Plus Filmrecensie

Liefde en lust winnen het rap van verstand in Disobedience

Regisseur Sebastián Lelio won eerder dit jaar een Oscar voor zijn prachtige Una Mujer Fantástica, over hoe de transseksuele Marina na de dood van haar vriend vecht voor het recht er te mogen zijn. Disobedience lijkt een andere film, maar draait om een soortgelijk conflict.

In Disobedience haalt de Joodse gemeenschap vooral voldoening uit het strict naleven van regels. Beeld Disobedience

"Engelen voeren Gods plan uit en zijn dus niet in staat om kwaad te doen. Dieren volgen puur hun instinct. En de mens... ach ja, de mens. Die heeft vrije wil. Een probeersel, al is nooit duidelijk geworden of we een afvalproduct van de Schepper waren of juist zijn magnum opus."

Het zijn de laatste woorden van rabbijn Rav Krushka voor hij in elkaar zakt en sterft. Een stevige, zo niet groteske openingsscène, waarin Sebastián Lelio de betekenis van zijn film letterlijk uitspelt.

Als er niets te kiezen valt, leiden we geen menswaardig bestaan. Als we alleen maar regels volgen, komen we nooit in de buurt van ons potentieel.

Ongrijpbaar
Lelio won eerder dit jaar een Oscar voor zijn prachtige Una Mujer Fantástica, over hoe de transseksuele Marina na de dood van haar vriend vecht voor het recht er te mogen zijn. Disobedience lijkt een andere film, maar draait om een soortgelijk conflict.

Krushka's dochter Ronit (Rachel Weisz) werkt al jaren als fotograaf en leeft een vrijgevochten leven in New York. Als ze hoort van haar vaders dood, keert ze terug naar de orthodox-joodse gemeenschap waarin ze opgroeide, om afscheid te nemen.

Iedereen is verbaasd haar te zien en Ronit is minstens zo verbaasd als ze hoort dat haar jeugdvrienden Esti (Rachel McAdams) en Dovid (Alessandro Nivola), die de positie van haar vader zal overnemen, met elkaar zijn getrouwd.

In dat ongrijpbare eerste half uur, als Lelio zijn kaarten nog tegen de borst houdt, is Disobedience op zijn sterkst. Je voelt dat er vroeger iets is gebeurd, maar je weet niet wat. Ronit loopt met ingehouden adem door de ruïnes van haar verleden, bang om iets verkeerds te zeggen en de toorn van de gemeenschap over zich af te roepen. Ze moet wel iets verschrikkelijks hebben gedaan.

Conformisme
Vanuit het perspectief van de kijker valt dat nogal mee. Ronit had ooit een relatie met Esti en vertrok om haar te beschermen. Om haar de ruimte te geven een eigen toekomst te kiezen. Esti koos voor het geloof en een 'goed' ­leven, maar als Ronit weer voor haar neus staat, winnen liefde en lust het rap van haar verstand.

Net als Marina in Una Mujer Fantástica strijden deze vrouwen, hoewel met tegenzin, voor hun eigen, afwijkende identiteit in een omgeving die gesteld is op conformisme.

En net als die film heeft Disobedience een conventioneel scenario met herkenbare scènes en een vrij voorspelbaar verloop. In het geval van Marina was dat een te verdedigen keuze. Zij verdiende een feelgoodverhaal zoals we dat vaker hadden gezien. Het benadrukte dat ze door de kijker werd geaccepteerd.

Disobedience

Regie Sebastián Lelio
Met Rachel Weisz, Rachel McAdams, Alessandro Nivola
Te zien in Cinecenter, Filmhallen, The Movies, Pathé Tuschinski, Rialto

Nu begint het er helaas op te lijken dat Lelio simpelweg niet beter kan. Er zitten behoorlijk veel scènes in deze film die van clichés aan elkaar hangen, zoals het onvermijdelijke diner waar iedereen zijn hart lucht.

Malloten
Lelio schildert de Joodse gemeenschap bovendien af als een groep malloten, die geen enkele voldoening haalt uit het geloof en alleen maar obsessief vasthoudt aan regels. Het is nauwelijks voorstelbaar dat Esti in zo'n benauwende wereld zou willen leven.

Wat gelukkig overeind blijft, is een fijne driehoeks­verhouding tussen uitstekende acteurs. McAdams biedt de cynische Weisz prima tegenspel met voorzichtige, onderdanige blikken en door schaamte bedekt verlangen dat langzaam naar buiten breekt.

Nivola is nog sterker. Hij ziet niet alleen zijn huwelijk, maar ook zijn zekerheden langzaam verdampen. In een magistrale speech confronteert hij zichzelf met zijn oordelen en verwachtingen.

Lelio filmt hem close, met een flinterdunne scherpte-diepte waarin hij steeds oplost en weer tevoorschijn komt. De wanhoop staat op zijn gezicht. Zo'n vrije wil zorgt voor heel wat hoofdbrekens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden