Plus

Luis in de pels Werner Toonk kiest het ruime sop

Werner Toonk stopt na 16 jaar als volksvertegenwoordiger in de stadspolitiek. De eigenzinnige VVD'er joeg vriend en vijand tegen zich in het harnas, maar gaat nu zeilen, de wereld rond.

Werner Toonk kocht zijn boot in 2009. Het liefst was hij direct vertrokken. 'Maar ik moest aan de slag.' Beeld Marc Driessen

Op de stalen langkieler Karma, gelegen in Medemblik, moet het gebeuren. Vanuit Nederland naar Australië, via Kaapstad. Deels met hulp van jonge meezeilers, deels alleen. Bij het hoofdeind van zijn slaapplaats in de boot staan daarom twee kookwekkers.

Een bluetooth­speaker staat klaar om het wekkeralarm van zijn telefoon te versterken. Want wie in zijn eentje zeilt, moet 's nachts ieder half uur de slaap onderbreken om te kijken of er geen andere schepen in de buurt varen.

De selectie van meezeilers loopt nog. "Laatst had ik een opstapper aan boord die echt aan het zieken was. Hij maakte van die zuigende opmerkingen, tot ik zei dat ik het niet leuk meer vond. Best lastig als ik met zo iemand zit opgescheept tijdens de oversteek 52-daagse tussen Kaapstad en Perth."

Menig politicus in Amsterdam en Den Haag zal grinniken als zij Toonk horen klagen over de bemanning. Want op het irritante af door­vragen, uitleg eisen ongeacht partij of kleur, dat was het handelsmerk van deze in Twente geschoolde ICT-consultant.

Of het nu partijgenoten waren of coalitiegenoten, Toonk had helemaal niets met de usance dat je politieke vrienden, in ieder geval in het openbaar, de hand boven het hoofd houdt. "In het stadhuis geldt de regel dat de wethouder altijd gelijk moet krijgen, als je in de coalitie zit. Ik had veel liever in de oppositie gezeten, dan kun je tenminste zeggen wat je wil."

Klein dozijn wethouders
Een klein dozijn wethouders heeft de afgelopen jaren last van hem gehad. "Tussen 2010 en 2014 zat ik bijna alleen maar tegenover wethouder Lodewijk Asscher, mijn coalitiegenoot."

"Dan moest ik na zo debatje weer eens bij hem op de kamer komen, en vroeg hij me wat ik wilde in ruil voor een einde aan mijn vragen over financiën. 'Een leesbare begroting', antwoordde ik dan. Maar dat kon hij niet geven, want Lodewijk snapt niets van geld."

Kritisch, hard, op het irritante af, dat was de ­afgelopen 16 jaar het handelsmerk van de VVD'er, die in 2002 op 28-jarige leeftijd begon als de jongste bestuurder van de stad. Portefeuillehouder economie en openbare ruimte in stadsdeel Oud-West. Hij werkte er onder meer samen met toenmalig buurtregisseur Hero Brinkman.

Toen hij Kamerlid werd voor de PVV, kwam Toonk als enige hoge functionaris naar de afscheidsreceptie kwam. De twee kuiten­bijters mochten elkaar wel.

Hij stond aan de basis van het huidige succes van Oud-West, met alle restaurants en koffiebarretjes, door de regels voor ondernemers te versoepelen. Uiteindelijk moest hij in 2009 opstappen, toen hij zijn politieke lot had verbonden aan de uitbreiding van de zondagsopenstelling van winkels. De PvdA wilde er niet aan. Met de kennis van nu een achterhoedegevecht.

2009 bleek sowieso een rampjaar. In dezelfde periode gingen Toonk en zijn jeugdliefde uit elkaar, met wie hij twee kinderen heeft. Baan weg, huis weg, vrouw weg. Toen kocht hij de Karma.

Het liefst was hij meteen vertrokken, de zee op, weg van de benauwdheid en de stress in zijn ­leven. "Maar joh, ik had twee jonge kinderen, verantwoordelijkheid, ik moest aan de slag. Het kon gewoon niet." Op zijn rechterschouder liet hij een tatoeage zetten, van een wereldbol. "Vergeet je dromen nooit."

Luis in de pels
Na zijn tijd in Oud-West ging Toonk naar de gemeenteraad, waar hij als coalitieraadslid een luis in de pels werd van menig wethouder. Hij had vele portefeuilles, maar werd geregeld van een onderwerp gehaald als hij te ver was gegaan. Zelfs zijn eigen fractievoorzitter schoffelde hij in deze krant onderuit.

Toonk was in 2011 even landelijk nieuws, toen een verhit maatschappelijk debat woedde over hoofddoekjes van ambtenaren. Op een ochtend had zijn fractievoorzitter op de voorpagina van De Telegraaf verklaard dat Amsterdam dat niet moest toestaan.

Toonk was het er niet mee eens en kwam tijdens het ­debat doodleuk de raadszaal inlopen met een hoofddoek op. Woedend waren zijn partijgenoten, maar hij zou het zo weer doen. "Een leven zonder hoofddoek lijkt mij mooier, maar dat is de eigen keuze van een moslima. Wat zijn dat voor PVV-praktijken als wij hen dat willen voorschrijven?"

Tijdens de hernieuwde discussie over hoofddoekjes bij de politie, dit voorjaar, hield hij zich stil. Bewust, want toen hij in 2014 opnieuw op een verkiesbare plaats op de lijst kwam, beloofde hij de partij om zijn grieven meer binnenskamers te houden.

Sindsdien is Toonk een stuk rustiger. Af en toe stemt hij nog afwijkend van zijn partijgenoten, zoals in juli over een proef om bewonersparkeren in te voeren in het centrum. "We beloven in ons coalitieakkoord dat het er komt, maar doen het vervolgens niet. Dat vind ik niet transparant, je weet alleen hoe iets uitpakt als je het probeert."

De Amsterdamse politieke cultuur heeft Toonk er niet onder gekregen, nu wil hij weleens weten of het de wereldzeeën wel lukt. "Ik heb het 16 jaar uitgehouden. Dan kunnen ze wel zeggen 'die Toonk loopt altijd te rellen', maar blijkbaar heb ik ook iets goed gedaan."

52

De oversteek van Werner Toonk per zeilboot van Kaapstad naar Perth in Australië gaat naar verwachting 52 dagen duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.