Opinie

'Maatregelen G20 tegen financiering van terrorisme moeten innovatiever'

Er zijn innovatieve maatregelen nodig tegen de financiering van terrorisme. Dat betoogt onderzoeker en expert op het gebied van terrorismefinanciering Mara Wesseling woensdag in een opiniestuk in Het Parool.

De leiders van de G20-landen bij elkaar in het Turkse Antalya Beeld anp
De leiders van de G20-landen bij elkaar in het Turkse AntalyaBeeld anp

In antwoord op de aanslagen in Parijs hebben wereldleiders tijdens de G20 in Ankara opgeroepen de strijd tegen terrorismefinanciering verder te intensiveren. Gezien de reputatie van IS als rijkste terroristische organisatie in de wereldgeschiedenis met een vermoed jaarlijks inkomen van twee tot drie miljard dollar en de kosten van het in stand houden van het kalifaat, lijkt deze aanpak een logische bijdrage in de strijd tegen de organisatie.

De bombardementen op olie-installaties en olietankers en de militaire heroveringen van steden en strategische plaatsen op IS en hebben al bijgedragen aan het terugdringen van de inkomsten van IS uit illegale oliehandel en lokale inkomstenbronnen.

Gaat drooglegging werken?
Hoewel er nog niet veel bekend is over de exacte financiering van de aanslagen in Parijs, is het vooralsnog de vraag of de poging tot financiële drooglegging direct invloed zal hebben op het voorkomen van toekomstige zelfmoordaanslagen door IS.

De afgelopen vijftien jaar is op internationaal en op Europees niveau een aantal veelomvattende maatregelen genomen om het financieren van terrorisme te verhinderen en verdachte geldstromen op te sporen. Echter, het fenomeen terrorisme is in die tijd ook veranderd. Aanslagen in Europa en elders in de wereld zijn goedkoper geworden - deels ook in reactie op de getroffen maatregelen.

Bescheiden middelen
Hoewel schattingen van de kosten van een aanslag soms nattevingerwerk zijn, is het duidelijk dat de aanslagen, bijvoorbeeld in Kopenhagen, Ankara, op de redactie van Charlie Hebdo en de verijdelde aanslag op de Thalys, met relatief bescheiden middelen gepleegd zijn. De aanslagen in Parijs afgelopen vrijdag hadden als hoofdbestanddelen: explosievengordels, Kalasjnikovs, mobiele telefoons, huurauto's en toegangskaartjes voor een voetbalwedstrijd en hebben waarschijnlijk nog maar een fractie (tussen twee en tien procent) gekost van de aanslagen van 11 september 2001.

Daarnaast zijn de bedragen vaak moeilijk vooraf te detecteren. Om verdachte geldstromen te kunnen opsporen, moeten zij in de veiligheidssystemen bij onder andere banken en overboekingskantoren (zoals Western Union) opvallen als ongebruikelijke transactie. Maar als mensen met terroristische plannen financiële transacties minimaliseren en geen afwijkend financieel gedrag vertonen, bijvoorbeeld doordat zij het geld voor hun acties verkrijgen door middel van sparen, een persoonlijk krediet of een onderhandse lening - zoals in het geval van de broers Kouachi en Amedy Coubaly die eerder dit jaar in Frankrijk toesloegen - vallen zij niet op door hun gedrag.

Een ander punt van zorg in de strijd tegen terrorismefinanciering is de mate waarin jihadisten gebruikmaken van het formele financiële systeem. Uit de eerste berichtgeving na de aanslagen in Parijs komt naar voren dat de verdachten voor hun onderlinge communicatie geen gebruik hebben gemaakt van (prepaid) mobiele telefoons, Skype of e-mail, maar waarschijnlijk de voorkeur gaven aan versleutelde communicatiediensten als WhatsApp en Viber en spraken via chatprogramma's in videogames op spelcomputers.

Terroristen hebben tal van opties
In dezelfde lijn is eerder dit jaar gebleken dat sympathisanten en strijders van de IS gebruikmaken van decentrale digitale geldeenheden als Bitcoin en van digitale financiële diensten zoals het Britse Ukash of het Russische Qiwi. Deze diensten - die voor veel mensen om heel legitieme redenen worden gebruikt - zijn aantrekkelijk voor jihadisten en hun aanhangers, omdat hiermee anoniem, snel en goedkoop wereldwijd en in sommige gevallen ongelimiteerd geld kan worden overgemaakt.

Waar de zelfmoordterrorist zich op een zelfgekozen moment tot ontploffing kan brengen en heel moeilijk in zijn acties kan worden gestopt, is het uitroeien van de financiering van terrorisme ingewikkeld omdat het gaat om relatief kleine bedragen die lastig te detecteren zijn. Enerzijds omdat zij niet verschillen van 'normale' financiële transacties en anderzijds omdat er voor alternatieve betaalmiddelen en methoden gekozen kan worden die onttrokken zijn aan (staats)toezicht.

G20 moet nog tandje bijzetten
De oproep van de G20 tot betere internationale samenwerking met betrekking tot de uitwisseling van financiële gegevens, het bevriezen van tegoeden en het dreigen met verdere sancties - exact hetzelfde recept als na 9/11 - moet daarom verder worden aangevuld. Er zijn innovatieve maatregelen nodig die recht doen aan het veranderde karakter van het terrorisme en aan de nieuwe financiële diensten die opereren buiten de kaders van het formele financiële systeem.

Wilt u reageren? Dat kan. Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden