Plus

Lilian Marijnissen voor het klimaat: 'Haal geld waar het zit'

Bij klimaatmaatregelen en alternatieven voor gas worden burgers opgezadeld met te hoge kosten, vindt SP-leider Lilian Marijnissen. 'Logisch dat mensen boos worden.'

Lilian Marijnissen: 'De grote vervuilers strijken nu miljardensubsidies op en worden gepamperd' Beeld No Candy/Lumen

In de eerste maanden dat Lilian Marijnissen (32) leider was van de SP zag ze haar partij fors verliezen bij de gemeenteraadsverkiezingen en was er onrust onder lokale bestuurders over de koers. Liever kijkt ze vooruit. Met een nieuw thema: klimaatrechtvaardigheid.

"Er komen grote vraagstukken op ons af. De hele klimaatdiscussie leidt tot meer ongelijkheid. Ja, we moeten van het gas af. Maar nee, de rekening moet niet bij de gewone man komen te liggen."

Wat bedoelt u met klimaatrechtvaardigheid?
"Nu zie je dat vooral mensen die het toch al goed hebben, profiteren van de milieusubsidies. Ondertussen wordt de gewone man continu aangespoord om met het openbaar vervoer te reizen en regendruppels op te vangen in de tuin. Goed als mensen dat doen, maar daarmee gaan we de boel niet redden."

"Het kabinet zegt dat de vervuiler moet betalen, maar doet het omgekeerde. Huishoudens zijn maar verantwoordelijk voor 20 procent van de uitstoot van CO2, terwijl daar de rekening komt te liggen. Tegelijk worden de grote vervuilers zoals Shell gepamperd. Terwijl dit bedrijf ook nog eens voor miljarden de belasting ontwijkt. Logisch dat mensen boos worden."

Maar overstappen op andere energiebronnen kost toch gewoon geld?
"Ja, heel veel. En de rekening wordt oneerlijk verdeeld. De gasrekening voor normale huishoudens gaat omhoog, mensen worden gedwongen hun cv-ketels te vervangen door dure warmtepompen. Het is de vraag hoe lang mensen met een gemiddeld huishouden nog bereid zijn de huidige koers te steunen."

"Je ziet bijvoorbeeld in Amersfoort dat de woningbouwcorporatie niet investeert in het opknappen van de oude keukens of het verwijderen van de schimmel, maar wel in zonnepanelen op het dak! Terecht dat mensen dan in opstand komen, ze hebben andere prioriteiten."

Steunt u het idee wel dat we van het gas af moeten?
"Ik twijfel er niet over dat we van het gas af moeten, maar je kunt niet aan individuele mensen vragen die stap zelf maar even te nemen. En daar dan ook nog eens de hoge kosten voor te dragen. Het kabinet zegt: de gaskraan gaat dicht en los het lekker zelf op, mensen. Dat is verkeerd. Toen we de riolering moesten aanleggen, zeiden we toch ook niet tegen Nederlanders dat ze dat zelf maar moesten regelen?"

Hoe organiseer je dat precies in de praktijk?
"Daar hebben wij nog geen pasklare antwoorden op, die heeft niemand. Dus gaat de SP begin oktober een klimaatconferentie organiseren, waar mensen ideeën kunnen spuien over hoe we klimaatmaatregelen rechtvaardig kunnen nemen. Zodat vergroening geen elitair feestje wordt. Ook zullen we in het parlement geen plannen steunen die de lasten oneerlijk verdelen."

Dus mensen hoeven, als het aan de SP ligt, geen 10.000 euro te dokken voor een warmtepomp?
"Inderdaad. Al is dat een enorme opgave, ook financieel gezien. Maar we halen wat ons betreft het geld hiervoor waar het zit, bij de grote vervuilers. En terecht: die strijken nu miljardensubsidies op en dit kabinet spekt het steenrijke bedrijfsleven ook nog eens door de dividendbelasting af te schaffen."

Maar hoe wilt u de energietransitie dan regelen?
"Om te beginnen door niet al onze energiemaatschappijen te verpatsen aan het buitenland. Nuon en Essent zijn al verkocht. Dat is onverstandig, omdat energievoorziening volgens ons een publieke taak is. Momenteel is Eneco het enige grote energiebedrijf dat nog in handen is van gemeenten."

"Eneco moet niet ook geprivatiseerd worden. We gaan toch niet de zeggenschap over zo'n energiereus uit handen geven terwijl er zo'n grote taak ligt voor de samenleving om te vergroenen? De nationale overheid moet de aandelen in Eneco opkopen. Zodat het bedrijf in Nederlandse handen blijft."

Vergroening is een nieuw thema voor de SP...
"De SP vecht al sinds het begin tegen milieuschandalen. Ik heb als nieuwe partijleider gekeken welke dingen we wat steviger kunnen aanzetten. Dan is dit thema een uitdaging. Het heeft ook te maken met het tijdsgewricht: overal ter wereld ontstaat nu het besef dat onze huidige inspanningen om de aarde leefbaar te houden onvoldoende helpen. Er is meer nodig."

U uit veel kritiek op de vergroeningskeuzes van het kabinet, maar sluit wel een compromis met datzelfde kabinet over een nieuwe Klimaatwet.
"Vergeet niet dat de Klimaatwet weliswaar wordt omarmd door het kabinet, maar oorspronkelijk een idee is van de PvdA en GroenLinks. En deze wet regelt alleen hoeveel CO2 we minder gaan uitstoten, niet hoe we dat gaan doen. Daarin verschillen we echt van het kabinet."

Maar toch, een compromis is nieuw. Wil de SP onder uw leiding niet alleen meer 'tegen' zijn?
"De SP is geen onderdeel van de gevestigde orde, dus natuurlijk komen we vaak met alternatieven voor het kabinetsbeleid. Maar een tegenpartij? Daar hebben we al jaren geleden afscheid van genomen. Al was het maar omdat we momenteel op ontzettend veel plekken in het land besturen."

Lokale SP'ers stapten juist op omdat ze vonden dat de partijtop alleen maar actie wilde voeren.
"Dat ging om een handvol SP'ers in Limburg."

De SP stijgt nog niet in de peilingen en ook loopt het aantal leden terug. Hoopt u dat tij te keren met het thema klimaat?
"Ik zie hoe al die actieve SP'ers klaarstaan om bijvoorbeeld het verhaal over klimaatrechtvaardigheid naar buiten te brengen. Nu we dat steviger aanzetten, kan het ook zorgen voor nieuw elan in de club. Mensen hebben er weer zin in! Ik wil eraan werken dat wij de mooie praatjes van het kabinet, dat de vervuiler al betaalt, ontmaskeren. En in actie komen voor een alternatief."

Gaat de SP zo niet te veel op GroenLinks lijken?
"Zeker niet. Jesse Klaver en ik trekken samen op wanneer dat effectief is. Dat gaat goed. Maar als u vraagt naar de verschillen op het thema klimaat: in elk geval zijn wij veel feller als het gaat om een eerlijke verdeling van de lusten en de lasten.'

"GroenLinks zit veel meer op het verhaal wat mensen persoonlijk kunnen doen om te vergroenen. Maar korter douchen is niet de oplossing. Jesse Klaver! En niet iedereen kan een elektrische auto kopen. Goed als mensen dat doen, maar laten we alsjeblieft niet naïef zijn: het gaat om de grote veranderingen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden