Plus

Marilyn Monroe is voor altijd springlevend

Dit jaar zou Marilyn Monroe negentig zijn geworden, maar zij blijft voor altijd 36: sexy en sprankelend. Journalist Sara Luijters (41) raakte als tiener gefascineerd door Monroe. 'Wij, meisjes van negen en tien, huppelden op het Damrak, met onze linnen Marilyntasjes vol zelfgemaakte fanzines.'

Haar dood is nog altijd een mysterie. Beeld Hollandse Hoogte

In 1982 pakte ik, nog net geen tien jaar, een boek uit onze reusachtige boekenkast. Op de cover stond een blondine met volle lippen en een stralende lach. Al bladerend ontdekte ik de ene na de andere prachtige foto van de vrouw, die een beroemde filmster bleek te zijn en nog een beroemder foto-icoon.

Haar naam was Marilyn Monroe, en ik was op slag verliefd. Ik vond haar oogverblindend, de meest sprankelende, meest sexy vrouw die ik ooit had gezien. En als ze nog had geleefd waren we beste vriendinnen geworden, daarvan was ik overtuigd. Want de Marilyn die ik zag was weliswaar een seksbom, begeerd door mannen over de hele wereld, ze leek mij, als negenjarig meisje, heel benaderbaar, lief en, ook niet onbelangrijk, behoorlijk grappig.

Mijn vader, die jong was toen Marilyn op het hoogtepunt van haar roem was, bestookte ik met vragen over haar leven. Meestal verwees hij me naar de boekenkast. "Maar die boeken zijn allemaal in het Engels," reageerde ik dan teleurgesteld. Het bracht hem op het lumineuze idee om voor al die andere tienermeisjes zoals ik het eerste Nederlandstalige boek over dit icoon te maken: Marilyn Monroe. Een nooit eindigende droom, dat in 1984 verscheen en later nog in zeven landen uitkwam.

Keukentafel
Terwijl mijn vader druk was met het samenstellen van het boek, besloot ik om met mijn beste vriendin Neeltje, en later versterkt door Roosje, een tijdschrift over ons idool te maken. Het fanzine doopten we Miss Marilyn Monroe Magazine, we plakten en schreven het met de hand aan de keukentafel. Om de paar maanden verscheen er een nieuw exemplaar: een 'Minnaars Nummer', over Marilyns geliefden, of een nummer gewijd aan haar verjaardag. Met zelfgemaakte kruiswoordpuzzels, film- en boekrecensies en opstelachtige verhalen over haar tot de verbeelding sprekende leven. Een bevriende drukker stencilde en niette het vervolgens aan elkaar. We waren daarna een dag lang bezig om de bollende titelletters, heel ijverig, met de rode en blauwe stiften in te kleuren.

Een écht tijdschrift moest in de winkel liggen en abonnees hebben, vonden we. Dus togen we naar de tijdschriftenwinkel van de Athenaeum Boekhandel op het Spui, naar filmwinkel Cine Qua Non in de Staalstraat, die nu na zo veel jaar jammerlijk de deuren moet sluiten, naar De Kinderboekwinkel op de Rozengracht en naar filmposterwinkel De Lach in de Bloemdwarsstraat. Die laatste had een excentrieke eigenares. Het rook er altijd heel bijzonder en zoet; de winkel bleek een dekmantel voor hasjdealers.

Sara Luijters als lookalike in de Popfoto Beeld .

Rode lippenstift
Het was 1983 en het centrum van Amsterdam leek in die dagen net één grote open inrichting. Maar dat viel mij pas onlangs op, toen ik op Facebook een filmpje van Ed van der Elsken voorbij zag komen uit precies dat jaar: heroïnejunks, dealers, zwervers, psychoten, doorgetripte hippies hingen rond op de Dam en het Damrak, naast roedels jonge punks, skinheads en rasta's. En wij, meisjes van negen en tien jaar, huppelden daar vrolijk tussendoor, met onze linnen Marilyntasjes vol zelfgemaakte fanzines. Altijd afgestyled, met knalrode lippenstift op, een tule strik in ons haar, zelfgeknutselde Marilynoorbellen in en natuurlijk een oversized Marilyn-T-shirt met een glitterriempje in de taille.

De winkeleigenaren konden ons jonge entrepreneurschap wel waarderen, ze onderhandelden over de prijs en zetten vijftien exemplaren à 2,50 gulden in de schappen. Twee maanden later struinden we de winkels weer af om de winst te innen: 1,50 gulden per verkocht nummer. Verbaasd en trots als pauwen waren we als bleek dat vrijwel alle nummers verkocht waren.

Het Miss Marilyn Monroe Magazine Beeld Sara Luijters

Betalende abonnees kregen we ook, veel tienermeisjes die net als wij idolaat waren van Marilyn, maar ook beroemde figuren als Jan Wolkers en Jan Cremer ontvingen ons knutselblaadje thuis. Jan Cremer liet weten dat hij stiekem meer fan was van Jayne Mansfield, met wie hij nog verkering had gehad en die volgens hem 'dus veel lekkerdere tieten had dan Marilyn, weet je wel'.

De postbode bezorgde fanmail, de enveloppen waren beplakt en betekend door andere Marilynadepten. Op een dag arriveerde er een mysterieuze bruine envelop, zonder afzender of persoonlijke noot. De inhoud bleek een kopie van het testament van Marilyn te zijn, met haar handtekening erop. Helaas raakte ik deze bijzondere schat kwijt tijdens een verhuizing.
Onze zelfverdiende centen gaven we altijd acuut weer uit. We kochten er posters, elpees, ansichtkaarten, prullenbakken, pennenbakjes, T-shirts en andere voorwerpen van met onze droomvrouw erop. Mijn meisjeskamer was een heus Marilynmuseum, met posters van de vloer tot aan het plafond.

De redactie verkoopt het Miss Marilyn Monroe Magazine Beeld Sara Luijters
Fanmail Beeld Sara Luijters

Op de ochtend van 30 april 1984, Koninginnedag, wandelden we met een tafel en twee schragen onder onze arm van de Paleisstraat naar de Dam. We plantten de tafel recht voor het monument - nu onvoorstelbaar - en verkochten daar onze magazines. Ze gingen als warme broodjes over de toonbank (net als de bekertjes wijn trouwens, die onze ouders ernaast verkochten). Bij elke verdiende knaak haastten we ons naar de kermis voor het Paleis op de Dam en draaiden we rondjes in de Octopus tot we kotsmisselijk waren.

Televisieploegen en kranten wisten ons te vinden, we werden geïnterviewd en gefotografeerd door Het Parool en HP/De Tijd. Voor het populaire muziektijdschrift Popfoto werd ik met een platinablonde pruik omgetoverd tot een Marilyn-lookalike, iets waar ik me kapot voor schaamde toen het nummer eenmaal in de winkels lag.

We zaten in Pubertijd, het praatprogramma van Ivo de Wijs over idolen en fans, en deelden de tribune met fanatieke Doe Maarfans, die hysterisch krijsten toen de bandleden opkwamen en hun laatste hit Macho begonnen te spelen. Zo brutaal als we waren als het ging om het verkopen van ons blaadje, zo verlegen werden we in de televisiestudio. We stamelden maar wat in de microfoon en hadden geen weerwoord toen een Doe Maarfan blafte dat ze 2,50 gulden voor ons blaadje belachelijk en veel te duur vond.

Een andere cameraploeg filmde mij thuis, op mijn bed, tussen alle Marilynobjecten en posters en weer kwam er niet veel meer dan wat gefluister over mijn lippen. Ik was duidelijk niet zo verliefd op de camera als mijn grote idool, die juist opbloeide in de schijnwerpers.

Carrièrevrouw
Ergens in 1985 hield het Miss Marilyn Monroe Magazine op te bestaan. Opeens waren we zelf pubers en kregen we het, zoals die dingen gaan, te druk met puberdingen. In 1986 schoor ik een hanenkam, verfde die zwart en ging rondhangen op de Dam. Maar de fascinatie voor Marilyn bleef, zelfs toen ik in kraakpanden naar punkconcerten ging.

En ook nu nog is ze overal, van de screensaver op mijn MacBook Air, tot het reusachtige fifties filmaffiche van Niagara in mijn hal. Mijn hart maakt een sprongetje bij elk nieuw boek, bij elke nieuw ontdekte foto. En ik ben niet de enige. Marilyn Monroe leeft, 54 jaar na haar dood, nog steeds bij miljoenen tieners én volwassenen, mannen én vrouwen.

Dit jaar zou ze, op 1 juni, negentig jaar zijn geworden. Dat viert de Nieuwe Kerk met een bijzondere tentoonstelling, waarin een andere kant van Marilyn wordt belicht: niet die van dom blondje maar die van een gedreven carrièrevrouw, feminist avant la lettre.

Chanel-5-flesje
Een groot aantal van Marilyns persoonlijke bezittingen wordt geëxposeerd. Als een echte fan ga ik straks haar Chanel 5-flesje bewonderen, het parfum dat ze droeg als ze sliep. Ik ga me vergapen aan de verlovingsring die ze kreeg van haar tweede echtgenoot, honkbalspeler Joe DiMaggio, aan haar cocktailjurken en aan the dress, de witte, gepliseerde halterjurk, die zo mooi opwaait boven een metrorooster in The seven year itch.

'Mijn meisjeskamer was een heus Marilynmuseum Beeld Hollandse Hoogte

Haar dood is nog altijd een mysterie, meest waarschijnlijk was het een overdosis slaappillen, waaraan Marilyn verslaafd was geraakt en die ze combineerde met veel champagne. Moord, met inmenging van de gebroeders Kennedy, wordt ook niet uitgesloten. Dat Marilyn dood was leek me als klein meisje heel onwaarschijnlijk. Voor mij was de vrouw die me vanaf duizenden foto's toelachte en zo zwoel van onder haar wimpers aankeek, springlevend.

Jaren later bezocht ik, voor werk in Los Angeles, haar graf. Niet meer dan een zwart plaatje met haar naam, geboorte- en sterfdatum erop en een gietijzeren vaasje met daarin verse rozen, daar trouw bezorgd door haar ex-man Joe DiMaggio. Marilyn stierf op 5 augustus 1962, 36 jaar jong, en werd daarmee onsterfelijk - voor eeuwig in de bloei van haar leven.

90 jaar Marilyn. Omzien naar een iconische vrouw. Van 1 oktober tot en met 5 februari in de Nieuwe Kerk Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden