Update

Machtsstrijd in Irak: president passeert zittend premier als formateur

President Fuad Masum van Irak heeft plaatsvervangend parlementsvoorzitter Haider al-Abadi vandaag tot formateur van een nieuw kabinet benoemd. Daarmee heeft hij zittend premier Nouri al-Maliki voor die functie gepasseerd.

Haider al-Abadi Beeld ap
Haider al-AbadiBeeld ap

In zijn eerste toespraak op de staatstelevisie zei Al-Abadi dat alle Irakezen zich moeten verenigen tegen de 'barbaarse campagne' van de soennitische militantenbeweging Islamitische Staat (IS) in het noorden van het land.

President Masum sprak in een verklaring op televisie de hoop uit dat Al-Abadi een regering kan vormen die 'het Iraakse volk beschermt'. Al-Abadi krijgt daarvoor dertig dagen de tijd.

De belangrijkste sjiitische coalitie in het Iraakse parlement had Al-Abadi eerder vandaag al als premier voorgedragen. De coalitie verenigt alle sjiitische tegenstanders van de huidige sjiitische premier Al-Maliki.

Politieke spanning
De besluiten van de coalitie en president zullen naar verwachting de politieke spanningen in Irak verder vergroten. Al-Maliki, premier sinds 2006, wil voor de derde keer premier worden. De hoogste rechter in het land bepaalde vandaag dat hij volgens de grondwet het recht heeft een nieuwe regering te vormen.

Gisteravond maakte Al-Maliki tijdens een televisietoespraak bekend de Iraakse president Masum aan te klagen. De president zou volgens Al-Maliki de grondwet schenden door geen nieuwe regering te vormen. Rond zijn toespraak verzamelde een opvallend grote groep agenten, militairen en anti-terreureenheden zich op sleutelposities in de Iraakse hoofdstad Bagdad.

Al-Maliki is vastbesloten een derde termijn als premier te dienen. In mei won zijn partij met grote overmacht de parlementsverkiezingen in Irak. Een lid van de coalitie van Al-Maliki zei vandaag tegen het Amerikaanse persbureau Reuters 'niet stil te zullen blijven' nu de president Al-Maliki heeft gepasseerd als formateur.

Inmiddels stuurde Al-Maliki zijn veiligheidstroepen in Bagdad de straat op, terwijl honderden betogers hun steun aan hem betuigen.

Amerikaanse steun
De Verenigde Staten, die Al-Maliki in zijn eerste twee termijnen steunden, hebben inmiddels alle steun aan de zittend premier ingetrokken en waren er vanmiddag snel bij Al-Abadi te feliciteren met zijn benoeming tot formateur.

De Amerikaanse president Obama verwijt Al-Maliki zich voornamelijk in te spannen voor de sjiitische meerderheid in Irak, ten koste van de Koerdische en soennitische minderheden in het land. Dat zou volgens de Amerikaanse president de eenheid in Irak ondermijnen en een van de redenen zijn voor de bloedige opmars van de IS in het noorden van Irak.

Ook VN-leider Ban Ki-moon zegt verheugd te zijn over de 'voorwaartse beweging' in de richting van een regeringsvorming in Irak. Hij prijst president Fuad Masum voor het benoemen van Haider al-Abadi tot formateur.

Aanhangers van premier Al-Maliki demonstreren in Bagdad. Beeld EPA
Aanhangers van premier Al-Maliki demonstreren in Bagdad.Beeld EPA
Een Iraakse politieagent toont drie vingers voor een poster van zittend premier Nouri al-Maliki, waarmee hij refereert aan een derde termijn voor Al-Maliki. Beeld epa
Een Iraakse politieagent toont drie vingers voor een poster van zittend premier Nouri al-Maliki, waarmee hij refereert aan een derde termijn voor Al-Maliki.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden