Plus

Leo Fuld, keizer van het Jiddische lied, is even terug

Leo Fuld, de keizer van het Jiddische lied, krijgt 20 jaar na zijn dood een ode in Leo Fuld -wo ahin soll ich geh'n? van acteur en zanger Rob van de Meeberg. Hij laat de legendarische zanger herleven die Charles Aznavour ontdekte - en wie weet, misschien komt die wel kijken.

Leo FuldBeeld anp

Vijf weken voor zijn dood haalde Leo Fuld nog het nieuws. De zanger toog op Koninginnedag 1997 met een pak cd's naar Marken, om er koningin Beatrix te verrassen met zijn ode God Zegen Nederland, een eigen bewerking van God Bless America.

De camera's draaiden, de broze, oude man stapte naar voren en zong de majesteit toe: 'God zegen Nederland, 't land waar ik om geef / Ik zal lijden en strijden voor dit rijkdom, zolang als ik leef.'

De zanger tegen Willem-Alexander, even later: "Vond u het mooi? Hier, neem maar zoveel mogelijk cd's mee."

Die gebeurtenis staat centraal in Wo ahin soll ich geh'n?, geschreven door Lars Boom. Het idee voor de muzikale theaterproductie komt van Evert de Vries, artistiek leider/oprichter van het Amsterdams Kleinkunst Festival. Hij kende Fulds repertoire door de platen van zijn vader. Van de Meeberg, die Fuld tot leven brengt, vertaalde een deel van diens liedjes vanuit het Jiddisch naar het Nederlands.

Drie dagen radio
Eigenlijk had Fuld, die opgroeide in een 'stervensarm Rotterdams gezin', rabbijn zullen worden. Hij studeerde aan het Nederlands Israëlietisch Seminarium aan de Rapenburgerstraat in Amsterdam en was voorzanger bij Joodse vieringen en op feesten.

Al snel wist hij dat zijn toekomst niet in de synagoge lag. Nadat zijn stem was ontdekt tijdens een Vara-auditie, wierp hij zich op zijn zangcarrière. "Als je drie uitzendingen radio deed, was je in die dagen al beroemd."

Die Hollandse roem leverde hem in 1932 een contract op bij de Britse band van Jack Hylton, met wie hij diverse keren Amerika aandeed.

Kort voor de Duitse inval van Nederland was Fuld net weer naar New York gereisd. Hij zou er de oorlogsjaren blijven en in de radiostudio bezet Nederland en de Hollandse koopvaardij moed toezingen.

Zelfs koningin Wilhelmina bleek een fan. "Vooral van In mijn scheepje op de zee / neem ik jou portretje mee. Ze dacht dat ik het had geschreven met haar in gedachten."

Van het gezin met zeven kinderen overleefde één zus de oorlog. Zingen kón Fuld een poos niet. Maar Amsterdam lonkte en bij zijn terugkeer in 1948 juichten de fans hem toe in een uitverkocht Tuschinski. Een man van de wereld was hij geworden, in dure maatpakken en altijd een fijn luchtje om zich heen.

In een kleine Parijse nachtclub hoorde hij toen het lied dat - naast My Jiddische mama - zijn wereldhit zou worden: Wo ahin soll ich geh'n?, gezongen door een overlevende van het getto in Warschau. Hij beloofde de zanger er een wereldsucces van te maken en daar slaagde hij in.

Niet alleen Fuld, maar ook Frank Sinatra en Ray Charles zouden het nummer vertolken: 'Where to go, where to go / Every door is closed to me / To the left, to the right / It's the same in every land'.

Samen met Edith Piaf schitterde Fuld in de Parijse ABC Musical Hall. En een jonge Aznavour schreef speciaal voor hem het beroemd geworden lied l'Emigrant.

Fuld: "Ik zei tegen hem: 'Dat moet je zelf ook gaan zingen'." Van de Meeberg heeft goede hoop dat Aznavour een voorstelling komt bekijken.

Charisma voor de jetset
In New York begon hij in 1956 zijn eigen club, de Sabrah. De Italianen hadden Little Italy, de Sabrah was Little Israel. Maar heimwee van zijn echtgenote bracht hem toch weer naar Amsterdam, waar hij met zijn charisma de hele jetset naar zijn nieuwe club La Bohème wist te lokken.

Oud-judoka Wim Ruska fungeerde er als 'host'/portier. Klachten over lawaai en andere moeilijkheden deden de zaak uiteindelijk de das om. Fuld verdween opnieuw naar Amerika, waar zijn roem langzaam wegebde.

Ver in de jaren zeventig keerde hij voorgoed terug. In een klein appartement leefde hij tussen stapels herinneringen, dromend van een comeback. Die kwam er - even - met de cd The legend, opgenomen door schrijver/producer Mohamed El-Fers, een bewonderaar.

De schijf heeft een Arabische touch, Fuld wordt begeleid door de Algerijnse band Railand. Een schare jonge Marokkaanse fans was het gevolg. En in het populaire tv-programma Kopspijkers wilde Jack Spijkerman weten: "Klopt het dat Albert Einstein een fan van u was?" De zanger: "Ach ja, ik was nog op zijn 50-jarig huwelijksfeest."

In juni 1997 overleed Fuld, 84 jaar oud, nog vol plannen en tot het laatst overtuigd van zichzelf. "Ik ben nooit eenzaam. Ik krijg nooit genoeg van mijn eigen aanwezigheid.

"Rob van de Meeberg en dochter Rosa Mee: Leo Fuld - Wo ahin soll ich geh'n? Muzikale leiding: Bert Stoots. Regie: Evert de Vries. Betty Asfalt Complex, 12, 13 en 14 oktober, 20.30 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden