Recensie

Les particules élémentaires doet volledig recht aan Houellebecq (*****)

Les particules élémentaires is een veelomvattende voorstelling geworden, die volledig recht doet aan de roman - zonder zijn bestaansrecht als autonoom theaterstuk te verloochenen. Het vier uur durende theaterstuk van het jonge gezelschap Si vous pouviez lécher mon coeur ('Als je aan mijn hart kon likken') is even nietsontziend en lyrisch als Houellebecq in zijn proza is.

Elke scène in de vier uur durende voorstelling verrast en ontroertBeeld Simon Gosselin

Regisseur Julien Gosselin was 26 toen hij in 2013 op het Festival van Avignon debuteerde met een theaterbewerking van Elementaire deeltjes, een van de succesvolste romans van de Franse auteur Michel Houellebecq. In Frankrijk was het de eerste keer dat werk van Houellebecq voor theater werd bewerkt. In Nederland en Duitsland gebeurde dat al drie keer eerder: door Johan ­Simons voor Schauspielhaus Zürich en NTGent, en door Johan Doesburg bij het Nationale Toneel.

In zijn roman schetst Houellebecq een tijdgeest van moreel verval, gewetenloos individualisme en ontoe­reikende pogingen tot affectie. Als halfbroers Bruno en Michel door hun hippiemoeder in de steek worden gelaten, volgt ieder zijn eigen weg. De eerste als hedonistische seksverslaafde, de ander als sociaal geïsoleerde ­wetenschapper - beiden omringd door een tomeloze ­eenzaamheid.

Deze vier uur durende voorstelling van het jonge gezelschap Si vous pouviez lécher mon coeur ('Als je aan mijn hart kon likken') is even nietsontziend en lyrisch als Houellebecq in zijn proza is. De tien jonge spelers spelen dubbelrollen, maken video-opnames en muziek, ze reciteren Houellebecqs poëtische beschrijvingen en floreren in krachtige scènes.

Dicht bij de roman
Gosselin plaatste een grote grasmat op het toneel, omringd door banken, stoelen en bureaus. Daarachter een groot scherm, waar soms livevideobeelden op worden geprojecteerd, maar vaker nog frases uit het boek. Dat kenmerkt deze bewerking sterk: qua tekst en chronologie blijft die dicht bij de roman.

Gosselin bewijst de theatrale veelomvattendheid van het werk van Houellebecq; zowel met humoristische dialoog als met meer abstracte vertellingen houdt hij het publiek constant bij de les. Nergens gaat de automatische piloot erop, elke scène verrast, ontroert en wordt vol overgave de zaal in gesmeten. Bovendien ligt er een grote rol voor de muziek, die via soundscapes of live gebracht vaak even hard en onverwachts de zaal in knalt.

Les particules élémentaires is een veelomvattende voorstelling geworden, die volledig recht doet aan de roman - zonder zijn bestaansrecht als autonoom theaterstuk te verloochenen.

Zuiver geregiseerd
Heftig is bijvoorbeeld de fysieke enscenering van de dood van Bruno's liefde Christiane, waar de acteurs krampachtig boven de psychedelische rock proberen uit te schreeuwen. Humoristisch en fris is de scène waarin de resultaten van de cursus ongedwongen schrijven worden gepresenteerd (maar waar de testosteron niettemin gevaarlijk dreigend op de achtergrond aanwezig is).

Mystiek en treurig wordt het als Michel (in een spectaculair decor van rook en wind) naar Ierland vertrekt voor het laatste deel van zijn leven. En hoopvol wordt het ten slotte ook, bij de indringende epiloog die zich in 2076 in de Amsterdamse schouwburg afspeelt.

Een zuiver geregisseerde ode aan de mensheid, die lieve, domme mensheid - met zijn eeuwigdurende queeste naar liefde en rust. Al die kanten en al die lagen grijpen in elkaar, zowel in verhaal als beeld, en maken dit tot een voorstelling die net als de muziek nog lang blijft nadreunen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden