Plus

Mag je criminelen herkenbaar in beeld op YouTube zetten?

Een YouTube-kanaal waarop filmpjes te zien zijn van zakkenrollers die in Amsterdam worden gearresteerd, weet binnen een week 200.000 kijkers aan te trekken. Maar mag dat allemaal wel?

De YouTuber hielp al mee aan de arrestaties van 400 zakkenrollers.Beeld Jaime van Gastel

Jaime van Gastel, winkelmanager uit Almere, struint Amsterdam al zestien jaar af op zoek naar zakkenrollers. Pas recent bedacht hij om zijn hobby online te zetten.

"Ik vind het heel stoer om de politie te kunnen helpen bij het opsporen van zakkenrollers," zei Van Gastel over zijn hobby in een eerder interview. Hij spot de zakkenrollers en schakelt vervolgens de politie in voor de arrestatie. "En toen dacht ik: misschien vinden mensen het ook wel stoer om hier naar te kijken."

Een schot in de roos, zo blijkt. Met slechts vier filmpjes wist hij meer dan 200.000 kijkers en 3500 abonnees binnen te halen. En Van Gastel is niet de eerste. De onlangs doodgeschoten misdaadblogger Martin Kok stond erom bekend verdachten herkenbaar in beeld te brengen en van nog niet bewezen misdrijven te beschuldigen.

Ook de Amsterdamse camerajournalist Frank Buis heeft deel van zijn bekendheid te danken aan zijn zakkenrolfilmpjes. Zijn meest bekeken video's, minstens 100.000 kijkers per stuk, gaan over Roemeense dieven en manke bedelaars die worden ontmaskerd omdat blijkt dat ze prima kunnen lopen. Net als bij Van Gastel komen de hoofdrolspelers volledig herkenbaar in beeld.

De video's vallen duidelijk in de smaak, maar roepen ook juridische en ethische vragen op. Van Gastel helpt de politie door ze op de zakkenrollers te wijzen, maar brengt ze tegelijkertijd huilend in beeld wanneer ze in de boeien worden geslagen. Hun verdiende loon of privacy-schending? Frederik Zuiderveen Borgesius, onderzoeker aan het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam, probeert antwoord te geven op die vraag.

Deze criminelen worden op heterdaad betrapt, op de openbare weg, waarom zou je hen niet in beeld brengen?
"Ondanks het feit dat ze gearresteerd worden, gaat het hier nog steeds om verdachten, niet veroordeelden. Stel dat achteraf blijkt dat iemand, om wat voor reden dan ook, toch niet schuldig is, dan kunnen deze beelden hem voor altijd achtervolgen. In zo'n filmpje gaat elke nuance verloren."

Toch lijken de meeste mensen die op de filmpjes reageren er geen moeite mee te hebben dat deze beelden online staan
"Dat het zo makkelijk is om beelden online met elkaar te delen is relatief nieuw. Dat betekent dat de normen en waarden die we hierbij hebben nog een beetje moeten indalen. Net als in de jaren negentig, toen veel mensen weinig kwaad zagen in het online delen van films en muziek met elkaar. Terwijl dit wel illegaal was."

Maar is dit illegaal?
"Ja, je mag volgens de wet niet zomaar beelden van verdachten op het internet zetten. Het is een vorm van eigenrichting die teveel inbreuk maakt op de privacy van de verdachte."

Wanneer is de inbreuk van privacy wel een optie?
"De politie of justitie publiceert wel eens foto's of beschrijvingen van verdachten als ze naar hen op zoek zijn. Winkels die camerabeelden op Facebook zetten om winkeldieven op te sporen, overtreden daarmee vaak de wet. In zo'n geval is de privacy-inbreuk (het openbaar maken van de beelden) te zwaar om het doel (opsporing) te bereiken. Maar die winkels hebben nog het doel om een misdrijf op te lossen. In het geval van dit YouTube-kanaal worden de zakkenrollers al op beeld gearresteerd; er is dus niet eens een opsporingsbelang om de beelden online te zetten."

Frederik Zuiderveen BorgesiusBeeld Wout Jan Balhuizen

Vaak beroepen de makers van dit soort video's zich op het feit dat ze journalist zijn. Verandert dat de zaak?
"Tot een bepaalde hoogte. In de journalistiek gaat het over de balans tussen de privacy van de persoon en de vrijheid van meningsuiting van de journalist. Er moet nog steeds worden gekeken of de privacy-inbreuk proportioneel is. In dit geval denk ik niet dat dit zo is. Sterker nog, het zou zelfs kunnen dat een rechter afziet van het bestraffen van een zakkenroller omdat het feit dat de video online is gezet al als een straf op zich wordt gezien."

REACTIE POLITIE AMSTERDAM

"Wij willen graag voorop stellen dat wij ongelooflijk blij zijn met de hulp van Jaime van Gastel. Hij heeft een groot talent voor het opsporen van zakkenrollers en is de politie daarmee zeer behulpzaam. Wij gaan verder niet in op zijn keuze om zijn werk te filmen en online te zetten. Dat doet hij onder zijn eigen verantwoordelijkheid. Wat betreft het in beeld brengen van de politieagenten die in burger werken, daarin is Van Gastel zeer coachbaar. Als wij hem vragen iemand niet in beeld te brengen, dan doet hij dat niet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden