Review

Lodewijk Asscher - De ontsluierde stad ***

Kort voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 publiceerde PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher Nieuw Amsterdam, een boek over de toekomst van de stad. Hij kreeg er veel publiciteit door en boekte een grote verkiezingsoverwinning. Nu heeft hij De ontsluierde stad geschreven, over zijn ervaringen als wethouder in Amsterdam. Hij heeft er al veel publiciteit door gekregen. Het resultaat van de volgende raadsverkiezingen kennen we 3 maart.

Misschien wel de grootste onthulling in dit boek is dat Asscher heeft getwijfeld of hij na de verkiezingen van 3 maart door moest gaan. Hij vreesde in 'de blubber' te stranden, waar over vele onderwerpen wordt gezegd dat 'je er niet over gaat' of dat zaken nu eenmaal zo geregeld zijn. Het wordt niet helemaal duidelijk waarom hij er niet mee ophoudt. Kennelijk denkt hij dat hij nog voldoende in huis heeft om door die blubber te waden.

Asscher begint met een persoonlijk verhaal waarom hij de politiek is ingegaan, waarbij hij ingaat op zijn familiegeschiedenis. Overgrootvader Abraham Asscher was één van de voorzitters van de Joodsche Raad, de organisatie die in de oorlog steeds meer fungeerde als doorgeefluik voor de Jodenvervolging.

Zijn politieke loopbaan is niet bedoeld om dit 'goed' te maken, maar zijn belangstelling voor de publieke zaak werd wel gewekt door dat verleden. Het verleden levert ook een waarschuwing op: 'Ik weet - dus ook uit mijn eigen familie - dat je heel goed iets verkeerd kunt doen met de beste bedoelingen.'

Eén van de sterke punten van Asscher is dat hij fouten en twijfels toegeeft. Zo stelt hij zich kwetsbaar op, maar wordt hij ook minder gemakkelijk vatbaar voor kritiek van anderen.

Hij gaat uitgebreid in op de vergissing Hennah Buyne als opvolger van de naar Rotterdam vertrokken wethouder Ahmed Aboutaleb de verantwoordelijkheid te geven over onderwijs en inburgering.

De Wallen en het onderwijs waren twee van die zaken waar hij als wethouder eigenlijk niets over te zeggen had. Maar op die terreinen was veel meer te bereiken dan velen dachten. Van de schoolbesturen kwam veel weerstand, maar er werken toch veel scholen mee aan de verbetering van het onderwijs. Het doel binnen tien jaar veertig procent van de ramen op de Wallen op te doeken is al voor meer dan de helft gehaald. Maar het blijft werk in uitvoering.

Dat geldt niet voor het tegenhouden van de privatisering van Schiphol. Zeer tegen de wens van de toenmalige minister van Financiën, de VVD'er Gerrit Zalm, sprak Amsterdam een veto uit over een beursgang van de luchthaven. Asscher noemt naam en toenaam van zijn tegenstanders. Over andere episoden is hij iets terughoudender.

Het old boy network probeerde Asscher te overtuigen van het nut van de verkoop van de aandelen Schiphol, niet met argumenten, maar met verkapte dreigementen en power play. Daardoor groeide zijn weerstand tegen de privatisering.

Verzelfstandiging is alleen toegestaan als dat voor de mensen die van een dienst of bedrijf gebruikmaken, langdurig beter is. Een wat lastig criterium. Zou de verkoop van energiebedrijf Nuon of de privatisering van Parkeerbeheer aan die voorwaarde voldoen? Asscher gaat er in dit boek niet op in. En is de overheid altijd zo goed in het verlenen van service?

De problemen in het onderwijs schrijft hij voor een deel ook toe aan 'marktwerking'. Hij voegt eraan toe dat te veel afstand bestaat tussen inspectie, ouders, scholen en besturen. Hij had dat wat nader kunnen uitwerken. Een grondigere analyse van de oorzaken van het niet functioneren van het onderwijs, inclusief de bestendige rol van PvdA-bestuurders op landelijk en lokaal niveau, had niet misstaan.

'We moeten stoppen met perverse politieke prikkels. De wachtlijsten weg per 1 januari,' schrijft Asscher. Hij schrijft er niet bij dat hij dat ook riep toen hij de macht over Bureau Jeugdzorg naar zich toetrok.

Asscher spreekt zijn weerzin uit tegen traditionele politiek. Hij gaat 'zo min mogelijk' naar interne overleggen.

Het is tegenwoordig voor politici die vernieuwing beloven, een vereiste dat zij zich afzetten tegen traditionele politiek. Of het nu Jan Marijnissen, Barack Obama of Geert Wilders is, dat deuntje kennen we wel. Maar toch wordt Asscher geen populist. Hij roept mensen die klagen, op zelf actief te worden in de politiek en te kijken of de dingen zo geregeld zijn dat ze die voor zichzelf ook aanvaardbaar zouden vinden. Ze kunnen actief worden in de PvdA, 'die partij' waar het nooit echt gezellig wordt, omdat men zo hard bezig met is 'gelijke kansen, veiligheid en onderwijs'. Zo komt de voorman van Team Asscher met een bescheiden verdediging van zijn partij.

Asschers boek biedt inzicht in het werk van een wethouder die een fors stempel op de stad drukt. Hij doet dat op verhelderende wijze, waarbij hij soms echt een boekje opendoet. Andere onderdelen komen nauwkeurige volgers van de Amsterdamse politiek bekender voor. Hij schreef het boek in 'korte gestolen uurtjes'. Dit is dan ook niet de definitieve geschiedschrijving van de periode 2002-2006 (de Noord/Zuidlijn wordt niet genoemd), maar een echt verkiezingsboek. In dat genre is het niet slecht. (ADDIE SCHULTE)

Lodewijk Asscher: De ontsluierde stad
Bert Bakker, €14,95


Foto Jos van Zetten

Lodewijk Asscher (L) met Ahmed Aboutaleb. Foto Jos van Zetten
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden