Plus Filmrecensie

Loro viert de overdaad van Silvio Berlusconi

In Loro focust de Italiaanse regisseur Paolo Sorrentino op de aantrekkingskracht van Silvio Berlusconi's macht en rijkdom.

Toni Servillo speelt Silvio Berlusconi in Loro als een grotesk type met een brede kunstmatige glimlach

'Tenzij expliciet anders is vermeld, is alles in deze film fictief,' vermeldt een disclaimer aan het begin van Loro, Paolo Sorrentino's biopic over Silvio Berlusconi. Om de verwarring nog wat te vergroten, wordt die juridische slag om de arm gevolgd door een citaat van de auteur Giorgio Manganelli: 'Alles is gedocumenteerd. Alles is ­arbitrair.'

Kortom: het gaat Sorrentino niet om een nauwgezette reconstructie van Berlusconi's lichtend leiderschap van zijn land, ook al zullen kenners van de recente Italiaanse geschiedenis in allerhande bijfiguren makkelijk hun echt bestaande voorbeelden herkennen. De regisseur richt zich, zoals hij dat ook deed in eerdere films als Il Divo (2008) en La Grande Bellezza (2013), op de groteske aantrekkingskracht van deze macht en rijkdom.

Vandaar ook de titel: loro betekent 'zij' en verwijst naar de machtswellustige kringen rond Berlusconi. De kringen waarin consequent naar Berlusconi (gespeeld door Toni Servillo, in zijn vijfde samenwerking met de ­regisseur) wordt verwezen met een eerbiedig lui - 'hij' met een hoofdletter H.

Simpel en doeltreffend
Dat krijgt een hilarisch hoogtepunt in een scène in de tweede helft van de film, wanneer bankier ­Ennio Doris tegenover Berlusconi aan de tuintafel zit en hem de ene veer na de andere in de broek steekt. Hilarisch omdat ook Doris wordt gespeeld door Toni Servillo - en Berlusconi dus in feite zichzelf zit op te hemelen.

Maar dat is later; het eerste uur van Loro komt Berlusconi überhaupt niet in beeld. We worden geplaatst in de plakkerige wereld van hosselaar Sergio Morra (Riccardo Scamarcio), een vastgoedhandelaar uit het zuiden van Italië van wie de activiteiten verdacht veel weghebben van die van een pooier. Zijn talent voor corruptie wil hij nu inzetten om dichter bij Berlusconi te komen.

Op naar Rome dus, en vervolgens door naar Sardinië, geholpen door zijn vriendin Tamara (Euridice Axen) en later de hooggeplaatste ­escort Kira (Kasia Smutniak). Het plan is even simpel als doeltreffend: Sergio ronselt tientallen mooie meiden en bouwt een permanent feestje in een villa in het volle zicht van het riante optrekje van Berlusconi.

Drank, drugs en seks
De omtrekkende beweging die de film maakt, werpt zijn vruchten af. Maar Loro komt pas echt tot leven wanneer die 'Hij' na een klein uur zelf in beeld komt. Servillo geeft Berlusconi fysiek gestalte als een grotesk ­type met zijn brede, uiterst kunstmatige glimlach. Gaandeweg blijkt de Berlusconi van Loro vooral een tragisch figuur.

Loro

Regie Paolo Sorrentino
Met Toni Servillo, Elena Sofia Ricci, Riccardo Scamarcio
Te zien in Cinecenter, City, Eye, Het Ketelhuis, Kriterion, Rialto, De Uitkijk

Niet dat zijn verwerpelijke zelfverrijking, seksisme en corruptie buiten beeld worden gehouden - integendeel. Maar een aanklacht daartegen is de film zeker niet. Loro is vooral gefascineerd door (en lijkt bij vlagen zelfs onder de indruk van) de excessen in en om Berlusconi's wereld. Op Sergio's feesten vloeien drank, drugs en seks rijkelijk.

De viering van deze overdaad doet soms denken aan Martin Scorseses The Wolf of Wall Street (2013). Net als in die film keurt Sorrentino de excessen niet af maar zwelgt hij erin, net zolang tot de kijker zich vies gaat voelen. Het kleine uur van Loro dat we buiten Italië niet zien (zie kader) zou dat gevoel waarschijnlijk extra hebben aangezet.

Hamvraag
Uiteindelijk heeft de melancholie de overhand. Sorrentino toont ons Berlusconi op een dieptepunt in zijn leven: zijn regeringsloze periode. We volgen hem van 2006, wanneer zijn derde presidentstermijn wordt beëindigd met een verkiezingsnederlaag, tot aan 2009, wanneer hij als voorman van de nieuwe beweging Popolo della Libertà opnieuw een gooi naar de macht doet.

En vooral zien we Berlusconi worstelen met de afwijzing door zijn tweede echtgenote, Veronica Lario (Elena Sofia Ricci). Omdat zij (net als het Italiaanse volk) onbereikbaar voor hem is, wil hij haar weer veroveren. "Als ik zo walgelijk ben, waarom liep je dan zo lang achter me aan?" bijt Berlusconi haar toe. Dat is de hamvraag die ook Sorrentino zijn publiek lijkt te stellen.

Eén plus één is één

In thuisland Italië werd Loro uitgebracht in twee delen. Een experiment van de lokale distributeur, die weinig markt zag voor de 3,5 uur durende versie die Sorrentino in eerste instantie aanleverde.

Voor alle buitenlandse markten, en om in aanmerking te komen voor een Oscarnominatie, maakte Sorrentino een enkelvoudige versie, waarbij een klein uur aan materiaal op de snijtafel belandde. Saillant detail daarbij is dat Loro afgelopen mei naar verluidt niet op het prestigieuze filmfestival van Cannes draaide omdat Sorrentino toen nog weigerde zijn film in te korten.

Wekelijks een overzicht van de nieuwste hotspots, uitgaanstips, films en restaurants in je mailbox? Schrijf je dan nu in voor de Stadsgids-nieuwsbrief van Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden