Plus

Matige integratie speelt nu op

De integratie van Turken in Nederland is gebrekkig. Veel Turken voelen zich afgewezen. De Turkse president Erdogan drukt zijn Hollandse landgenoten juist aan de borst. 'Ik ben pessimistisch over de toekomst.'

De Turkse president Erdogan tijdens een speech in zijn presidentiële complex in Ankara Beeld anp

Kun je de ene keer stemmen op een conservatieve islamitische plattelandspartij en de andere keer op een linkse seculiere stadspartij? Ja, dat kan. Het gros van de Turkse Nederlanders heeft jarenlang niet anders gedaan. Bij de Turkse verkiezingen ging hun voorkeur uit naar de AK-partij van Recep Tayyip Erdogan en bij de Nederlandse verkiezingen kleurden ze de vakjes rood bij GroenLinks. Of bij de Partij van de Arbeid.

"Het is de grote politieke paradox van de Turken in Nederland," zegt dr. Floris Vermeulen van de Universiteit van Amsterdam. Hij bestudeert het politieke gedrag van minderheden in Nederland. Het stemgedrag van de Nederlandse Turken zou je schizofreen kunnen noemen.

"Het liefste wil de meerderheid van de Turken in Nederland ook op een type-Erdogan stemmen, want die benadert het beste wie zij zijn," aldus Vermeulen. "Maar omdat we hier geen Erdogan hebben, kiezen ze een partij die hun belang het beste behartigt. Voor Turkse arbeidsemigranten uit de jaren zeventig was dat een traditionele arbeiderspartij als de PvdA en later GroenLinks. Die partijen subsidieerden ook Turkse initiatieven om te integreren, zonder veel succes overigens. Mede door het electorale succes van Geert Wilders hebben die linkse partijen een ruk naar rechts gemaakt. Nu zijn de meeste Turken losgezongen van het Nederlandse politieke systeem."

Sterkere netwerken
Met uitzondering van een kleine groep hoogopgeleiden voelt de meerderheid van de ruim vierhonderdduizend Turkse Nederlanders - de grootste groep migranten in Nederland - zich nauwelijks verbonden met de Nederlandse samenleving, zo concludeerde het Sociaal Cultureel Planbureau vorig jaar. Dat geldt niet alleen voor de eerste generatie Turken, maar ook voor de tweede en derde generatie. Ze zijn doorgaans minder geschoold, hebben weinig perspectief en hun blik is nog altijd sterk gericht op Turkije.

Desondanks eindigen minder Turken in de criminaliteit dan Marokkanen, een migrantengroep van zo'n 390.000 mensen. "De Turkse sociale netwerken zijn sterker," aldus Vermeulen. "Er is bij wijze van spreken altijd wel een oom die iemand nodig heeft in zijn eigen onderneming. En doordat Marokkanen vaker het nieuws halen met criminele activiteiten, vallen problemen met Turken wat minder op."

Binding
De Turkse Nederlanders hebben nauwelijks politieke of maatschappelijke binding met Nederland, maar ze hebben wel Erdogan. De Turkse president drukt zijn landgenoten innig tegen de borst, ook al wonen ze zo'n drieduizend kilometer buiten de Turkse landsgrenzen.

De invloed van de Turkse staat reikt niet alleen tot in Nederland, maar ook tot in Duitsland, België en andere landen waar de Turken zijn neergestreken. De drieënhalf miljoen Turken buiten de landsgrenzen vormen voor Erdogan immers een belangrijk deel van de achterban die hij nodig heeft om Turkije een belangrijke rol op het internationale toneel te geven.

Achterban
Erdogan vertroetelt zijn buitenlandse achterban. Kort voor de laatste verkiezingen in november kregen alle Turkse Nederlanders een brief waarin Erdogans AK-partij zichzelf aanprees: er kwam korting op de tickets van Turkish Airlines naar Turkije en het afkopen van de dienstplicht voor geëmigreerde Turken werd goedkoper.

En misschien nog wel belangrijker: Erdogan verpersoonlijkt het machismo dat veel Turken graag als antwoord zien op het gevoel dat ze er in het nieuwe vaderland niet echt bij horen. De Turkse president reageert snoeihard op kritiek.

Waardering
Erdogans handreikingen in woord en gebaar worden door de Turkse Nederlanders gewaardeerd: de huidige president kreeg in november vorig jaar bijna zeventig procent van hun stemmen. Dat is meer dan de ruim vijftig procent die Erdogan van de Turken in eigen land kreeg.

De Turkse bemoeienis met Turkse Nederlanders zorgt echter ook voor wrevel in Nederland. Werkt het immers niet polariserend dat de Turkse overheid 141 Nederlandse moskeeën financieel ondersteunt en van imams voorziet? Is het wel zo'n goed idee dat de Turkse overheid een meldpunt opent om mensen aan te geven die kritiek hebben op Turkije en Erdogan, ook al zegt het consulaat dat de melding van de kliklijn op een vergissing berust?

Erdoganaanhangers
Een paar tweets leggen het verhaal van de mislukte Turkse integratie in Nederland pijnlijk bloot. Aan de ene kant staat columniste Ebru Umar, die president Erdogan een megalomane dictator noemt ('fuckerdogan') en ze beticht 'Nederturken' die haar bij het meldpunt aangeven van 'NSB-gedrag'. Umar koppelt haar vrijheid van meningsuiting nadrukkelijk aan de Nederlandse nationaliteit en westerse waarden. Ze wil van haar Turkse nationaliteit af.

Aan de andere kant zijn er reacties op de tweets van Umar die in grove twittertaal stellen dat de columniste van Metro en Libelle door de arrestatie haar verdiende loon krijgt. De Turkse arrestatie van Umar zou een gepast antwoord zijn op haar aanhoudende provocaties van Turkse Nederlanders en op haar beledigingen van Erdogan.

Aanhangers
Ook Nederlandse Turken die minder snedig zijn dan Umar halen zich de hoon op de hals van Nederlandse Erdoganaanhangers. De in Nijmegen geboren Sinan Can ('ik gebruik geen woorden als 'fuck' of 'NSB', maar ik volg Erdogan wel kritisch') maakte Bloedbroeders, een televisieserie over de Turkse massamoord op de Armenen. De televisiejournalist is inmiddels persona non grata bij de Nederlandse Erdoganaanhangers, zo merkt hij via sociale media. Hij heeft ook begrepen dat over hem is geklikt bij de opengestelde kliklijn.

Door de rol van Turkije bij het tegenhouden van Syrische vluchtelingen op weg naar Nederland is de beroerde integratie van de Turkse Nederlanders onder een vergrootglas komen te liggen. Het komt naar boven bij de tweets van Umar, maar het zal ook een belangrijke rol spelen bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017.

Brug
"Het probleem is dat niemand een brug kan bouwen," aldus Vermeulen. "Nederlandse politieke partijen vinden dat Turkse Nederlanders eerst afstand moeten doen van hun Turkse waarden. Dat weigeren veel Turken, waardoor ze nog verder afdrijven van het Nederlandse politieke systeem. Hetzelfde mechanisme zie je in Duitsland, België en andere landen met minderheden. Ik ben pessimistisch over de toekomst."

Oguz Akkoc (36)
Salesmanager telecommunicatie
Geboren en getogen in Amsterdam

"Erdogan is een man die zijn werk perfect uitvoert, ook nu hij van buitenaf wordt aangevallen. Gezien de rol van Turkije in het Midden-Oosten heeft hij een van de riskantste posities ter wereld. Ik steun hem wel, want hij is mijn president, maar ik zal nooit op zijn partij stemmen. In de AK-partij zitten allemaal viezeriken die zijn omgekocht.

Ik ben tegen het arresteren van journalisten, zij moeten de vrijheid hebben om zich te kunnen bewegen, maar dat betekent niet dat de pers alles mag zeggen. Je mag van alles vinden, maar het moet niet beledigend zijn.

Het is normaal dat Ebru Umar wordt verhoord in Turkije. Dat gebeurde toch ook toen in Nederland iemand 'fuck de koning' riep? Een staatshoofd beledigen mag wettelijk niet. Als je zoals Ebru Umar gaat provoceren, krijg je natuurlijk chaos. Als je Erdogan of Atatürk beledigt of op onze vlag pist, kun je een tegenaanval verwachten. Maar over een paar dagen is iedereen het vergeten. En Ebru Umar koopt over een paar dagen gewoon weer vis op de Dappermarkt."

Beeld Rink Hof

Mo Oncul (39)
Schoenmaker
Geboren en getogen in Amsterdam

"De Nederlandse media bemoeien zich te veel met Turkije. Ze zijn steeds op zoek naar iets nieuws om Erdogan in het nauw te drijven. Hij is door het Turkse volk gekozen en verdient dit niet. Ik heb zelf ook op de AK-partij gestemd. De actie van Ebru Umar is van tevoren gepland. Het is een politiek spelletje, van begin tot einde in scène gezet. Ze wist dat ze haar zouden ondervragen. En ze zit niet in hechtenis, ze eet ijsjes.

Als journalist mag je ver gaan, maar wat zij heeft gedaan, wordt in een land als Turkije niet geaccepteerd. Als ik mij beledigd voel, mag ik een aanklacht indienen. De rechter beslist dan. Dat doet Erdogan ook, dus ik begrijp de ophef niet. Als iemand over mijn koning zoiets zouzeggen, zou ik als Nederlander op dezelfde manier reageren.

Ik denk dat Ebru Umar al heel lang haar Turkse paspoort wilde inleveren. Ze probeert van alles om de Turkse regering in een kwaad daglicht te stellen. Ik ben wel een trotse Turk, maar ik ben ook Nederlander. Door deze zaak voel ik me ineens weer 'de buitenlander'."

Mo Oncul Beeld Rink Hof

Tamer Kurk (41)
Eigenaar bakkerij Karda¿
Kwam op eenjarige leeftijd naar Nederland

"Erdogan staat voor Turkije. Ik heb op hem gestemd omdat hij veel voor de infrastructuur, werkgelegenheid en de opvang van vluchtelingen heeft betekend. Die Ebru Umar zit toevallig in Turkije, met haar mooie, rode Metro-T-shirt. Nu vallen de media over Erdogan heen, maar Ebru zoekt gewoon aandacht, want ze wist heel goed wat het risico was van het beledigen van onze president.

De Nederlandse media zijn doorgeslagen. Ze begrijpen niet dat in onze cultuur een woord als 'geitenneuker' niet acceptabel is. Doe toch niet zo kinderachtig.Er is een wereld van verschil tussen de Nederlandse en Turkse media. Ik hoor hier elke dag op het nieuws negatieve berichten over Erdogan. Ze doen alsof hij een dictator is, maar hij is door het volk gekozen en daar hebben wij respect voor. Wie hem belachelijk maakt, pakken we aan.

Ik voel me absoluut aangetast in mijn trots. Begrijp me niet verkeerd: ik zou ook zo reageren als premier Rutte beledigd wordt."

Tamer Turk Beeld Rink Hof

Emel Can (49)
Turks-Koerdisch bestuurslid Vereniging van Vrouwen uit Turkije in Amsterdam (ATKB)
Kwam op twaalfjarige leeftijd naar Nederland

"Ik vind Erdogan een dictator. Sinds hij de AK-partij heeft gevormd, heeft hij op allerlei manieren geprobeerd critici te onderdrukken. In de zomer van 2015 is hij zelfs zo ver gegaan dat hij onschuldige burgers liet vermoorden. Het is jammer dat de ophef over Erdogan nu pas begint. Al maanden worden in Turkije vooraanstaande journalisten en academici opgepakt wegens hun mening.

Pas nu Ebru Umar is opgepakt, krijgt het de volle aandacht. Toen de Nederlandse journaliste Frederike Geerdink vorig jaar werd opgepakt, hoorde je daar bijna niets over. Ik weet niet of het de oplossing is voor Ebru om haar Turkse paspoort in te leveren. Dat van mij is al jaren verlopen. Ik hoop niet dat we met z'n allen bang worden van Erdogans acties. Hij wil angst zaaien in Europa, en dat lukt.

Mensen durven geen kritiek meer te uiten. Zeker Turkse vrouwen durven niet meer openlijk te spreken over de regering. De 'lange arm van Ankara' snoert de mond van veel bange Turkse Nederlanders."

Emel Can Beeld Rink Hof
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden