Opinie

Manhattan in Noord? Omwonenden vestigen hoop op de rechter

Bouwplannen in Amsterdam-Noord bedreigen een historisch landelijk gebied, schrijft Marieke Oomen. De Raad van State zal in deze zaak niet snel ingrijpen, denkt Frederik Wolters, maar een civiele procedure zou weleens heel ander verhaal kunnen zijn.

'Manhattan' in Noord Beeld Merel Corduwener
'Manhattan' in NoordBeeld Merel Corduwener

Twee weken geleden gaf de gemeenteraad toestemming om Elzenhagen-Zuid 'bouwrijp' te maken. Er is geen goedgekeurd plan en de tekeningen die bij de informatiebijeenkomst op 5 september getoond werden, zijn onduidelijk.

Wel is duidelijk dat in de plannen die er nu liggen, hoge woontorens in het gebied zullen verrijzen. In plaats van de ooit beoogde 800 woningen moeten er versneld 2200 in dit gebied gepropt worden. Dit alles om de allesomvattende bouwwoede van wethouder Eric van der Burg te bevredigen.

Het is ongekend hoe de plannen uit Koers 2025 dwars tegen alle bestaande bestemmingsplannen en beleidsplannen ingaan. Dat Elzenhagen-Zuid onderdeel uitmaakt van een groene scheg; historisch gezien nog de laatste groene postzegel is en daarmee de naam landelijk Noord eer aandoet; dat het Noordhollandsch Kanaal in menig beleidsplan als groen dan wel blauw anker erkend wordt en dat bebouwing dicht langs het kanaal juridisch niet toegestaan is - het laat de wethouder koud.

Roze mantelpakje
Dit groene gebied vormt een tegenhanger voor de betonnen vlakte van het aanpalende Centrumgebied Amsterdam-Noord (CAN), waar de Noord/Zuidlijn eindigt en begint. Ik zie me overigens in tegenstelling tot het projectontwikkelaarsplaatje echt niet in een roze mantelpakje in een ondergrondse, verlaten metrohal staan!

Op de bezwaren die omwonenden meermalen aangetekend hebben tegen de plannen wordt nooit inhoudelijk ingegaan en ondertussen dendert de trein gewoon door! De waarde die een groen gebied heeft, waar dagelijks honderden mensen langs en doorheen fietsen, valt in de ogen van de bestuurders weg.

Ik vraag me af of deze bestuurders ooit zelf in Noord zijn geweest. Ik vermoed dat het realiseren van deze woningen het enige is wat telt, als een soort af te vinken punt. Op alle bezwaren wordt niet ingegaan.

Omwonenden zijn niet tegen bebouwing in het gebied, maar wel tegen een Manhattan aan het Noordhollandsch Kanaal. Koester het groen en het water wat er nu nog is, heb eerbied voor het historische landelijke stukje Noord en fiets er een keer langs.

Dan bedenk je je wel twee keer voor je de grond bouwrijp laat maken nog voordat er een doordacht en weloverwogen plan ligt. Tot die tijd overweeg ik me in een boomhut in Elzenhagen-Zuid op te sluiten, in de hoop het geweld tegen dit kwetsbare stuk groen te stoppen.

Marieke Oomen, Amsterdam-Noord

'Bewoners Noord vrezen Manhattan aan het Noordhollandsch Kanaal,' kopt Het Parool van 14 september. Wat is er mis met Manhattan? Amsterdam is toch gewoon een stad, net als New York, met woningnood die opgelost moet worden? Het Elzenhagen Zuid Overleg (Elzo) eindigt ook nog eens bijna Amerikaans ('See you in court'): "We houden er rekening mee dat we tot aan de Raad van State moeten gaan."

Op naar de bestuursrechter dus? Dat kon wel­eens tegenvallen. De bestuursrechter hanteert immers het bestuursrecht en dat wordt gekenmerkt door het eenzijdig uitoefenen van publiekrechtelijke bevoegdheden door bestuursorganen in een verticale, autoritaire en asymmetrische relatie met burgers, omdat partijen in een bestuursrechtelijke relatie (anders dan in het civiele recht) niet vrij zijn over en weer verbintenissen te scheppen met betrekking tot het algemeen belang.

De bestuursrechter ontvangt echt niet iedereen die ontevreden is over democratisch genomen besluiten en waakt er, na ontvangst, angstvallig voor op het pluche van het bestuur te gaan zitten.

Eerste hobbel
Een burger moet daarom tenminste twee hindernissen nemen. Er moet zijn voldaan aan het ontvankelijkheidsvereiste van de rechtstreeks in zijn belang getroffen belanghebbende. En ben je eenmaal binnen, dan toetst de bestuursrechter het bestuursorgaan slechts op rechtmatigheid. Dus niet inhoudelijk, maar marginaal. En marginaal is niet veel.

Elzo is een samenwerkingsverband van de Bewonersverenigingen Buiksloterdijk, Ninteman en Loenermark alsmede de bewonerswerkgroep Elzenhagen Noord. Mogelijk met uitzondering van Bewonersvereniging Ninteman, als enige de directe buur van Elzenhagen Zuid, moet worden gevreesd dat de andere organisaties zelfs die eerste hobbel niet kunnen nemen, want Buiksloterdijk is gescheiden van Elzenhagen-Zuid door het Noordhollandsch Kanaal, Loenermark door de Nieuwe Leeuwarderweg en Elzenhagen-Noord door de IJdoornlaan.

Erfpacht
Gelukkig is in Amsterdam wat bijzonders aan de hand. De gemeente is gebonden aan het erfpachtcontract dat circa tachtig procent van de eigen woningbezitters met de gemeente heeft. Dat contract verschilt principieel niet van een overeenkomst tussen twee burgers.

Dus niks bestuursrechtelijke relatie. Hier geldt dat 'de rechten en plichten van partijen ten opzichte van elkaar niet alleen bepaald worden door hetgeen zij uitdrukkelijk zijn overeengekomen, doch ook door de redelijkheid en billijkheid die hun rechtsverhouding beheerst'.

Hier geldt dat partijen (ook de gemeente) 'hun gedrag mede laten bepalen door de gerechtvaardigde belangen van de wederpartij'. Dat gerechtvaardigd belang is het erfpachtersbelang. Dat is in het geding door de ontwikkelingen op Elzenhagen-Zuid, want de waarde van het recht van erfpacht staat of valt met de locatie.

Omwonenden kochten dat recht in een buurt met veel groen. De hoogte van de canon is of werd mede bepaald door de kwaliteit van die buurt door dat vele groen. Niet valt in te zien waarom erfpachters nu met minder genoegen moeten nemen, tenzij de gemeente aanbiedt overeenkomstig die vermindering de canon te verlagen. En moet er worden geprocedeerd voor de civiele rechter, dan is iedere erfpachter in beginsel ontvankelijk. Wat fijn dat we erfpachters zijn.

Frederik Wolters, erfpachtjurist, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden