Column

Liegen

Theodor Holman

Onlangs verscheen een boek over liegen. Het heet Iedereen liegt, maar ik niet - de waarheid over leugens. De auteur is Jan Henk van der Velden.

Een mooi boek. Er staan voorbeelden in van leugens die net wel en soms net niet kunnen. Liegen tegen je kind dat ze een heel goede spreekbeurt zal houden omdat ze zelfvertrouwen ontbeert, mag. Zeggen dat Sinterklaas wel bestaat, mag ook. Maar hoe zit het met de undercoverjournalist. Mag die liegen? Van mij wel. Mag de overheid liegen? Nee. Maar mag de overheid liegen als er bijvoorbeeld een gijzeling plaatsvindt en er gedreigd wordt met het ombrengen van de gijzelaars?

Ik zou - als ik dan minister was - vermoedelijk liegen als ik de gijzelaars daarmee vrij kreeg. Maar ik zou dan onmiddellijk moeten aftreden als er binnen mijn ambtstermijn weer een gijzeling zou plaatsvinden, want de gijzelnemers zouden niets meer van mij geloven.

Wie liegt, kan soms ook een held zijn. Denk aan de mensen die in de Tweede Wereldoorlog Joden lieten onderduiken. Die Joden hebben hun bestaan te danken aan een leugen.

Liegen kan dus moreel juist zijn.

Mijn vader, die in de Tweede Wereldoorlog in een Jappenkamp zat en toen nog Nederduits hervormd was, kon eigenlijk niet liegen. Omdat mijn vader rechter was, werd hij in het kamp soms ook als een rechter beschouwd en moest hij oordelen over misdaden die in het kamp door medegevangenen waren begaan.

Soms vroegen de Japanners hem wat er aan de hand was. Mijn vader vertelde dat hij in het in het begin zeer zwaar had met het vertellen van leugens. Hij lag daarvan wakker. Naderhand - hij heeft drie jaar vastgezeten - ging het liegen tegen de Japanners hem makkelijk af.

Maar zelfs toen de oorlog al jaren was afgelopen, bleven de leugens die aan de Japanners had verteld, in zijn hoofd rondspoken.

Als kind vroeg ik eens een voorbeeld van zo'n leugen te geven. Mijn vader vertelde dan dat de Japanners hem vroegen of hij wist wie eten uit de keuken had gestolen. Dat wist mijn vader, maar hij loog. "Goed dat je gelogen hebt, pap. Waar lig je dan wakker van?"

"Dat ik iets heb gedaan wat toch niet mocht."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden