Humor is belangrijk in ons vak. Laatst haalde mijn collega een Duitse toerist op, die in een cannabiswaan dacht dat hij door een ruimteschip was afgezet op de Dam. Hij wilde niet weg, tenzij per ruimteschip. Mijn collega zette de zwaailichten aan en zei: "Meneer, hier is uw ruimteschip." Zonder morren stapte hij in.

Dag 3

20.15 uur
Huilend zit een kleine, Chinese vrouw in de psycholance. Vanochtend hebben mijn collega's haar opgepikt in een kerk, waar ze in psychose in haar blootje rondrende. De pastoor belde 112. Wij brengen haar naar een andere kliniek.

Het is Chinees oudjaar. Met mijn mobiel belt ze naar haar vriendin, met wie ze dit feest zou vieren. Met opgedroogde tranen gaat ze de kliniek in.

22.05 uur
Overdreven beleefd - "Ja mevrouw. Nee mevrouw" - beantwoordt een jongeman in een cel mijn vragen. Eerder vandaag is hij met een stunbag (kogel die het lichaam niet binnendringt) uit huis geschoten door de politie.

Hij zou zijn ouders hebben bedreigd met een mes. Hij moet wel gezien worden door een psychiater, maar dat kan ook na een nacht goed slapen, besluit ik. We rijden zonder hem weg.

Dag 4

08.00 uur
Een man zit in de cel en schreeuwt dat hij niks gedaan heeft. Tja, dat zeggen ze allemaal. De man, begin vijftig, heeft vannacht dronken tegen de deur van de buren geplast, hun fiets vernield en hen met de dood bedreigd.

Ik laat me niet intimideren door zijn getier en ga door met mijn vragenvuur. Mijn oordeel: deze man hoort in de cel thuis, niet in een psychiatrische kliniek.

15.10 uur
Een man, die op straat heeft geprobeerd een vrouw te wurgen, haalt naar me uit. Er springt een beveiliger van de rechtbank tussen. "Wacht maar tot ik buiten ben, dan pak ik je," roept de man.

Hij gaat met ons mee, gefixeerd. Dat betekent: armbanden om, extra riem bij de schouder en twee extra beveiligers. Ik zie geen psychiatrisch patiënt, maar door zijn agressie en onnavolgbaarheid nemen we hem toch op. Want als ík door hem al zo word bedreigd, wat doet hij dan bij gewone mensen op straat?

Aantal meldingen verwarde mensen neemt toe

Het aantal meldingen over verwarde mensen steeg in 2016 fors met 14 procent. In Amsterdam betrof het slechts 4 procent, maar de incidenten werden ook hier erger.

De politie kreeg vorig jaar rond de 75.000 meldingen over personen met verward gedrag. Vergeleken met 2011 is dat bijna een verdubbeling. Toen waren het er 40.000.

Het aantal inbewaringstellingen in Amsterdam was in 2016 groter dan ooit. Dat steeg vorig jaar met 6 procent. Amsterdam telde toen 939 gedwongen opnames. Dat betekent dat er elke dag gemiddeld 2,6 mensen op last van de psychiater in een kliniek werden geplaatst.

Volgens de politie worden de meldingen ook steeds ernstiger. Politiechef Pieter-Jaap Aalbersberg: "Er zijn meer meldingen van ernstige zaken, waarbij wapens betrokken zijn of mensen die bijvoorbeeld dreigen hun woning te laten ontploffen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden