Opinie

Lodewijk Asscher: 'Pietendiscusse gaat om iets groters'

Minister Lodewijk Asscher sprak gisteren in de Martin Luther Kinglezing over bewuste en onbewuste discriminatie en wat daartegen te doen is.

Zwarte Sinterklaas tijdens een demonstratie tegen racisme in Amsterdam vorige maand. Beeld Dingena Mol
Zwarte Sinterklaas tijdens een demonstratie tegen racisme in Amsterdam vorige maand.Beeld Dingena Mol

Sinds de tijd van Martin Luther King is er heel veel ten goede veranderd. Maar als je door de ogen van Yolanda, (de dochter van Martin Luther King) naar Nederland anno 2015 kijkt, zie je ook hier veel stille discriminatie en zwijgende segregatie.

Kijk je door haar ogen, dan zie je één zwarte pop tussen het speelgoed op de crèche van mijn kinderen. Je ziet dat de vrouwen in reclames en op foto's in tijdschriften bijna allemaal wit zijn. Dat de mensen die onze kranten volschrijven bijna allemaal een andere huidskleur hebben dan jij. Dat je een opleiding gaat doen en bijna alle docenten wit zijn.

Na je opleiding ga je solliciteren en je krijgt antwoord van de 'diversity manager'... omdat je Brahim heet. Als je door de ogen van Yolanda kijkt, zie je een land waarin je te vaak als onderdeel van een groep wordt gezien en niet als vrij, zelfstandig individu. Met je eigen keuzes, identiteit, verantwoordelijkheid. Zie je een land waarin je soms door kleine, alledaagse dingetjes op je plek wordt gezet. (...)

De discussie over Zwarte Piet is een symbool geworden. Een symbool van die pijn. Van een zwart kindje dat in de supermarkt Zwarte Piet wordt genoemd. Wat betekent dat voor haar? Voor haar moeder die ernaast staat?

Piet is ook een symbool geworden voor de angst van veel Nederlanders voor verlies van traditie. Voor het verwarrende gevoel zoete jeugdherinneringen in het debat opeens racistisch te horen noemen.

Groter
Ik weet wel, sommigen zullen denken waarom in vredesnaam in april, nu de lente is uitgebroken, Zwarte Piet noemen. Het zou gemakzuchtig zijn het niet te doen. De pijn is echt. De woede is echt. De deels racistische reacties zijn echt. De discussie is nog niet beslecht. Maar ook als het stof eindelijk is gaan liggen, zal blijken dat het gaat om iets dat eigenlijk groter is. Het gaat over het recht om gehoord en gezien te worden. Het gaat ook om de simpele constatering dat de top van dit land nog vooral wit, en vooral man is. Je ziet het in de top van het bedrijfsleven, de politiek, de mediawereld. Je ziet het in mijn kabinet.

Het zijn juist de minder bekende voorbeelden van racisme die moeilijker te bestrijden zijn. Soms schommelen ze tussen bewuste en onbewuste vooroordelen dat maakt het nog lastiger.

Als we groepsvooroordelen willen bestrijden, vraagt dat om tweerichtingsverkeer. Want, was discriminatie maar alleen een kwestie van opvattingen en houdingen. Sommige vooroordelen worden gevoed door de realiteit. Door de te hoge criminaliteitscijfers onder bepaalde groepen. Door de gruweldaden die uit naam van een geloof worden gepleegd. Dat vraagt om een tegengeluid. Want zelf kritisch blijven kijken is niet altijd genoeg. Daarom ben ik ook enthousiast over het initiatief van de Facebookpagina #NietmijnIslam. Een initiatief dat groepsvooroordelen actief wil doorbreken. Maar bovenal moeten we mensen blijven zien als individuen. (...)

Blog
Gerard Bouman, de korpschef van de nationale politie, roept op tot verandering. Een man met 50.000 politieagenten onder zich. Bouman schreef een intern blog over wat hij noemt het sluipende gif van uitsluiting. In zijn blog begint hij over een 'jonge agente van Marokkaanse origine' die hem, jaren geleden, tijdens een werkbezoek aansprak. Zij kreeg van collega's grapjes en terloopse opmerkingen naar haar hoofd, die haar herkomst en geloof raakten. En dan niet zo nu en dan, maar elke dag. Niet één collega, maar heel veel. Ongetwijfeld leuk bedoeld, maar toch. Het steekt. Zowel bij die agente als bij Bouman zelf.

Bouman zegt: 'Dit is geen probleem van individuele collega's. Dat is een probleem van ons allemaal. Een probleem waar ieder van u - en zeker leidinggevenden - een zware verantwoordelijkheid voor draagt. Het is ook geen exclusief probleem voor moslimagenten, maar voor iedereen die afwijkt van het gemiddelde.'

Als de norm de ander buitensluit, dan moet de norm veranderen - niet de ander. Dus: meer multiculturele politieagenten. En snel. Bouman zet alles op alles om daarvoor te zorgen. Hij waarschuwt: wit selecteert wit. En dat moeten we niet willen.

Startpunt
Een verplichte taaltoets zou volgens hem niet de deur dicht moeten doen voor mensen die de taal nog niet perfect spreken, maar zou moeten gelden als startpunt om de taal tijdens je opleiding te perfectioneren. Want zeggen dat je voor diversiteit bent maar niet bereid zijn daar echt aan te werken, is gratuit.

We kunnen allemaal meer denken en doen als Bouman. Ons inzetten voor de verandering die we willen zien. Moreel leiderschap tonen die we alle Nederlanders die al generaties vechten voor die verandering zijn verschuldigd.

En de eerste stap is altijd je verplaatsen in de ander. Want empathie maakt anderen weer tot mensen.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

null Beeld ANP
Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden