Legendarisch vrouwencafé Vivelavie sluit zijn deuren

Legendarisch vrouwencafé Vivelavie gaat dicht. Dit weekend is er nog een laatste Coyote Uglyfeest en dan houdt Mieke Martelhoff (70) het na 37 jaar voor gezien. 'Ik heb alles meegemaakt.'

Beeld Dingena Mol

Voor de zekerheid gaat ze een berichtje op Facebook zetten: 'Beste dames, er zullen vast een ex en een ex van een ex komen, maar het is mijn feestje en wie ruziemaakt, gaat er met kop en kont uit.'

Mieke Martelhoff vertelt het, lachend. Ze zit aan de bar van haar café Vivelavie, zaterdag is het ­afscheidsfeest en sluiten de deuren definitief.

"Die twee mannen, zie je die? Die hebben elkaar 35 jaar geleden in Vivelavie ontmoet, en zijn nog altijd samen. In de eerste vestiging was dat nog, op de Nieuwezijds Voorburgwal. Bij de opening zette ik een travestiet achter de bar die met een dildo liep te zwaaien."

Dat is toch niks voor een pottencafé?

"Ach jongen, wat is er mis met een dildo?"

Gewone vrouwen
We beginnen bij het begin. Mieke Martelhoff werd geboren op 5 april 1947 in Amsterdam. "Ik was een luchtvaartmeisje. Reserveringen, ticketing, later ook op Schiphol. Als vrijgezel heb ik genoten van de mannen, tot er ineens een vrouw aan me zat en ik dacht: wow!"

Zesentwintig was ze toen en zeven jaar later opende ze ­Vivelavie, in een kelder op de Nieuwezijds Voorburgwal, een feestcafé.

"Het was thuis toch altijd feest, ik dacht, dan kan ik net zo goed een kroeg beginnen. Zeker omdat ik in die tijd op Schiphol dertig liter jenever meekreeg voor tien gulden. Maar ja, alleen omdat ik op Schiphol werkte, daar had ik even niet aan gedacht."

Vivelavie was oorspronkelijk niet bedoeld voor ­alleen lesbiennes. "Ook voor gewone vrouwen. Gewone vrouwen, ja, zo noem ik ze. Ik zeg altijd: wij zijn bijzonder."
Martelhoff organiseerde feesten met taartwerpen of rauwe eieren gooien, altijd dolle pret.

"Die kelder, echt, zoiets moois had ik nog nooit gezien. Een hele wand stond vol met lp's. Een ontzettend leuke tijd. Ik moest een keer naar het toilet en zei tegen een meisje: 'Ga jij even achter de bar en let op de kassa.' Zo ben ik aan Roos gekomen."
Roos is Rosemary Peper, vijftien jaar jonger en al 31 jaar haar vriendin.

In 1984 brak er brand uit en Martelhoff moest een nieuwe vestiging zoeken. Iemand opperde het Rembrandtplein. "Mijn eerste reactie was: het Rembrandtplein?! Ik ben een keurig meisje, heb Schoevers gedaan. Ik ga toch niet naar het Rembrandtplein?"

Beeld Dingena Mol

Mannen als gebouwen
Op 1 januari 1985 opende Vivelavie in de Amstelstraat, destijds inderdaad nog een schimmig straatje. Met de komst van discotheek iT aan de overkant braken pas de gouden jaren aan. Met Manfred Langer organiseerde ze feesten.

"Mieke & Manfred's Lesbian Party! Ook organiseerde Manfred echte Hollywoodparty's met alleen maar pracht en praal. Al die nichten, mannen als gebouwen, met pruiken en lippenstift, gingen in een optocht door de straat. Wij verkleedden ons dan als mannen, ik bijvoorbeeld als oliesjeik en Roos als Tirolermannetje, met zo'n kort leren broekje. Een extravagante tijd was dat. Er gebeurde eindelijk weer eens wat in de stad."

Opeens: "Ik heb alles meegemaakt. Ook kanker, twintig jaar geleden. Borstkanker." Ze wijst naar haar borst. "Nepdingen. Nou, dan ga je van het leven houden hoor. Gewoon doorgaan. Het leven houdt niet op, dat heb ik geweigerd."

Beeld Dingena Mol

"Ik voelde het zelf. Ik voelde mieren kruipen. Ze konden eerst niks vinden, ik was woest! Uiteindelijk, na heel veel moeite, hebben ze iets gevonden en toen werd ik meteen geopereerd. 'Dit soort kanker explodeert,' zei de arts. 'Dan was je binnen een jaar dood geweest.' Nou, ik ben er nog steeds. De dokter had zoiets nog nooit meegemaakt. 'Je hebt je eigen leven gered,' zei hij."

"Maar na twee jaar wilde ik niet langer meer leven in angst. Psychisch is het zwaar om ze weg te laten halen, maar ik was er klaar mee. Ik heb natuurlijk verschrikkelijk gehuild, maar mijn huisarts zei: 'Vrouw-zijn zit niet in je borsten, nee, het zit in je hoofd.' En toen was het goed. Ik ben zo blij dat ik nog leef."

Bezems uitdelen
Een man, die van het stel dat elkaar 35 jaar geleden bij Martelhoff aan de bar ontmoette, buigt zich naar haar en zegt: "Vergeet je niet over je plaquette te vertellen?"

Afgelopen 5 april, op haar zeventigste verjaardag, kreeg ze van de gemeente een plaquette. "Als dank, omdat ik ­deze buurt, inclusief het Rembrandtplein, destijds zo veilig heb gemaakt. Het was eigenlijk best een rotbuurt. Deze straat was een donker hol en waar later de iT kwam, leek het wel een gevangenis."

"Overal lag troep op straat en ben ik bezems gaan uitdelen, aan de buren. Die dachten eerst: wat is dat voor een ­rare vrouw, maar uiteindelijk zijn ze wel mee gaan vegen. Dat werkt ook psychologisch. Als je wilt dat een buurt opknapt, moet je hem eerst schoonvegen."

In 1999 kreeg ze ook al een lintje, Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Het hoort tot de hoogtepunten, samen met de prijs tijdens de Canal Pride in 1997, met hun bruidenboot. En de vele feesten die ze organiseerde natuurlijk.

"Een feest voor mannen organiseren is makkelijker. Maar vrouwen, die zijn lastig! Het is niet gauw goed, er is weinig leuk, alles is te veel. Dan organiseerde ik bijvoorbeeld een travestiefeest waarbij vrouwen zich als mannen moesten verkleden. Wat denk je? Komen er maar tien verklede vrouwen. We hadden tien prijzen, dus iedereen kreeg een prijs. Dat was nog best pijnlijk. Want de eerste prijs ging naar een vrouw in pak, heel eenvoudig, maar stoer. Toen bleek dat ze er altijd zo bij liep."

Roest moet van de fiets
Na het overlijden van Langer bleef ze feesten organiseren, later ook in Marcanti Plaza. "Met een casino beneden en alles. Roos! Roos! Roos is mijn geheugen. Roos, hoe heetten die feesten in Marcanti Plaza ook alweer? O, Vivelavie Lesbian Party. Wat maakt het ook uit."

Ze bestelt nog een witte wijn. "Weet je wat? Ik stop met de verkoop. Ik vind het veel te gezellig." Nee, het is mooi geweest. "Ik ben zeventig, kom op. Als ik in het café ben, zeggen ze soms: 'Mag ik er even langs, oma.' Waarom zeggen ze dat nou? Dan denk ik: je kunt nu wel twintig zijn, maar ik wil jou nog weleens zien als je zeventig bent. Het is verkocht, klaar."

Beeld Dingena Mol

"We hebben een huisje in Loosdrecht. Daar moet een hoop aan worden opgeknapt, maar daar komen we maar steeds niet aan toe. En de roest moet van de fiets. Want ik ga echt niet stilzitten hoor. Ik zet mijn wekker om half ­zeven en dan spurt ik al door het huis. Dan duikt de hond meteen uit zijn mand op mijn warme plek naast Roos."
"Je denkt dat ik stoer ben, maar dat ben ik helemaal niet. Het dringt echt wel tot me door dat dit hier er straks allemaal niet meer is."

Na het afsluitende Coyote Uglyfeest zaterdag ("Dansende meiden op de bar en bodyshots, hartstikke leuk.") gaat de zaak definitief dicht. Twee van haar meiden, Joy Hilhorst en Rachel Matteman, willen Vivelavie voortzetten. Martelhoff zal hen begeleiden. Ze zijn bezig met een kleinere locatie in de buurt, maar de deal is nog niet helemaal rond. Hopelijk kunnen ze de plek zaterdag tijdens het eindfeest bekendmaken.

"Kijk nou, daar, kijk hoe ze staan te dansen en te zoenen. Waar moeten die meiden anders naartoe? Als er geen Vivelavie meer is, dat zou toch verschrikkelijk zijn?"

Vivelavie, Amstelstraat 7. Zaterdag: eindfeest Coyote Ugly, vanaf 19 uur.

Elke middag het laatste nieuws uit Amsterdam ontvangen? Schrijf je nu in voor de gratis nieuwsbrief van Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden