Lesje muziekgeschiedenis: de voorloper van de synthesizer

Een van de thema’s op ADE Pro, het conferentiedeel van het Amsterdam Dance Event, is ‘Honderd jaar elektronische muziek’. Synthesizers hadden hun directe voorloper in de theremin, een elektronisch instrument dat een eeuw geleden werd bedacht door de Rus Leon Theremin. 

Dorit Crysler demonstreert de theremin in het Compagnietheater. Beeld Peter van Brummelen

“Een echte dinosaurus,” zegt de Oostenrijks-Amerikaanse Dorit Crysler, die in het Compagnietheater op donderdagochtend de theremin demonstreert aan vroege conferentiegangers. De geluiden die Crysler uit het instrument weet te halen, doen soms denken aan die van een strijkinstrument, maar meer nog aan een zingende zaag. Ook is het mogelijk er heel spacey geluiden mee te produceren.

Hoe werkt de theremin? Het instrument heeft twee antennes. Door zijn handen (of welk lichaamsdeel ook) daarnaartoe of vanaf te bewegen, manipuleert de speler de toonhoogte en het volume van het geluid. Uniek aan de theremin is dat er geen direct fysiek contact is tussen de muzikant en het instrument.

In de jaren vijftig werd de theremin ontdekt door Hollywood: filmcomponisten maakten er graag gebruik van in vooral de soundtracks van horror- en sciencefictionfilms.

In de jaren zestig ontdekten rockmuzikanten de mogelijkheden van het instrument. De theremin is te horen in bijvoorbeeld Good Vibrations van The Beach Boys en Whole Lotta Love van Led Zeppelin. In de dance wordt hij opvallend genoeg zo goed als niet gebruikt.

Makkelijk te bespelen is de theremin allerminst. Iedereen kan er geluid uit krijgen, maar het instrument laten zingen, zoals Dorit Crysler in het Compagnietheater doet, is slechts weinigen gegeven. Zoals ze het zelf zegt: “Er is geen ander instrument dat zo makkelijk zo verschrikkelijk klinkt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden