Plus

Made in Noord: biogas en mest uit ontlasting en urine

Op een ark in een nieuwbouwwijk in Amsterdam-Noord gaat Waternet biogas en meststoffen terugwinnen uit ontlasting en urine. Kleinschaligheid kost minder water en energie.

Beeld Space & Matter

Vanuit de Buiksloterham in Noord gaan urine en ontlasting straks niet meer helemaal naar de rioolwaterzuivering in het Westelijk Havengebied.

Zeshonderd nieuwe woningen worden aangesloten op een vacuümriool dat alles wat in het kleinste kamertje is achtergelaten opslurpt en transporteert naar een betonnen ark in het Johan van Hasseltkanaal.

Op dat drijvende grondstoffenstation worden fosfaat en biogas gewonnen uit de poep- en plasstroom, in jargon toepasselijk 'zwart water' genoemd.

Mest voor groenstroken
Het extra leidingstelsel houdt ontlasting en urine apart van de rest van het afvalwater: grijs water uit bijvoorbeeld doucheputjes en wasmachines. Urine wordt dan niet meer verdund en vervuild.

Des te meer fosfaat, een schaarse grondstof, kan Waternet eruithalen. Op de ark, die eind volgend jaar klaar moet zijn, wordt fosfaat omgezet in struviet, een meststof die in de wijk kan worden gebruikt voor voetbalvelden of groenstroken.

Dat Waternet het rioolwater niet meer helemaal naar de haven hoeft te pompen, bespaart energie. En voor zover er energie nodig is voor het buurtriool, komt die als biogas uit de ontlasting.

In de zeshonderd woningen van corporatie De Alliantie wordt ook minder drinkwater verbruikt. Ze krijgen allemaal een vacuümtoilet, bekend uit vliegtuig-wc's. "Daarmee verbruik je per keer maar 1 liter water, terwijl dat normaal wel 7 liter is," zegt Mark Wets van Waternet.

Medicijnresten
De proef moet de komende twee jaar uitwijzen of waterzuivering op wijkniveau duurzamer en efficiënter is dan riolering die de hele stad omspant.

Maar er zijn meer voordelen denkbaar. Het zou in deze installatie ook makkelijker kunnen worden om uitgeplaste medicijnresten uit water te zuiveren - ook dat wordt mogelijk in Buiksloterham onderzocht.

Wethouder Udo Kock (Water) en waterschapsbestuurder Rolf Steenwinkel spreken van een primeur, de eerste proef op deze schaal in Nederland met 'decentrale sanitatie'.

Twee jaar geleden werd de rauwe nieuwbouwwijk door nutsbedrijven, onderzoekers, woningcorporaties en de gemeente aangewezen als experimenteergebied voor recycling van afvalstromen, de circulaire economie.

In de Buiksloterham is er al veel ervaring opgedaan bij broedplaats De Ceuvel. In het Johan van Hasselt­kanaal komt bovendien de drijvende buurt Schoonschip, dertig woonschepen die zoveel mogelijk grondstoffen hergebruiken. Ook deze woonboten worden aangesloten op het buurt­riool.

Maar andere mogelijkheden om reststromen terug te winnen uit het afvalwater worden in de Buiksloterham dan weer niet benut. Zo komen er geen vermalers in de keukens die groente- en fruitafval afvoeren via de waterleiding om er biogas uit op te wekken. Er is wel naar gekeken, zegt Wets, maar de kosten werden te hoog en de wetgeving is er nog niet.

Ook wordt er geen warmte uit het afvalwater gehaald. Technisch kan dat, omdat 'grijs water' gemiddeld zo'n 25 graden is.

Met al het water door het afvoerputje gooit elk huishouden voor 300 euro per jaar weg, volgens Waternet.

Maar in Buiksloterham komt stadsverwarming, legt Wets uit, heel anders dan de lagetemperatuurverwarming waar de teruggewonnen warmte uit het riool bij uitstek voor geschikt is. "We denken wel dat het veel potentie heeft. We kijken hier nu al naar voor Strandeiland, het volgende eiland op IJburg."

300

Warmte van douche- en waswater ter waarde van 300 euro per jaar terugwinnen blijft op de verlanglijst.

Jammer, vindt GroenLinksraadslid Jasper Groen. Hij is blij met de fosfaten die uit urine worden gehaald, maar hij wil van de wethouder weten waarom het afvalwater niet meteen wordt gebruikt als warmtebron.

"Omdat Nuon dat afdwingt, omdat het hier als enige warmte mag leveren? Of is er een andere reden?"

Scheiding gaat voor
De gemeenteraad wil dat nieuwe wijken niet meer worden aangesloten op stadsverwarming van een hoge temperatuur. In nieuwbouw, goed geïsoleerd, volstaat lagetemperatuurverwarming. En dan kan warmte uit 'grijs water' een fikse bijdrage leveren.

Volgens Waternet is het in Buiksloterham altijd nog mogelijk om alsnog warmte uit het afvoerwater te winnen. Wets: "Het belangrijkste is dat we nu die scheiding maken tussen zwart en grijs water."

Uit de resultaten van de proef moet blijken of het buurt­riool een vervolg krijgt in andere wijken. Theoretisch kan dat in Buiksloterham het eerste zijn in een archipel van buurtriolen in plaats van één gigantische waterzuivering in de haven. "Er zijn ook wel andere scenario's denkbaar, zoals een ringlijn met zwart water," zegt Wets. "Maar dat moeten we nog verder onderzoeken. Daar hebben we Buiksloterham nou net voor bedacht."

Lees ook: Bij duurzame proeftuin De Ceuvel betaal je met 'bitcoin voor energie'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden