Plus

Maakt Sint-Maarten plaats voor Halloween?

Amsterdam viert zondag Sint-Maarten. Heeft het feest niet al plaatsgemaakt voor Halloween? 'Er is een zekere concurrentie.'

Lampion of pompoen? Beeld Dirk Hol/WFA

In de Titiaanstraat in Amsterdam-Zuid woont een oudere vrouw. Elk jaar zat ze klaar met zelfgemaakte zakjes snoep, strikjes eromheen, voor de kinderen die op 11 november bij haar aanbelden. Op een gegeven moment kwam er bijna niemand meer. "Lopen jouw kinderen niet meer?" vroeg ze aan theatermaker Janke Dekker (53). "Er belt nooit meer iemand aan."

Dekkers kinderen deden allang niet meer aan Sint-Maarten - die zijn inmiddels begin 20. De kinderen in de straat vieren nu Halloween, zei Dekker, en dus zat mevrouw voortaan klaar op 31 oktober, met dezelfde versierde zakjes. Maar ook toen werd er niet bij haar aangebeld - de ­ouders vonden het veel te onveilig als hun kinderen zomaar overal voor de deur zouden staan.

Inmiddels gaat er een lijst rond, opgesteld in het Nederlands en het Engels, waarop bewoners zich kunnen opgeven als ze beschikbaar zijn voor trick and treat. Maar de oudere vrouw doet niet meer mee. Ze is dementerend.

In delen van Oud-Zuid heeft Halloween het overgenomen van Sint-Maarten. Op scholen, in straten heeft het griezelfeest een grotere aantrekkingskracht dan het wat belegen 'koeien hebben staarten', of, erger, 'sinte-maarten-mikmak-mijn-moeder-is-een-dikzak'.

Sensitief
Halloween is ontstaan uit een traditie die door Schotse en Ierse emigranten is meegenomen naar Amerika. De toenemende populariteit van Halloween in Amsterdam wordt wel toegeschreven aan de hoeveelheid expats in de stad, en dan vooral in Zuid. Aan ISA, de International School of Amsterdam, zal het niet liggen.

"Wij vieren alle Nederlandse feesten," zegt Erika Harriford-McLaren. De school herbergt 1400 leerlingen tussen de 2 en de 18 jaar oud, van 60 nationaliteiten. Bij Halloween werd 'trunk or treat' gevierd: snoep uitdelen vanuit de achterbak van versierde auto's. Dat coördineerde de Amerikaanse gemeenschap binnen de school.

De Nederlandse gemeenschap doet Sint-Maarten: kinderen gaan met lampionnen de school door, waarbij álle leerlingen de Nederlandse liedjes hebben geleerd. Harriford: "Iedereen moet zich comfortabel voelen om met Nederlandse buren langs de deuren te gaan."

De school stelt er eer in met een speciaal programma leerlingen en hun ouders bij te spijkeren over de Nederlandse tradities. Sinterklaas wordt dus ook gevierd - met Roetveegpieten, die wel verkleed zijn maar geen krullen, oorbellen of rode lippen hebben. Harriford: "We proberen sensitief te zijn ten opzichte van iedereen."

Voor de kleintjes
Peter Jan Margry van het Meertens Instituut, dat zich bezighoudt met onderzoek en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur, ziet de opkomst van Halloween ook. "Een paar jaar geleden telden we nog zo'n dertig optochten in het hele land, nu zijn dat er zo'n 140, 150.

Er is een zekere concurrentie, maar dat betekent niet dat Sint-Maarten verdwijnt. Halloween lijkt meer een feest voor oudere kinderen en jongvolwassenen - die maskerade is heel aantrekkelijk. Maar de kleintjes, de 5-, 6- en 7-jarigen, spreekt Sint-Maarten juist erg aan. Ze kennen de liedjes, vinden die lampionnen leuk."

150
Een paar jaar geleden telde Halloween nog zo’n dertig optochten in het hele land, nu zijn dat er tegen de 150.

2000
Sinds 7 jaar viert de Indische Buurt Super Sint Maarten. Het eerste jaar waren er 300 mensen. Dit jaar doen er 2000 mensen mee.

In delen van Amsterdam wordt inderdaad fanatiek gelopen. In De Aker, bij de Sloterplas, in Gein, de Watergraafsmeer, de Nieuwmarktbuurt, het Oostelijk Havengebied. Kinderen uit Zuidoost kunnen op pad met mensen van het Kleiklooster, een jonge christelijke gemeenschap in de flat Kleiburg.

Revival
In het Vondelpark is een lampionnenoptocht, begeleid door het Amsterdamse straatorkest Toeters en Bellen, en sinds zeven jaar viert de Indische Buurt Super Sint Maarten: een optocht dwars door Oost met muziek en enorme lichtgevende fantasiedieren.

Nina de Jong begon ermee samen met Nena Duinmeyer; ze waren net afgestudeerd aan de popacademie en wilden iets doen met lichtjes en een parade. 11-11-11 vonden ze een bijzondere datum, en op dat moment werd in de Indische Buurt nog niet zoveel gedaan aan Sint-Maarten.

"Het was nog niet het gezellige feest dat het nu is," zegt De Jong. "Het eerste jaar waren er meteen driehonderd mensen. Een heel bijzondere sfeer. En dit jaar doen zo'n tweeduizend mensen mee. Een groep mensen met een niet-aangeboren hersenbeperking uit Noord maakt prachtige lichtsculpturen. Er spelen bands uit China, Syrië, Marokko en de Antillen, jongeren uit de buurt helpen mee bij de beveiliging." Super Sint Maarten probeert weg te blijven van religieuze verwijzingen. "We willen dat het vooral over delen gaat. En de liedjes zijn moderner."

Angst dat Halloween Sint-Maarten verdringt is sowieso nogal overdreven. Sint-Maarten werd tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw helemaal niet gevierd - in Amsterdam zelfs niet tot in de jaren negentig. "We zitten nu in een revival," zegt Margry. "In de jaren zestig en zeventig moesten we niets hebben van dat feest."

Katholiek feest

Sint-Maarten is van oudsher een katholiek feest ter verering van de heilige Sint-Maarten, Martinus van Tours. De legende wil dat deze bisschop Martinus in de vierde eeuw een stuk van zijn mantel afsneed en aan een bedelaar gaf. Volgens de ­legende was die bedelaar een belichaming van Jezus Christus. Sint-Maarten was een van de populairste ­heiligen in de middeleeuwen. Er zijn veel kerken naar hem vernoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden