Plus

Maak kennis met de 'robotjuf' uit Amsterdam-Noord

Emer Beamer (46) uit Amsterdam-Noord is de tweede Nederlandse vrouw die benoemd is tot Ashoka Fellow, een beschermde positie binnen een netwerk voor sociale vernieuwers. Als 'robotjuf' organiseert ze wereldwijd designathons, ontwerpsessies voor kinderen.

Groep 8 van juf Valbona op De Bron luistert naar Emer Beamer. Beeld Eva Plevier

'Dit is KIM," zegt Malak. Het meisje wijst naar een met zwart karton beklede doos op zijn kant, die op tafel staat in het lokaal van groep 8 op basisschool De Bron in Westerpark. Er zitten twee deuren aan, een gat dat aansluit op een koker van karton en aan de zijkant staat onder elkaar geschreven: 'T-shirts', 'broeken', 'rokken' en 'jurken'.

De zwarte doos is het prototype van een heuse machine waarbij je kleding kunt recyclen tot andere kledij of accessoires. "KIM staat voor de voornamen van de bedenkers: Kimberley, Irista en Malak," vult buurvouw Irista aan. "Dat zijn wij dus," zegt de langste van de drie, Kimberley, giechelend.

Niet slecht voor basisschoolleerlingen die pas vandaag hebben kennisgemaakt met de robotjuf en haar verhaal. Emer Beamer werd in 1970 geboren in Ierland, maar woont alweer 25 jaar in Nederland waar ze onder meer de Rietveld Academie afrondde.

Associatief denken
Haar bijnaam dankt ze aan de vele 'designathons' die ze wereldwijd organiseert. Bedacht en ontworpen vanuit haar vaste stek in Amsterdam-Oost: de innovatieve broedplaats FreedomLab. "Designathons zijn projecten rondom een maatschappelijk thema, waarbij kinderen ontwerpend aan de slag gaan," klinkt het zacht zangerig uit haar mond.

"De term designathon is geïnspireerd op het woord marathon en het begrip hackathon. Een groep mensen gaat dan langere tijd aan de slag om iets te maken. En ik werk met kinderen. Ik geloof er heilig in dat alle kinderen en jongeren enorm kunnen bijdragen om een betere wereld te creëren. Alleen al door meer gebruik te maken van hun unieke en natuurlijke gevoel voor creativiteit."

Vooral de allerjongsten kunnen vaak nog heel goed associatief denken. "Laatst vroeg ik aan een groepje kinderen hoe zij het fileprobleem zouden oplossen. Een van de kinderen zei: 'Alle auto's krijgen gewoon een ballon op hun dak zodat ze bij files kunnen wegvliegen.' Nou, oudere kinderen, laat staan volwassenen, zouden dat niet snel zeggen. Ze zijn veel te bang om voor gek te staan. Maar ik vond het idee met zo'n ballon zo slecht nog niet. Als je erop doorgaat, kom je soms tot geweldig inzichten."

Prototypes
Beamer deed bijna overal in de wereld haar verhaal: van Afghanistan tot Kenia en van Bangladesh tot Zuid-Afrika. En vandaag dan bij groep 8 van juf Valbona op De Bron. Het is een klas met elf- en twaalfjarigen, en die hebben de lat doorgaans hoog liggen voor zichzelf en hun omgeving.

Ademloos wordt er geluisterd naar de presentatie van de gaste over het begrip upcycling. Totdat ze vertelt dat kringloopsteden als Amsterdam het voornemen hebben om helemaal 'afvalloos' te worden, net als bijvoorbeeld een appel in de natuur. "Huh, is er straks dan helemaal geen afval meer? Hoe doe je dat dan?"

Nog geen kwartier later zit de groep in twee- en drietallen achter een ontwerpblad. Wat zouden zij willen uitvinden om welk probleem in de wereld op te lossen? Als ze het prototype van hun uitvinding hebben getekend, mogen ze - na een korte uitleg - los.

Zich uitleven met de verzamelde materialen (lege plastic flessen, bakjes, kartonnen dozen en stukken piepschuim), het gereedschap en natuurlijk een van de met allerlei draadjes, tandwielen en batterijen gevulde techniekdozen. "Maar let op," benadrukt Beamer. "Hou de rode draadjes van de batterij op de andere rode draadjes, anders krijg je kortsluiting."

Creatief
Dan is het maakproces toch echt begonnen. Chaos, zoals het hoort. Kinderen rennen rond. "Juf, ik heb tape nodig!" roept Rayssa. Hans zoekt een boormachine. Sudem heeft 'nu' een lijmpistool nodig. En o ja, Dok en Sam willen alsnog uitgelegd krijgen hoe je een schakelaar kunt verbinden aan twee lampjes. Voor hun prototype van een ingenieuze speedboot die in mondiale zeeën en meren de jacht zal moeten openen op het vele zwerfvuil.

"Iedereen is creatief," legt Beamer later uit tijdens de grote pauze, lopend op weg naar de dichtstbijzijnde Praxis. De lijmpatronen zijn op. "Echt waar. Bij de een zit het alleen verder verborgen dan bij de ander. Mijn belangrijkste doel is die creativiteit aan te wakkeren. Ik zie creativiteit als flexibiliteit. Veerkracht. Geen van deze kinderen zal nog veertig jaar lang dezelfde werkgever hebben. Ze zullen zichzelf steeds weer moeten uitvinden. Dat vraagt om creativiteit. En het mooiste is: iedereen vindt het toch leuk om een probleem te benoemen, een oplossing te bedenken en het dan ook nog eens zelf te mogen uitvoeren en vormgeven?"

Beeld Eva Plevier

Vliegende objecten
Dat blijkt wel. Zelfs het groepje met drie jongens dat eerst wat lacherig deed, heeft ineens het licht gezien. Het trio wil van kapotte (voet)ballen een hoogslaper maken, inclusief doel en pannakooi om te oefenen. Bij het raam bouwt een groepje meiden heel secuur een vliegtuig (bekleed met geel, zijdeachtig stof) dat over de oceanen zal scheren om via een sensor plastic op te sporen en te hergebruiken. Vliegende objecten op zoek naar plastic afval zijn sowieso populair in de klas. Onder meer bij een aantal groepjes (jongens) dat zich bijna verliest in het zo hard mogelijk laten draaien van de propellers voor hun helikopters.

Het trio achter het concept KIM zijn dan al naar de gang gevlucht. Daar is immers meer rust en ruimte. En bestaat er minder gevaar op kopieergedrag van klasgenoten. "Vroeger hadden we een apart BEVO-lokaal," vertelt juf Valbona. "Maar dat lokaal is door ruimtegebrek gesneuveld. Helaas. Dat blijkt wel tijdens dit soort projecten. Het moet echt nu gebeuren want straks moeten we weer opruimen. Een dagje of weekje langer laten staan om te perfectioneren is er niet bij. Maar ik ben al blij dat we dit konden doen voor deze groep."

Innovatieve stad
Met dank aan de tip aan de schoolleiding van een stel ouders én Platform Maker Education dat het project uiteindelijk bekostigde. "Mooi als ouders zelf in actie komen," zegt Beamer, die gesteund wordt door onder andere Nemo en Het ABC, maar toch niet gemakkelijk bij scholen binnenkomt. "Dat is echt geen onwil. Scholen willen juist dolgraag innoveren en hun kinderen vaardigheden voor de 21ste eeuw aanbieden. Alleen weet men vaak niet wat de mogelijkheden zijn en is er door werkdruk amper tijd om het uit te zoeken."

Maar eventuele hulp om ook haar project voor het voetlicht te brengen is onderweg. In november van dit jaar wordt de Global Designathon georganiseerd vanuit Amsterdam, uitgeroepen tot de meest innovatieve stad van Europa. "Het zegt genoeg over wat er allemaal gaande is op het gebied van innovatie in het onderwijs. Steeds meer mensen houden zich ermee bezig. En terecht. Kinderen pakken het zo goed op. Neem die drie meiden met hun KIM. Zij werkten zo geweldig geconcentreerd samen en bedachten zelfs een compleet idee. Inclusief een 'interface' voor de gebruiker, dus heel gebruiksvriendelijk. Een mooier voorbeeld van waar elf- en twaalfjarigen toe in staat kunnen zijn, had ik echt niet kunnen bedenken."

Ashoka Fellow

Benoemde Ashoka Fellows worden gezien als leidende entrepreneurs die bezig zijn met het oplossen van sociale problemen. Ashoka Fellows is een groot netwerk met organisaties in meer dan zeventig landen, Ashoka Nederland bestaat sinds april 2015. Nieuw gekozen Fellows worden levenslang bijgestaan in hun werkzaamheden.Met de selectie van drie nieuwe entrepreneurs (Joost van Engen, Bas van Abel en Emer Beamer) zijn er acht Nederlandse Fellows.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden