Plus Filmrecensie

Living the Light: een simpel maar perfect beeld

Claire Pijman maakte een bewonderend portret van de in juli overleden cameraman Robby Müller, de dompteur van het licht.

Robby Müller op de set van Der amerikanische Freund van Wim Wenders in 1977. Links ­acteur Dennis Hopper Beeld -

Het allermooiste shot uit Paris, Texas is het op een na laatste: Travis (Harry Dean Stanton) rijdt weg bij zijn jonge zoontje Hunter en echtgenote Jane. Hij beseft dat hij nooit een plek in hun leven zal kunnen innemen, niet zonder hen alle drie te beschadigen.

We zien de schim van Stantons markante hoofd. Koplampen en lantaarns schijnen zwakjes door de voorruit zodat we de traan kunnen ontwaren die onder zijn oog plakt. Een simpel, maar perfect beeld. Travis is geen man van grote emoties. Zijn verdriet is nét zichtbaar.

Dat shot komt uit de koker van de in juli op 78-jarige leeftijd overleden Robby Müller, een van de beste cameramensen van de twintigste eeuw. Hij werkte onder meer ­samen met Wim Wenders, Jim Jarmusch en tijdens de ­digitale revolutie ook tweemaal met Lars von Trier.

In de openingsscène van het schitterende, essayistische portret dat Claire Pijman van Müller maakte, laat hij het zonlicht speels door zijn vingers glijden. Een passend ­begin, want hij stond bekend als dompteur van het licht, een Hollandse Meester net zoals Rembrandt en Vermeer dat in hun tijd waren.

Perfecte omstandigheden
Müller wachtte soms uren op de perfecte omstandig­heden om zijn shot te kunnen filmen, maar had tegelijk een broertje dood aan te veel voorbereiding. Toen hij eens een Hollywoodproductie draaide, stond er een enorme batterij lampen klaar om de perfecte zonsopgang te kunnen schieten.

Müller liet ze onaangeroerd staan en filmde volledig naturel. Ruwe silhouetten tegen een roodgekleurde hemel leken hem in dit geval mooier dan een gladde, minutieus uitgelichte scène. Op de set klonk ­gemor. Sommige crewleden vroegen zelfs om zijn ontslag.

De eigenzinnige Müller zou altijd een moeizame relatie houden met het Amerikaanse fabrieks­filmen.

Vaak op reis
Pijman combineert beelden uit Müllers privé­archief met scènes uit zijn werk en interviewde de regisseurs met wie hij een warme band had. Die vertellen zonder uitzondering mooie verhalen en anekdotes.

Living The Light - Robby Müller

Regie Claire Pijman
Te zien in De Balie, Eye, Filmhallen, Rialto

Áls je al iets op Living the Light wilt aanmerken (naast de wat schoolse opening, die met tekstkaarten verklaart waarom Müller zo bijzonder was), is het dat Pijman duidelijk uit blinde bewondering aan dit project is begonnen.

Dat blijkt vooral in de halve scène over het feit dat hij vaak op reis was en dus weinig tijd had voor zijn kinderen. Die emotie, geuit door zijn dochter, wordt afgeraffeld.­

Ergens is dat wel logisch, want Müller kon door vasculaire ­dementie al jaren niet meer praten voor hij deze zomer overleed. Hij kon zich niet meer verdedigen. Maar je kunt je afvragen of Pijman er daarom niet beter aan had gedaan zijn gezinsleven helemaal links te laten liggen.

De manier waarop Pijman Müllers werk en persoonlijkheid met elkaar verweeft, verdient echter niets dan lof. Door de beelden die hij privé met een camcorder schoot af te zetten tegen de beelden die hij voor speelfilms draaide, valt op dat Müller altijd naar hetzelfde zocht: het bijzondere in het alledaagse.

Tegenwoordigheid
Hij richt zijn camera vanuit de trein op een stel bomen. Hoe sneller de trein gaat, hoe minder normaal de bomen worden. Ze vervormen tot kunst. Of hij filmt een vrouw die op een balkon zit. Golven beuken tegen de rotsen. Ergens in de paar seconden die dat shot duurt, verandert het banale in iets bijzonders. In een scène uit een verhaal.

Andersom gebeurde hetzelfde. Als Müller tijdens een filmopname een vogel zag vliegen, kon hij zomaar van zijn plan afwijken en het dier een paar seconden volgen.

'Tegenwoordigheid' noemen ze dat. Nooit zó verliefd zijn op je eigen creatie dat je de wereld vergeet waarin je rondloopt. Of zoals Wim Wenders het stelt: eigenlijk maakten we films terwijl we aan het reizen waren, waardoor die reizen onvermijdelijk ook onderdeel werden van de films.

Fictie en realiteit zijn voor Müller nooit volledig gescheiden werelden geweest. Ze vloeiden in elkaar over.

Jim Jarmusch schreef samen met Carter Logan de soundtrack voor Living the Light. Reismuziek is het, die het gevoel onderstreept dat leven niets anders is dan een decennia of wat onderweg zijn.

Müller vergeleek werken in de filmwereld met werken in het circus. Hij hopte soms lange tijd van hotel naar hotel en vond dat heerlijk, zo blijkt ook uit de shots waarin iemand van de roomservice zijn eten de kamer binnendraagt. Robby Müller bleef ­altijd een jongen op avontuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden