LEES TERUG: Historische verkiezingsdag in Amsterdam

Het Parool volgde het nieuws over de historische verkiezingsuitslag in Amsterdam. Met de laatste uitslagen, analyses, achtergronden en voorspellingen. Hoe reageerde de stad op de overwinning van D66 en het verlies van de PvdA? Je kon deze dag volgen in tekst én beeld in ons liveblog. Tips? Mail naar internet@parool.nl of Twitter @Het_Parool.

Lees hieronder het liveblog terug van de historische verkiezingsdag in Amsterdam.

Wil je meer weten? Lees dan deze artikelen:
- Jan Paternotte (D66): Van politicusje spelen nu rijp voor het echte werk?
- Hilhorst de geschiedenis in als de PvdA'er die Amsterdam voor het eerst verloor
- LEES TERUG: De dag na de verkiezingen

Pieter Hilhorst (PvdA, links) in debat met Jan Paternotte (D66) tijdens het lijsttrekkersdebat in De Balie op 25 februari Beeld Jean-Pierre Jans
Pieter Hilhorst (PvdA, links) in debat met Jan Paternotte (D66) tijdens het lijsttrekkersdebat in De Balie op 25 februariBeeld Jean-Pierre Jans

De uitslag van de gemeenteraadverkiezingen, zoals die gisterenavond door burgemeester Eberhard van der Laan bekend werd gemaakt:

VOORLOPIGE UITSLAG AMSTERDAM gebaseerd op 501 van de 576 stembureaus in de stad.

- PvdA: 10 zetels (huidig zetelaantal: 15)
- VVD: 6 zetels (8)
- GroenLinks: 6 zetels (7)
- D66: 14 zetels (7)
- SP: 6 zetels (3)
- CDA: 1 zetel (2)
- Partij voor de Dieren: 1 zetel (1)
- Partij voor de Ouderen: 1 zetel (0)

- Red Amsterdam: 0 zetels (1)
- Trots: 0 zetels (1)
- ChristenUnie: 0 zetels (0)

Bron: O&S

De voorlopige uitslag voor de bestuurscommissie van Zuid:

PvdA: 2 zetels
VVD: 3 zetels
GroenLinks: 2 zetels
D66: 5 zetels
CDA: 1 zetel
PVDO: 1 zetel
Zuid- en Pijpbelangen: 1 zetel

De voorlopige definitieve uitslag voor de bestuurscommissie van Amsterdam-Noord:

PvdA: 22,3 procent van de stemmen
VVD: 7,4 procent
GroenLinks: 9,4 procent
D66: 17,3 procent
CDA: 3,6 procent
SP: 15,8 procent
ChristenUnie: 2,5 procent
PVDO: 8,4 procent
PVVA: 4,1 procent
Belangen Partij Noord: 4,5 procent

De voorlopige uitslag voor de bestuurscommissie van Nieuw-West:

PvdA: 3 zetels
VVD: 2 zetels
GroenLinks: 1 zetel
D66: 3 zetels
CDA: 1 zetel
SP: 2 zetels
M+: 1 zetel
PVDO: 1 zetel
Bewonersbelangen Nieuw-West '81: 1 zetel

De Volkskrant trekt het verlies breder en spreekt van een 'dreun voor de Oude Drie' omdat naast de VVD en de PvdA ook het CDA in de min staat.

Deze partijen boekten woensdag 'een pijnlijke uitslag', schrijft de Volkskrant. 'Voor het CDA krijgt de neergang gestage trekken. In de grote steden was de partij al weggespeeld, nu haken ook CDA-stemmers in kleinere steden af.' VVD en PvdA betalen een hoge tol voor het regeren, concludeert de Volkskrant. 'De lokale partijen lijken te zijn uitgegroeid tot de grootste factor op gemeentelijk niveau.'

'De PvdA loopt zware averij op bij de gemeenteraadsverkiezingen. De stembusgang is uitgelopen op een mokerslag voor de sociaaldemocraten', schrijft De Telegraaf, dat D66 de grote winnaar noemt.

Het Financieele Dagblad: 'De kiezer strafte beide regeringspartijen af, vooral de PvdA kreeg een historische klap. De 'constructieve' oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP werden juist beloond.'

Volgens het AD heeft de kiezer het kabinet afgestraft. 'Voor het kabinet-Rutte II breken zware tijden aan. Diederik Samsom moet vrezen voor zijn politieke toekomst nu alle rode bolwerken in de Randstad zijn gevallen.' De krant spreekt van 'de zwartste verkiezingsnacht uit de partijgeschiedenis' van de PvdA. 'En allemaal op het conto van Samsom, de grote winnaar van anderhalf jaar geleden.'

Afstraffing, dreun, ontreddering. Dat zijn de woorden waarmee de ochtendkranten de landelijke uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen voor regeringspartijen VVD en PvdA omschrijven. 'PvdA ontredderd', kopt De Telegraaf. 'Kiezer straft PvdA lokaal snoeihard af', schrijft Het Financieele Dagblad.

Ook de bestuurscommissie in Zuidoost is bekend: daar blijft de PvdA de grootste. Platform Zuidoost en de PVVA weten beide een zetel te veroveren.

De volledige uitslag:

PvdA: 4 zetels
VVD: 1 zetel
GroenLinks: 2 zetels
D66: 2 zetels
ChristenUnie: 1 zetel
PVVA: 1 zetel
OZO: 1 zetel
Platform Zuidoost: 1 zetel

Het opkomstpercentage in Zuidoost lag ver onder het Amsterdamse gemiddelde: slechts 37,7 procent van de kiesgerechtigden gingen naar de stembus.

Bas de Groot (ChristenUnie): 'Sowieso winst, een mooie uitslag voor ons. We hebben een fijne campagne gevoerd en zaten goed in de doelgroepen. Het scheelt tweehonderd stemmen of we de restzetel pakken. Dus dat zorgt voor onzekerheid op dit moment. We hebben eigentijdse dingen gedaan in Zuidoost en we hebben een goede kandidatenlijst gehad met een groot netwerk. Dat heeft bijgedragen aan het resultaat. Het zou historisch zijn als wij een zetel halen vrijdag als de definitieve uitslag komt.'

De buurtbewoners rondom de Elandsgracht hebben het referendum over de omstreden herinrichting van de Elandsgracht verloren. Variant 2+ van het Stadsdeel kreeg meer dan 16.000 stemmen, terwijl de plannen van de buurtbewoners (Variant NUL) slechts 13.000 stemmen kregen. Daarmee komt een einde aan de impasse over de veranderingen aan de Elandsgracht.

Met meer dan 29.000 stemmen is het referendum geldig: er moesten minstens 27.000 mensen komen stemmen om de uitslag bindend te maken.

De voorlopige uitslag van de bestuurscommissie Centrum (na 94 procent van de stemmen):
D66 is de absolute winnaar met 31,2 procent van de stemmen. De tweede plaats gaat naar GroenLinks met 15,3 procent van de stemmen. De PvdA behaalt nog net een podiumplek met 15,2 procent van de stemmen.

D66, GL en PvdA hebben van tevoren gezegd samen verder te willen, dat lijkt te kunnen. Boudewijn Oranje (D66) wordt waarschijnlijk stadsdeelvoorzitter met dik 30 procent van de stemmen.

D66 31,2 procent
GroenLinks 15,3 procent
PvdA 15,2 procent
SP 14,3 procent
VVD
13,1 procent
Lijst 28 Bewoners en Buurtbelangen Binnenstad 2,8 procent
CDA
2,2 procent
OPA 1,6 procent
De Groenen
1,3 procent
PVVA 1,3 procent
Partij van de Ouderen 1,1 procent
TROTS
0,3 procent
OMA
Amsterdam 0,2 procent

Wethouder Carolien Gehrels (PvdA): De teleurstelling is groot, want we hebben ons helemaal uit de naad gewerkt. Maar dit is democratie. Ik wil SP en D66 feliciteren. Zij hebben het goed gedaan. Wij gaan eens goed nadenken wat we nu moeten doen. Ik vind het jammer dat Roderic Evans-Knaup van Red Amsterdam niet terugkomt in de raad.

Roderic Evans-Knaup van Red Amsterdam: 'Ik vind het wel jammer dat wij gesneuveld zijn en nu uit de raad zullen verdwijnen. Ik was graag nog vier jaar door gegaan om te waken voor de te grote projecten in Amsterdam. Morgen of vrijdag, met de definitieve uitslag, gaan we bedenken of we nog verder gaan. Dat ligt er ook aan hoe het de komende vier jaar gaat met het stadsbestuur.'

'Ik ben blij dat de democratie echt heeft gewerkt, dat de boel flink is opgeschud en dat er een historische uitslag ligt. De kiezers hebben een duidelijk signaal afgegeven. Ik ben heel benieuwd welke coalitie nu gevormd wordt. Jan Paternotte is aan zet.'

Het is een chaotische setting van het slotdebat, dat maar geen debat wil worden. En nu is het al weer afgelopen.

In de Libertijn kijkt VVD'er Gianni Pollarini met partijgenoten naar het slotdebat.

Het slotdebat is begonnen. De lijsttrekkers staan in een cirkel met elkaar te praten over de voorlopige uitslagen.

Ivens (SP) is naar eigen zeggen een blij mens, sinds 2006 behaalde zijn partij niet zoveel zetels.

Hilhorst (PvdA) probeert nog steeds de dreun te verwerken.

Hilhorst zegt zelf dat hij een dreun heeft gekregen en nu moet nadenken over wat de volgende stappen zijn. 'Als kiezers zoiets doen, is het een dreun voor mij en mijn partij.' Hilhorst gaat niet in op de vasthoudende vragen van journalisten, die blijven doorvragen over de mogelijkheid dat Hilhorst zijn conclusies trekt en aftreedt.

Hilhorst feliciteert Paternotte en betreedt het podium straks, het slotdebat gaat beginnen. Hilhorst wordt belaagd door journalisten die willen weten of hij aftreedt.

Rutger Groot Wassink van GroenLinks in reactie op derde prognose: 'Ik ben heel blij met zes zetels. We hebben er heel bar en boos voor gestaan, dus dan is dit hartstikke goed. Amsterdammers zien dat wij het verschil maken in de stad. Ik feliciteer SP en D66 met deze uitslag. Het wordt spannend morgen en ik ben blij met waar wij op uit gekomen zijn. Het initiatief ligt bij Jan Paternotte en ik ben benieuwd waar hij mee komt.'

Jan Paternotte spreekt van een historische uitslag voor D66: 'Kiezers hebben een enorme bak vertrouwen over ons uitgestort. Ik had niet verwacht dat D66 zo sterk zou uitlopen op de PvdA.

Ik dacht dat het een nek-aan-nekrace zou worden. Morgen gaan we aan de slag. Ik wil met alle partijen in gesprek, zeker ook met de SP, de andere winnaar van deze verkiezingen. D66 wil zich er hard voor maken om de woningmarkt weer er bovenop te helpen, het onderwijs te verbeteren en de financiën van de stad op orde te brengen.

'Wij delen de passie voor onderwijs met de PvdA. En er zijn nog meer terreinen waarop we zaken kunnen doen met de PvdA.'

De voorlopige cijfers worden gepresenteerd door burgemeester Eberhard van der Laan, die de winst van D66 'historisch' noemt. Hij vindt het jammer dat Amsterdam de opkomst niet omhoog heeft kunnen krijgen. Die is blijven steken op 48,7 procent.

VOORLOPIGE UITSLAG AMSTERDAM gebaseerd op 501 van de 576 stembureaus in de stad.

- PvdA: 10 zetels (huidig zetelaantal: 15)
- VVD: 6 zetels (8)
- GroenLinks: 6 zetels (7)
- D66: 14 zetels (7)
- SP: 6 zetels (3)
- CDA: 1 zetel (2)
- Partij voor de Dieren: 1 zetel (1)
- Partij voor de Ouderen: 1 zetel (0)

- Red Amsterdam: 0 zetels (1)
- Trots: 0 zetels (1)
- ChristenUnie: 0 zetels (0)

Bron: O&S

Voorlopige uitslag in Amsterdam: D66 komt uit op 15 zetels, PvdA krijgt 10 zetels. De VVD verliest 2 zetels en komt uit op 6, net als GroenLinks, dat 1 zetel verliest.

De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam is 42,1 procent, meldt de NOS.

Laurens Ivens (SP) in reactie op de tweede prognose: 'Het is prachtig dat de Amsterdammers zo veel steun hebben uitgesproken in de SP. Ze hebben daarmee een stem gegeven aan een sociaal stadsbestuur. Ik ben nog voorzichtig, want er zijn nog stembureaus te gaan. Wij hebben hier met drie raadszetels gezeten en hebben met de leden onwijs veel acties gedaan om sociale verbetering tot stand te brengen. En dat wordt nu beloond. Als mensen de SP groot maken, dan is dat ook een stem voor de SP aan de onderhandelingstafel. Dus dat plekje hebben we nu. Wij zijn overeind gebleven in de tweestrijd tussen PvdA en D66.'

Vice-premier Lodewijk Asscher (PvdA): 'Hilhorst heeft het moeilijk gehad doordat er weinig steun is voor het kabinetsbeleid, zoals meer lokale PvdA-lijsttrekkers. Hilhorst zal het vertrouwen moeten waarmaken van de kiezers die op hem hebben gestemd. Natuurlijk kan hij door.'

'Als het zo blijft maken we een historische avond mee', vindt VVD-lijsttrekker Eric van der Burg. Een deel van het verlies van zijn partij verklaart hij ook door de tweestrijd tussen PvdA en D66, waardoor liberale kiezers bij D66 zijn beland.

Hij rekent erop dat het nieuwe stadsbestuur een duidelijk liberaal signatuur krijgt. 'D66 en VVD komen samen op twintig zetels', rekende hij zijn achterban voor. 'Laten we ons inzetten om die verandering in te zetten. Ik zie een paar mooie liberale dromen uitkomen.'

D66-leider Jan Paternotte wordt geinterviewd, vlak nadat de resultaten zijn binnengekomen waaruit blijkt dat D66 waarschijnlijk de grootste is. Hij wil nog niet te vroeg juichen.

'Dit is nog geen uitslag. Er moeten nog stemmen geteld worden in stadsdelen waar de PvdA populair is. Ik denk dat we dichter naar elkaar toe gaan groeien. Als dit al de uitslag was zou ik staan te juichen, maar dat is niet zo.'

Paternotte wil nog niet speculeren over de invulling van portefeuilles als zijn partij de grootste wordt. 'Maar als wij inderdaad de grootste zijn, zullen wij zeker initiatief nemen.'

Paternotte vlak na de uitslag waarin zijn partij de grootste blijkt Beeld Elisa Hermanides
Paternotte vlak na de uitslag waarin zijn partij de grootste blijktBeeld Elisa Hermanides

De nieuwe tussenstand zal bij de ChristenUnie met afgrijzen zijn ontvangen: de ene zetel ging verloren aan Groenlinks. De christelijke partij balanceerde op het randje van een zetel, maar ziet die plek nu wegglippen.

TWEEDE TUSSENSTAND AMSTERDAM Gebaseerd op 404 van de 576 Amsterdamse stembureaus

- PvdA: 10 zetels (huidig zetelaantal: 15)
- VVD: 6 zetels (8)
- GroenLinks: 6 zetels (7)
- D66: 14 zetels (7)
- SP: 6 zetels (3)
- CDA: 1 zetel (2)
- Partij voor de Dieren: 1 zetel (1)
- Partij voor de Ouderen: 1 zetel

- Red Amsterdam: 0 zetels
- Trots: 0 zetels
- ChristenUnie: 0 zetels

Bron: O&S

Parooljournalist Bas Soetenhorst: 'Dit is een historisch dieptepunt voor de PvdA. Voor het eerst is een andere partij groter dan de PvdA en niet zo'n beetje ook. Ik verwacht dat we later op de avond vertrek van Pieter Hilhorst gaan zien. Ik denk dat dat onvermijdelijk is. Ook om de druk op Diederik Samsom te verminderen, is een offer nodig.'

TWEEDE UITSLAG AMSTERDAM: Gebaseerd op 404 van de 576 stembureaus in de stad.

- PvdA: 10 zetels (huidig zetelaantal: 15)
- VVD: 6 zetels (8)
- GroenLinks: 6 zetels (7)
- D66: 14 zetels (7)
- SP: 6 zetels (3)
- CDA: 1 zetel (2)
- Partij voor de Dieren: 1 zetel (1)
- Partij voor de Ouderen: 1 zetel

- Red Amsterdam: 0 zetels
- Trots: 0 zetels
- ChristenUnie: 0 zetel (0)


Bron: O&S



TWEEDE UITSLAG AMSTERDAM: Gebaseerd op 404 van de 576 stembureaus in de stad.

- PvdA: 18,4 procent van de stemmen
- VVD: 11,1 procent
- GroenLinks: 10,7 procent
- D66: 26,5 procent
- SP: 11,3 procent
- CDA: 2,8 procent
- Partij voor de Dieren: 2,8 procent
- ChristenUnie: 1,8 procent
- Partij voor de Ouderen: 2,1 procent

Waarschijnlijk geen zetel:
- Red Amsterdam 1,6 procent
- Trots Amsterdam: 0,4 procent
- OPA: 1,2 procent
- Piratenpartij: 1,8 procent

VVD zakt in de peiling van 8 naar 6 zetels. Staatssecretaris Fred Teeven: 'Een teleurstellend resultaat. De VVD in Amsterdam en Eric van der Burg hebben hard gewerkt maar ik denk dat het onze partij in Amsterdam parten speelt dat we regeren.'

Voor het college ziet de staatssecretaris verschillende mogelijkheden. 'Ze kunnen voor een links college kiezen, maar het kan ook zonder de PvdA met D66, VVD en Groenlinks. Maar D66 en PvdA kunnen het ook alleen doen.'

In een schriftelijke reactie laat Jan Paternotte van D66 weten dat er nog sprake is van een nek-aan-nekrace. 'In Noord is een kwart van de stemmen binnen. In Zuid meer dan de helft.'

De verdeling van de stemmen, gebaseerd op de uitslag bij 200 van de 600 stembureaus in de stad.

- PvdA: 18,2 procent van de stemmen
- VVD: 10,9 procent
- GroenLinks: 10,4 procent
- D66: 25,7 procent
- SP: 11 procent
- CDA: 2,7 procent
- Partij voor de Dieren: 2,7 procent
- ChristenUnie: 1,9 procent
- Partij voor de Ouderen: 2,1 procent

Waarschijnlijk geen zetel:
- Red Amsterdam 1,6 procent
- Trots Amsterdam: 0,4 procent
- OPA: 1,2 procent
- Piratenpartij: 1,8 procent

Grote teleurstelling gonst door de Heeren van Aemstel, het café waar de VVD samenkomt: de peilingen zijn bewaarheid, slechts zes zetels

EERSTE UITSLAG AMSTERDAM Gebaseerd op 200 van de 600 Amsterdamse stembureaus

- PvdA: 10 zetels (huidig zetelaantal: 15)
- VVD: 6 zetels (8)
- GroenLinks: 5 zetels (7)
- D66: 14 zetels (7)
- SP: 6 zetels (3)
- CDA: 1 zetel (2)
- Partij voor de Dieren: 1 zetel (1)
- ChristenUnie: 1 zetel (0)
- Partij voor de Ouderen: 1 zetel

- Red Amsterdam: 0 zetels
- Trots: 0 zetels


Bron: O&S


Jan Hoek (GroenLinks) vraagt zich af hoe lang er nog gewacht moet worden. Het wachten brengt herinneringen terug: 'Ik weet nog dat ik in 1994 hoofd was van een stembureau en dat ik de voorlopige uitslag moest doorbellen. Daarvoor hadden we kwartjes gekregen om te gebruiken in een telefooncel. Dat is echt lang geleden.'

29 van de 87 stembureaus zijn geteld in Amsterdam West en D66 staat met 28,9 procent bovenaan, zo wordt gemeld op Twitter. In Nieuw-West op basis van 15% van de stemmen gaat PvdA beter en scoort daar 25 procent. In Zuid is de helft al geteld en staat D66 op 30 procent.

In Huize Frankendael in Oost zou nog steeds worden gestemd, een uur nadat de stemlokalen eigenlijk hadden moeten sluiten.

Roderic Evans-Knaup van Red Amsterdam is hoopvol over de tweede zetel voor zijn partij: 'Dat zou een geweldige overwinning zijn. Vorige keer waren we er heel dichtbij, nu lijkt het haalbaar. Landelijk doen alle lokale partijen het goed, zo'n vijf procent beter dan vorig jaar. Als wij die vijf procent ook halen, hebben we een tweede zetel.'

Inmiddels is de Boekmanzaal al goed gevuld.

Als de prognose omgezet zou worden in een peiling voor de Tweede Kamer, zou D66 met 26 zetels, samen met de VVD, de grootste partij zijn. PvdA zou ook hierbij flink verliezen en uitkomen om maar 16 zetels.

- VVD: 26 zetels (nu 41)
- PvdA: 16 zetels (38)
- PVV: 25 zetels (15)
- SP: 18 zetels (15)
- CDA: 14 zetels (13)
- D66: 26 zetels (12)
- ChristenUnie: 5 zetels (5)
- GroenLinks: 5 zetels (4)
- SGP: 5 zetels (3)
- Partij voor de Dieren: 3 zetels (2)
- 50Plus: 7 zetels (2)

Een snelle rekensom van Parooljournalist Addie Schulte.

De eerste prognose voor Amsterdam komt rond 22.30 uur.

Stemmen tellen in de Stopera:

null Beeld EH
Beeld EH

Het landelijke verlies van de PvdA blijkt in de definitieve prognose nog groter, namelijk 5,1 procent. Voor de rest weinig veranderingen, volgens Ipsos.

Partij: uitslag 2014 (uitslag 2010)

Lokale partijen: 29,4 % (24,4)
PvdA: 10,0 % (15,1)
VVD: 12,4 % (15,6)
CDA: 10,9 % (15,3)
D66: 12,8 % (8,1)
GroenLinks: 4,9 % (6,4)
SP: 7,9 % (3,8)
ChristenUnie: 5,3 % (3,5)
SGP: 2,8 % (1,7)
Overig: 3,6 % (6,0)

D66-prominent Roger van Boxtel: 'Dit is een historische prognose. Los van de lokale partijen en de PVV die niet meedoet, kan ik mij niet herinneren dat we zo hoog in de prognose hebben gestaan. Eind van de avond kunnen we pas de balans opmaken natuurlijk. Het brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Als je zo'n mandaat krijgt, dan ben je de kiezer veel verschuldigd. Ik hoop dat iedereen dat beseft. Met deze lage opkomst schept een dergelijke winst een enorme verplichting naar de kiezer. Maar vanavond is het feest!'

null Beeld EH
Beeld EH

Veel D66'ers met een goed humeur in Café Van Rijn. Roger van Boxtel spreekt nog over de huid en de beer, maar daar lijdt de gezelligheid hier niet onder, aldus Paroolverslaggever Hans van der Beek.

Tijdens het stemmen tellen op Centraal Station 2b blijkt dat de voorkeursstemmen geregeld aan lijsttrekker Pieter Hilhorst (PvdA) voorbijgaan.

Prominente D66'er Alexander Rinnooy Kan: 'Wij zijn de grootste partij geworden procentueel. Dat is voor de eerste keer. Natuurlijk los van de PVV. Maar het is toch een enorm compliment van de kiezer. Ik denk dat D66 de belofte is nagekomen en kiezers niet heeft teleurgesteld zoals andere partijen.'

'D66 heeft zich constructief heeft opgesteld naar de regering toe. De vraag is hoe het hier gaat uitwerken in Amsterdam. Maar dit is al een enorm compliment voor Alexander Pechtold en zijn ploeg in Den Haag.'

De eerste cijfers komen al binnen, maar de stemmen moeten over het algemeen gewoon nog met de hand geteld worden. En dan maak je ouderwets stapeltjes. D66 schijnt een hoog stapeltje te hebben bij dit stembureau.

Volgens Slot van O&S wordt er in Amsterdam traditioneel minder op lokale partijen gestemd dan in de rest van het land. Dat betekent dat de landelijke prognose nog flink kan verschillen van de uitslag in Amsterdam.

Gejoel en applaus bij D66 in Bar Van Rijn bij het zien van de landelijke prognose. Paternotte (D66): 'Mooie landelijke prognose. Leuk begin van de avond. Ik hoop dat we dit in Amsterdam ook hebben waargemaakt.'

D66 wacht de uitslag niet af in De Kroon, maar een verdieping lager, in Van Rijn. Paternotte: 'We zijn gedowngrade.' Dat is het vrolijke humeur van een winnaar to be.

Als de landelijke prognose wordt doorgerekend naar Amsterdam, krijgt D66 23,4 procent van de stemmen. De PvdA komt uit op 19,8. Jeroen Slot van Dienst Onderzoek en Statistiek raadt echter niet aan van de landelijke cijfers uit te gaan om Amsterdam te voorspellen. 'Het enige dat we op basis van de landelijke cijfers kunnen zeggen is dat het een heel spannende avond wordt.'

De voorlopige landelijke prognose volgens onderzoeksbureau Ipsos

Partij: uitslag 2014 (uitslag 2010)

Lokale partijen: 29,4 % (24,4)
PvdA: 10,2 % (15,1)
VVD: 12,2 % (15,6)
CDA: 10,9 % (15,3)
D66: 12,8 % (8,1)
GroenLinks: 4,9 % (6,4)
SP: 7,9 % (3,8)
ChristenUnie: 5,3 % (3,5)
SGP: 2,8 % (1,7)
Overig: 3,6 % (6,0)

De voorlopige opkomst is landelijk 53 procent, meldt onderzoeksbureau Ipsos.

Verlies voor de landelijke PvdA (-4,7%), VVD (-3,4%), CDA (-4,4%) en GroenLinks (1,5%). ChristenUnie en de SGP gaan er juist op vooruit.

D66-lijsttrekker Jan Paternotte is voorzichtig enthousiast over de uitslag: 'Dit is nu al historisch, maar dit is ook een moment om nog voorzichtig te zijn. Ik kan me niet herinneren dat D66 ooit de grootste landelijke partij is. Ook in Amsterdam willen we dubbele cijfers halen. Dat zit er nu wel in.'

De lokale partijen, D66 en de SP zijn de grote winnaars van de gemeenteraadsverkiezingen. Dat blijkt uit de voorlopige prognose van onderzoeksbureau Ipsos. Volgens Ipsos halen de lokale partijen een winst van 5 procent, D66 van 4,7 procent en de SP van ruim 4 procent.

In de peilingen gaan PvdA en D66 nu nek-aan-nek. Vier jaar geleden wisten de democraten alleen stadsdeel Westpoort op hun naam te schrijven. Daar haalde D66 precies 66 van de 296 uitgebrachte stemmen binnen.

Het tellen van de stemmen kan bijna gaan beginnen. De eerste exitpolls komen vanaf 21:00 uur.

Pieter Hilhorst bedankt, staand op een kruk, de vrijwilligers die campagne hebben gevoerd voor de PvdA. De partij voerde afgelopen dagen een 100-uurscampagne om 100.000 mensen te bereiken.

Stelling 8. Nieuwe garages in de binnenstad
Voor: VVD, PvdA, CDA, D66, Partij voor de Dieren
Tegen: SP, GroenLinks, Red Amsterdam

Alle partijen moedigen bezoekers aan hun auto aan de rand van de stad goedkoop te parkeren en verder te reizen met het openbaar vervoer. Met GroenLinks voorop is er een meerderheid die de stad binnen de Ring autoluw wil maken. Vooral VVD en CDA willen de binnenstad bereikbaar houden voor automobilisten; daarvoor zijn extra garages nodig.

D66 en PvdA steunen dit, al heeft de PvdA mist gecreëerd doordat ze een greep wil doen in het fonds waarmee garages worden gefinancierd. De Partij voor de Dieren vindt dat nieuwe garages niet ten koste van groen mogen gaan en betaalbaar moeten zijn.

D66 wil waar mogelijk huishoudens een tweede parkeervergunning aanbieden. Alle partijen maken zich sterk voor fietsers, GroenLinks voorop. De VVD wil de komende zes jaar 45.000 extra fietsparkeerplekken realiseren.

Joris Marseille, presentator van het NOS Jeugdjournaal, is gaan stemmen in bibliotheek Molenwijk, waar een stembureaumedewerker hem vertelde dat de opkomst daar maar liefst 70 procent is.

De rij voor de Bos en Lommerschool is nog niet verminderd. Het is donkerder buiten, maar de rij is nog steeds tot ver buiten de school. Nog een half uur en dan moet ook dat stembureau sluiten.

De opkomst was vier jaar geleden het hoogste in stadsdeel Centrum: 61,2 procent. Zuidoost scoorde het slechtst met 39,1 procent. In heel Amsterdam bedroeg de opkomst 51,4 procent. Voor nu gaat Ipsos landelijk uit van maar 48 procent. De cijfers van Amsterdam zijn nog niet bekend.

Stelling 7. Een huiseigenaar moet de grond onder zijn huis kunnen kopen als hij dat wil
Voor: VVD, CDA, D66
Tegen: PvdA, GroenLinks, SP, PvdD, Red Amsterdam

De meeste Amsterdamse huizenbezitters kunnen de grond onder hun huis niet kopen, maar moeten die volgens het erfpachtstelsel van de gemeente huren. Zo stroomt jaarlijks 70 tot 80 miljoen euro in de gemeentekas en profiteert de gemeenschap van de waardestijging van de grond, redeneren linkse partijen.

CDA, D66 en VVD vinden het systeem achterhaald. Huiseigenaren betalen immers al onroerendezaakbelasting. Zij willen dat huiseigenaren de eigen grond moeten kunnen kopen; dat zou ook tot een betere prijsvorming leiden.

Landelijk is de opkomst voor de gemeenteraadverkiezingen historisch laag. Rond 19.30 uur zou volgens onderzoeksbureau Ipsos 48 procent van de mensen hebben gestemd.

Nog een uur om te stemmen en dat levert rijen op voor een stembureau in Oud-West.

Dit is de plek waar het straks heel spannend gaat worden: het stadhuis. Tot nu toe is het er alleen nog doodstil.

Burgemeester Eberhard van der Laan heeft vanmiddag voorkomen dat een boze ondernemer het stemlokaal in zijn etablissement op het Centraal Station voor kiezers afsloot. Lees het hele artikel.

Stelling 6. Bemoeienis met onderwijs moet zo blijven
Voor: PvdA, GL
Tegen: VVD, D66, SP, Red Amsterdam, PvdD

Voor de PvdA is het één van de grote trofeeën in verkiezingstijd: de door Lodewijk Asscher ingezette en door zijn opvolger Pieter Hilhorst voortgezette gemeentelijke bemoeienis met de kwaliteit van het basisonderwijs. Gevolg is dat het aantal zwakke scholen is teruggebracht van 44 naar 4. De brede steun voor dit beleid in de gemeenteraad kalft nu enigszins af, mede door een kritisch rapport van het Centraal Planbureau.

Het CDA heeft twijfels en wacht nader onderzoek af. SP, Partij voor de Dieren en vooral D66 klagen over een doorgeslagen 'toetscultuur' met een ongezonde focus op Cito-scores. De VVD wil de onderwijssector zelf laten zorgen voor betere kwaliteit.

Nog minder twee uur te gaan. Weet je nog niet wat je moet stemmen? Misschien helpt deze stelling met het kiezen.

Stelling 5. Het percentage sociale huurwoningen mag niet minder worden dan de helft van de woningvoorraad

Voor: PvdA, GL, SP, Red Amsterdam, PvdD
Tegen: D66, VVD, CDA

Voor middeninkomens is er nu nauwelijks plaats op de Amsterdamse woningmarkt. Bouwen is een oplossing die elke partij wel ziet zitten; de verschillen zitten 'm in wat ze willen met de bestaande sociale huurwoningen. De VVD en het CDA willen de sociale woningvoorraad laten dalen tot dertig procent, zoals in de rest van Nederland. De VVD wil daartoe sociale huurwoningen versneld verkopen aan de huidige bewoners.

Het CDA benadrukt dat er sociale huurwoningen gereserveerd moeten worden voor ouderen. Van D66 mogen de aantallen dalen tot 45 procent. Dat moet vooral ook leiden tot meer huurwoningen in het middensegment. De Partij van de Arbeid en GroenLinks willen het aandeel sociale huurwoningen niet verder laten dalen dan de helft van de woningvoorraad.

Red Amsterdam wil de socialehuurwoningvoorraad pas laten dalen als de wachtlijsten weg zijn en de vraag is afgenomen. De Partij voor de Dieren wijst erop dat niet iedereen in Amsterdam kan wonen en pleit voor verduurzaming.

Voor wie echt in luxe wil stemmen: The College Hotel heeft zelfs het haardvuur ontstoken.

Vier jaar geleden hadden deze stembureaus de hoogste opkomst:
1. Restaurant 1e klas, Centraal Station, 303 procent
2. Stadhuis, ingang Zwanenburgwal, 125 procent
3. Vrije Universiteit, Boelelaan, 104 procent

En deze de laagste opkomst:
1. Calvijn Juniorcollege, Schipluidenlaan, 22,5 procent
2. Verpleeghuis Gaasperdam, Soestdijkstraat, 22,7 procent
3. School Het Gein, Cornelis Aarnoutstraat, 22,7

Hoe zal dat dit jaar zijn?

Nog twee uur te gaan en je weet nog niet wat je moet stemmen? Misschien helpt deze stelling met het kiezen.

Stelling 4. Er kan minder geld naar armoedebestrijding
Voor: VVD
Tegen: SP, PvdA, GroenLinks, Partij voor de Dieren, D66, Red Amsterdam

Het paradepaardje van PvdA en GroenLinks: de extra gelden die de gemeente aan armere huishoudens geeft, bovenop rijksgelden. De meeste andere partijen steunen dat; de VVD vindt dat het minder kan. Uit het verkiezingsprogramma: 'Wat ons betreft worden bovenwettelijke armoedegelden alleen ingezet ten bate van schrijnende gevallen. Dat vraagt een kleiner budget. Armoedebeleid doe je met banen.'

In één van de lijsttrekkersdebatten leek Eric van der Burg voor dat standpunt terug te deinzen; daar zei hij dat er vanuit het rijk extra geld naar armoedebestrijding gaat en dat daar wel iets af kan. D66 staat achter het bestaande budget. De SP wil belangrijke voorzieningen gratis maken voor armere kinderen en gesubsidieerde arbeidsplaatsen scheppen.

Lange rijen voor de Bos en Lommerschool. De hele buurt lijkt in de rij te staan om te gaan stemmen. Pieter Hilhorst noemt de rij op Twitter 'fantastisch'.

In Cafe Het Bruine Paard op de Prinsengracht (dat zo heet omdat er ooit een paard en wagen achterwaarts van de brug af de kroeg in rolde) hebben drie mannen aan de bar allemaal gestemd.

Eentje op D66, 'want dat is goed voor de horeca.' Zijn vriend kent het rijmpje, 'wat fijn, wat fijn, een borrel van Patijn' nog. Patijn was een goede burgemeester, Van der Laan is dat ook, maar een frisse wind kan volgens de drie aan de bar geen kwaad.

null Beeld MvD
Beeld MvD

De Aloysiusschool zal hierbij wel concurrentie hebben van het stembureau aan de Balistraat. Op Twitter meldt Evelyn dat er een lange rij voor het stemlokaal staat.

De mannen van het stembureau in de Aloysiusschool in de Westerstraat hebbende lat hoog liggen: ze willen het stembureau zijn met de hoogste opkomst. Rond half drie lagen ze op koers. Toen vertelden mensen van het stadsdeel dat het stembureau in de Aloysiusschool de meeste stembiljetten hebben verwerkt. Wat krijgt de winnaar? 'Een stevig 'bedankt' en we mogen lekker lang tellen.'

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

In de Noorderkerk gaat het boven verwachting goed. Er werd vooraf gerekend op 500 stemmers, maar nu al zijn er zo'n 550 kiezers langs geweest. Dat aantal gaat alleen maar oplopen, denkt men: 'Veel mensen die in de Jordaan werken buiten de stad. Die staan nog in de file.'

null Beeld mvd
Beeld mvd

De opkomst in Amsterdam ligt op dit moment net iets hoger dan vier jaar geleden: 27,5 procent tegenover 26,2 procent in 2010. Dat meldt de Dienst Basisinformatie Amsterdam.

Bij de Rode Hoed loopt het goed, aldus de leden van het stembureau; 'Tout le jours komen er mensen.' Ook is er al meer dan 400 keer gestemd voor het rederendum over de Elandsgracht. Maar ook hier veel mensen die de stempas niet hebben ontvangen. Het stembureau heeft wel een idee: 'De pas voor de gemeenteraad en de bestuurscommissie kwam een paar weken voor de pas voor het referendum. Misschien zijn mensen hem daardoor verloren.'

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

De eindspurt wordt ingezet, volgens stadsdeel Zuidoost. Mensen vullen snel nog even de stemwijzer in.

'De regisseur op m'n oortje die vraagt of ik wat langer kan doorpraten omdat ook Rob Trip wel eens naar de wc moet. Dat hoort gewoon bij verkiezingen', schrijft columnist Jeroen Wollaars. De spanning van de verkiezingsavond is dan ook zijn enige argument om geen stemcomputers in te voeren. Zijn hele column over de verkiezingen lees je hier.

In De Burchtschool op de Herengracht, een paar panden naast het hoofdkantoor van de PvdA, zit het stembureau in de gymzaal in de kelder. Sommige stembureauleden doen het werk al twintig jaar. 'Maar dit jaar is het rustig. Mensen zijn stemmingsmoe. Vroeger moesten we hier om de vier jaar zitten, maar nu is het steeds vaker. '

Ook hier kent het stembureau de klacht die ook bij veel andere stembureaus in het centrum klinkt: veel kiezers hebben het biljet voor het referendum over de Elandsgracht (link) niet ontvangen. Dat is saillant: als er te weinig stemmen zijn, is het resultaat niet geldig.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Het Rijksmuseum is naast onder andere Artis één van de bijzondere locaties waar je kan stemmen vandaag.

Vicepremier en voormalig wethouder in Amsterdam Lodewijk Asscher heeft met een foto op Instagram aangegeven op Pieter Hilhorst te hebben gestemd.

De laatste opkomstpercentages van de verkiezingen volgen rond 18:00u.

Weet je nog steeds niet wat je vandaag moet stemmen? Misschien maakt deze stelling het kiezen iets makkelijker.

Stelling 3. Op het gemeentelijk apparaat mag de komende vier jaar meer dan vijftig miljoen worden bezuinigd
Voor: VVD, D66, CDA, Red Amsterdam
Tegen: GroenLinks, PvdA, SP, PvdD

Bijna alle partijen vinden dat er kan worden bezuinigd op het ambtelijk apparaat. Waar GroenLinks, SP en PvdA niet verder gaan dan een bezuiniging van 40 miljoen euro over vier jaar, zien het CDA en de VVD ruimte om respectievelijk 140 en 200 miljoen euro te besparen op de kosten van de gemeente. D66 spant de kroon met een bezuiniging van 385 miljoen.

Tussen 22:00u en 22:30u volgen naar verwachting de eerste prognoses. De voorlopige uitslag wordt rond middernacht daar verwacht.

Stadsheraut roept gestrande reizigers gestremde tram 26 op te stemmen. Reizigers willen liever een lift naar CS. Dat doet hij niet.

null Beeld Maxime Smit
Beeld Maxime Smit

De PvdA-campagne gaat - in alle mogelijke vormen - door tot het bittere eind. Zoals hier op de Sarphatistraat.

null Beeld Merel Straathof
Beeld Merel Straathof

Het grote, enigszins ouderwetse stemformulier leidt tot problemen bij veel mensen, zo blijkt wel op social media.

Weet je nog steeds niet wat je vandaag moet stemmen? Misschien maakt deze stelling het kiezen iets makkelijker.

Stelling 2. De bezuinigingen in de zorg moeten deels worden gecompenseerd met gemeentegeld
Voor: GroenLinks, SP, PvdA, D66, PvdD, Red Amsterdam
Tegen: VVD

De gemeente krijgt te maken met de overheveling van zorgtaken door het rijk. De opgelegde bezuiniging is zo groot, dat het de vraag is in hoeverre de huidige zorg op peil kan worden gehouden. Partijen willen de zorg dichter bij de burger brengen en slimmer organiseren, maar daarmee kunnen de klappen niet volledig worden opgevangen.

Bijna alle partijen, behalve de VVD, willen extra ondersteuning voor mantelzorgers. GroenLinks, SP, PvdA en D66 willen de dagbesteding in stand houden of op een andere manier organiseren. Red Amsterdam wil de bezuinigingen op de huishoudelijke hulp terugdraaien. Het CDA wil met een fonds de ernstigste gevolgen van de bezuinigingen voor de kwetsbaarste mensen verzachten.

Regels zijn regels, of toch niet?

Zou ChristenUnie deze keer dan een zetel veroveren in de Amsterdamse raad? De partij probeert in Noord met een flyeractie nog stemmers te trekken.

Bij stembureau Mazzo aan de Rozengracht is de oudste stemmer deze 100-jarige vrouw.

De landelijke opkomst om half 4 was 29 procent, zo heeft onderzoeksbureau Ipsos berekend. Dat is hetzelfde percentage als vier jaar geleden.

Weet je nog steeds niet wat je vandaag moet stemmen? Misschien maakt deze stelling het kiezen iets makkelijker.

Stelling 1. Doe niet moeilijk over cameratoezicht
Voor: VVD, CDA
Tegen: PvdA, GroenLinks, D66, SP,Partij voor de Dieren, Red Amsterdam

VVD en CDA menen dat er meer cameratoezicht zou moeten komen. De VVD wil ook een proef met gezichtsherkenning.

Met het CDA is de VVD overtuigd van het nut van camera's. Vooral GroenLinks staat er kritisch tegenover, net als de SP. Andere partijen kunnen leven met de camera's, mits nut en noodzaak daarvan kunnen worden aangetoond. En dan nog op tijdelijke basis, met regelmatig een evaluatie.

De Multicultureel Plus Partij staat voor de Islamitische Basisschool El Amien 2 in West te flyeren, zo merkt de VVD op. En dat mag niet volgens de regels. Stadsdeel West laat via Twitter weten er iemand naartoe te sturen.

Ina Brouwer, medegrondlegger van GroenLinks en tegenwoordig kandidaat voor de partij Visie op Amsterdam, stemt samen met de nummer twee van die partij, Lotte Selier.

'We hebben afgesproken op de jongste generatie te stemmen, de twintigers, omdat zij de nieuwe politiek vorm zullen geven.' Brouwer stemt hierbij op Selier.

null Beeld Aangeleverd
Beeld Aangeleverd

Mensen hebben niet door dat ze moeten kiezen voor een bestuurscommissie én de gemeenteraad. Dat leidt tot verwarring, zeggen medewerkers van stembureaus op verschillende locaties in de stad.

OMA-Lijsttrekker David Pinto heeft gestemd op nr. 17 van de OMA lijst, Niek van der Zon.

null Beeld /
Beeld /

In woonzorgcentrum Willem Dreeshuis stemmen vooral ouderen. Dat vergt speciale attributen.

Medewerkers hebben een loep klaarliggen en begeleiden de ouderen naar het stemhokje. Er komt een blinde vrouw binnen, die ook tijdens het stemmen wordt begeleid.

'Wel alles doen zoals het hoort hè,' zegt ze als ze wegloopt. De oudste stemmer was tot nu toe 103.

null Beeld Eva Gabeler
Beeld Eva Gabeler
null Beeld Eva Gabeler
Beeld Eva Gabeler

Wijkagent Albert Meppelink heeft een stemmer goed geholpen.

In Zuidoost genieten de stemmers van het uitzicht.

Stemmers door het hele land plaatsen de laatste vier uur meer berichten over het CDA en de SP online.

Medewerkers van een stembureau in Oost willen er nog maar eens op wijzen dat wie met een volmachtiging stemt ook een kopie van het paspoort moet meenemen. 'Het staat allemaal uitgelegd, maar is al zeker acht keer mis gegaan vandaag.'

Om een alternatief te bieden voor de ge-hypete stemfie maakte de
Piratenpartij een unstemfie. 'Misschien is dit de lijsttrekker van de Piratenpartij. Misschien ook wel niet,' aldus de Piratenpartij.

null Beeld Aangeleverd
Beeld Aangeleverd

De stembureaus in het Rijksmuseum en Artis in Amsterdam hebben woensdag over belangstelling niet te klagen, maar heel druk is het ook niet. In het Rijksmuseum kwamen tot 14.00 uur zo'n driehonderd stemmers langs. In de dierentuin stond de teller op ruim tweehonderd mensen.

En de teller staat op 68 stemmen in Museum Het Schip in Amsterdam-West.

Een vrouw van Aziatische afkomst is het stemhokje in het Lloyd Hotel uitgelopen. De lettertjes op de stemformulieren waren te klein, meldt Parool-verslaggever Eva Gabeler.

Vanwege het lekkere weer had ze alleen haar zonnebril en geen leesbril bij zich. Na beide formulieren een half uur onder een lamp te hebben gehouden, was ze er uit. 'Het is elk jaar dezelfde partij, de PvdA. Maar dan moet ik het wel kunnen lezen.'

Bij een stembureau in Bos en Lommer heeft een man in een nikab geprobeerd te stemmen. Hij gebruikte daarvoor het paspoort en de stempas van een jonge vrouw.

Michiel van Dijk, een medewerker van het stembureau, vertrouwde het niet en ontdekte de fraude. 'Ik dacht: dit is geen vrouw. Toen ontstond een heel vreemde sfeer'.

Lees hier verder.

De tussentijdse opkomstpercentages van de Gemeenteraads- en Bestuurscommissieverkiezingen Amsterdam 2014:

19 maart 2014 13.00 uur: 11,2%
3 maart 2010 13.00 uur: 9,6%
7 maart 2006 13.00 uur: 14,0%

Bij de entree van buurthuis De Bonte Kraai in de Bijlmer wordt nog een laatste stemadvies gegeven. De opkomst is laag: 125 stemmen rond 13 uur.

null Beeld Patrick Meershoek
Beeld Patrick Meershoek

Een fraudeur is ontmaskerd in West.

Wat te stemmen vandaag tijdens de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 10: Drugs horen niet bij Amsterdam
Voor: CDA
Tegen: PvdA, GroenLinks, VVD, D66, SP, Partij voor de Dieren, Red Amsterdam

De klassieke links-rechtstegenstelling. GroenLinks spreekt van een 'recht op roes' en wil niet meewerken aan 'onzinnige Haagse symboolmaatregelen' als het afstandscriterium voor coffeeshops rond scholen, dat door de Partij voor de Dieren juist wordt gesteund.

De landelijke VVD wil buitenlanders weren uit coffeeshops en de strafbaarstelling van 'softdrugsdelicten' verhogen. De Amsterdamse VVD is het daar niet mee eens en staat ook niet afwijzend tegenover een proef met gereguleerde wietproductie. CDA hekelt 'het slappe gedoogbeleid'.

4.000 reizigers hebben deze ochtend gestemd bij de stembureaus op de centraal stations van de grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.

Paroolcolumnist Theodor Holman zegt niet te gaan stemmen vandaag. Zich met de politiek kunnen bemoeien, blijft hij uiteraard wel gewoon doen.

Stemmen in de Westerkerk is spannend. Niet zozeer voor de kiezers, maar wel voor de mensen met een verstandelijke beperking die in de kerk werken. Zij moeten vandaag een hoop nieuwe regels handhaven. Zo zorgt Joop ervoor dat mensen niet te ver door lopen en te dicht bij andere stemmers komen te staan. Joop neemt dat zeer serieus.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Tot 10.30 uur vanochtend hebben landelijk al meer mensen hun stem uitgebracht dan in 2010 rond die tijd. Waar bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen nog 10 procent van de kiezers hun stem in de vroege ochtend uitbrachten, heeft nu 11 procent van de kiesgerechtigden het stembiljet rood gekleurd.

Opvallend bericht uit De Bilt. De overleden partijcoryfee van D66 staat als lijstduwer op de lijst. Borst kwam vorige maand na een misdrijf in haar woning om het leven.

Stemmen terwijl foto's van Nederlands grote bokslegendes op je neerkijken: in de boksschool op de Albert Cuyp, in de jaren zeventig bekend als 'de wieg der kampioenen', ruikt het naar zweet. De stemhokjes staan naast de ring.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Marijke Shahsavari van het CDA gaat stemmen in de ASVO School op het Frederiksplein in het centrum. Ze komt actrice en politica Nelly Frijda tegen voor het stembureau. Shahsavari zegt niet op wie van de CDA-lijst zij heeft gestemd. Bij de bestuurscommissie heeft ze gestemd op Christ'l Dullaert. Voor het referendum van de Elandsgracht heeft ze gekozen voor de bewonersvariant.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides
null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Alle tweeduizend leden van de stembureaus ontvangen een lunchpakket. Geregeld door het stadsdeel, en dat schijnt nogal te verschillen.

In Noord is men tevreden.

null Beeld Patrick Meershoek
Beeld Patrick Meershoek

Het stembureau met het mooiste uitzicht van de stad is onmiskenbaar Eye. Alleen: nog maar 25 stemmen in de eerste twee uur. Waar is iedereen?

null Beeld Patrick Meershoek
Beeld Patrick Meershoek

Ook filmmaker Eddy Terstall heeft gestemd.

En wat zijn echte Stemfie DON'TS?

Iemand anders de foto laten maken
Dat is uiteraard niet het idee van een stemfie. Veel, meestal wat 'oudere', stemmers begrijpen nog niet helemaal het idee van een stemfie en laten de foto nemen door iemand anders. Dat heet gewoon een foto.

Duckface
De beruchte pose waarbij de lippen op zo'n manier op elkaar worden gedrukt dat de jukbeenderen naar voren steken. Dat oogt vrij belachelijk, maar hele volksstammen doen het. 'Not done', vindt Mirsalehi. 'Ik ben er nooit fan van geweest, maar inmiddels is het ook helemaal passé.'

Te veel bewerking
Natuurlijk, retrotinten geven de stemfie een heerlijk tijdloos cachet. En met een beetje contrast erbij krijgt u zo'n leuke blos op de wangen. Maar wat betreft bewerking is het devies: doséér. 'Het moet een beetje realistisch blijven, een beetje naturel', zegt Mirsalehi. En u kunt een hoop zeggen van drie sepiafilters over elkaar, maar niet dat het naturel is.

Klik hier voor meer tips.

Belangrijke vraag.

Rutger Groot Wassink van GroenLinks heeft gestemd op Femke Roosma. Voor de bestuurscommissie heeft hij gestemd op Yvette Hofman.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Dit jaar brengen de verkiezingen een nieuw fenomeen met zich mee: de stemfie. Een selfie, een foto van jezelf, in het stembureau en het liefst met stemformulier in de hand. Maar gezien een aantal minder goed gelukte foto's van Amsterdamse politici, kunnen zowel u als zij wel een aantal tips gebruiken.

De do's volgens queen of selfies Negin Mirsalehi:

Perfecte compositie

U moet uiteraard proberen de meest unieke stemfie te maken. Kijk hiervoor eens in uw tijdlijn van Facebook en Twitter en oefen thuis alvast hoe u net iets origineler kan zijn. In plaats van het stemformulier kunt u bijvoorbeeld oefenen met een krant. De afmetingen van Het Parool zijn hiervoor perfect.

Goede hoek
Een veelgemaakte fout bij stemfiebeginners is de hoek waar vanuit ze fotograferen. Mirsalehi legt uit: 'Het beste is om uit te zoeken wat je goede kant is. Mariah Carey wil ook alleen maar vanaf haar linkerkant worden afgebeeld, als je erop gaat letten zie je het in al haar videoclips. Bij selfies werkt het net zo. Gewoon je goede hoek zoeken.'

Geloof erin
Voor het maken van een selfie dient u de drempel van schaamte en ijdelheid over te gaan. Voor u doorpakt, is het aan te raden om uzelf toe te spreken. Bemoedigende woorden, al is het maar om het geloof in eigen selfie uit te stralen. Elk spoortje twijfel is namelijk terug te zien.

Meer tips? Klik hier.

Rutger Groot Wassink van GroenLinks gaat stemmen in de Westerparkschool op het Van Hogendorpplein in de Staatsliedenbuurt.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

De inwoners van landelijk Noord stemmen in het dorpshuis in Ransdorp. De opkomst ligt er traditioneel tien procent boven het stedelijk gemiddelde, mogelijk vanwege - ook traditioneel - de grote pot zoete drop op tafel.

null Beeld Patrick van Meershoek
Beeld Patrick van Meershoek

In stembureau 1, in de Stopera, staan straalkachels van terrasverwarmersformaat te loeien. Of dat meer kiezers over de schreef trekt om toch maar Groenlinks te stemmen zal uit de uitslag moeten blijken.

null Beeld Bart van Zoelen
Beeld Bart van Zoelen

Grote groepen studenten bij de Singelkerk, maar helaas: ze komen niet om te stemmen, maar om college te volgen. Het stembureau een etage hoger weten ze niet te vinden. Daar blijft het stil.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Het is rustig bij het stembureau in de Singelkerk.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

In welke buurtcombinaties haalden de politieke partijen vier jaar geleden de meeste en de minste stemmen?

PvdA:
Bijlmer Centrum (51,3 procent) en Station Zuid/WTC (17,3 procent)

VVD:
Station Zuid/WTC (38,5 procent) en De Kolenkit (7,6 procent)

D66:
Station Zuid/WTC (20,8 procent) en Lutkemeer/Ookmeer (6,3 procent)

GroenLinks:
Transvaalbuurt (25,1 procent) en Driemond (4,8 procent)

SP
Diamantbuurt (11 procent) en Apollobuurt (2 procent)

CDA
Waterland (15,3 procent) en Weesperzijde (1,4 procent)

Partij voor de Dieren
Tuindorp Oostzaan (4,8 procent) en Waterland (0,9 procent)

SP-lijsttrekker Laurens Ivens stemt in de Tidorestraat in de Indische Buurt, met de '100%sosjaal' om de hals. Zijn stem gaat naar zijn vriendin Dessie Lividikou, de nummer 10 op de SP-lijst. 'Je vriendin, daar heb je toch het meeste vertrouwen in,' lacht hij.

null Beeld Bart van Zoelen
Beeld Bart van Zoelen

Wat te stemmen vandaag tijdens de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 9:
Meer geld naar cultuur.
Voor: D66, SP, PvdD, Red Amsterdam
Tegen: PvdA, VVD, GroenLinks, CDA

Bovenop de rijksbezuinigingen op cultuur heeft het stadsbestuur de afgelopen periode 7,6 miljoen euro op jaarbasis gekort op gemeentelijke kunstsubsidies. D66 wil die bezuiniging geheel terugdraaien, net als Red Amsterdam.

De SP wil het geld voor 'citymarketing' - dit jaar 6,8 miljoen - voortaan inzetten voor Amsterdamse kunst en cultuur. Ook moeten alle Amsterdammers jaarlijks een gratis kaartje voor een museum krijgen.

GroenLinks en PvdA willen geen extra geld voor cultuur, maar keren zich ook tegen nieuwe bezuinigingen. De VVD doet daar geen harde uitspraken over, maar is wel kritisch over de huidige wijze van subsidieverdeling; het aanbod moet meer worden afgestemd op de vraag. Het CDA wil het kunstbudget (ruim tachtig miljoen euro op jaarbasis) met twintig miljoen korten.

Laurens Ivens maakt een selfie in het stemhokje.

null Beeld Bart van Zoelen
Beeld Bart van Zoelen

Stemmen tussen de panty's en de handtasjes. Bij de V&D in de Kalverstraat loopt het niet bepaald storm, geven de mensen van het stembureau toe. Er is niemand.

Ze zijn ook pas een uur open, omdat de winkel pas om 10.00 uur de deuren opent. De stembus sluit hier ook een uurtje eerder en dan gaan de kliko's naar de Stopera. Pas om 21.00 uur, als ook de andere stembureaus sluiten, worden de stemmen uit de V&D geteld.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Op de Wallen heerst een vredige rust. Bij het stemkantoor in het onderkomen van het leger des heils druppelt af en toe een kiezer binnen. De Wallen moeten nog wakker worden.

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Wat te stemmen vandaag tijdens de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 8:
Nieuwe garages in de binnenstad.
Voor: VVD, PvdA, CDA, D66, Partij voor de Dieren
Tegen: SP, GroenLinks, Red Amsterdam

Met GroenLinks voorop is er een meerderheid die de stad binnen de Ring autoluw wil maken. Vooral VVD en CDA willen de binnenstad bereikbaar houden voor automobilisten; daarvoor zijn extra garages nodig.

D66 en PvdA steunen dit, al heeft de PvdA mist gecreëerd doordat ze een greep wil doen in het fonds waarmee garages worden gefinancierd. De Partij voor de Dieren vindt dat nieuwe garages niet ten koste van groen mogen gaan en betaalbaar moeten zijn.

D66 wil waar mogelijk huishoudens een tweede parkeervergunning aanbieden. Alle partijen maken zich sterk voor fietsers, GroenLinks voorop. De VVD wil de komende zes jaar 45.000 extra fietsparkeerplekken realiseren.

Ook SP-lijsttrekker Laurens Ivens kon natuurlijk niet achterblijven toen al zijn collega's een stemfie maakten.

Het zijn lang niet allemaal studenten die komen stemmen in de Universiteitsbibliotheek op de Singel. Ook veel buurtbewoners weten het stembureau in de UB te vinden.

Bij Arthur (26) en David (27), beiden Rechtenstudent, leven de verkiezingen nog niet erg. Arthur: 'Ik wist niet dat je hier kon stemmen. Nu hangt het vooral van praktische overwegingen af of ik ga stemmen. Ik vind het veel minder belangrijk dan de landelijke verkiezingen.'

David kreeg net nog het verkiezingsprogramma overhandigd van NAT, een partij die zich vooral richt op studenten. 'Het klonk niet verkeerd, maar toen ik hun poster zag dacht ik dat het de aankondiging voor een feest was.'

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Ook in de luxe van het Krasnapolsky Hotel kan worden gestemd. De conciërge werkt al 41 jaar in het hotel en weet inmiddels hoe het werkt:

''s Ochtends is het nog rustig, maar gedurende de dag wordt het steeds drukker.'

De hotelgasten maken foto's van de rij kiezers. Een wonderlijk uitziende man met een goudkleurig gewaad en een wandelstok wordt hartelijk begroet door de conciërges van het Krasnapolsky. 'Hij is een buurman en hij stemt hier al tientallen jaren. Zo hebben we heel veel vaste kiezers.'

null Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Nog meer Stemfies!

Wat te stemmen vandaag met de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 7:
Een huiseigenaar moet de grond onder zijn huis kunnen kopen als hij dat wil.
Voor: VVD, CDA, D66
Tegen: PvdA, GroenLinks, SP, PvdD, Red Amsterdam

CDA, D66 en VVD vinden het systeem achterhaald. Huiseigenaren betalen immers al onroerendezaakbelasting. Zij willen dat huiseigenaren de eigen grond moeten kunnen kopen; dat zou ook tot een betere prijsvorming leiden.

Jan Paternotte van D66 heeft gestemd op Zoë Kwint, de nummer twee op de lijst. Voor de bestuurscommissie stemt hij op zijn vrouw Lise-Lotte Kerkhof.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Deze gemeenteraadsverkiezingen is het officieel toegestaan om foto's te maken in het stemhok. Dit zorgde vandaag voor een nieuw fenomeen: de stemfie, een selfie vanuit het stemhok. Even de camera goed richten, al dan niet een filtertje eroverheen en de stemfie is geboren.

Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) vindt het geen probleem als mensen op Facebook of Twitter zetten dat ze hebben gestemd. Hij heeft het officieel laten opnemen in de stemhandleiding.

'Kiezers kunnen foto's van zichzelf nemen als hiermee het verloop van de stemming niet wordt gehinderd', aldus de minister.

D66-lijsttrekker Jan Paternotte komt - gewoon op de fiets - aan bij basisschool het Gouden Ei om zijn stem uit te gaan brengen.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Marjolijn Ebels stuurde een stemfie in nadat ze gestemd heeft in de Universiteitsbibliotheek.

null Beeld Marjolijn Ebels
Beeld Marjolijn Ebels

'Te koop: Piratenpartijvlag. Zo goed als nieuw! Heeft alleen op zondag gewapperd bij een lief oud vrouwtje.'

De Amsterdamse Piratenpartij probeert buiten alle sociale media om zelfs via Marktplaats hun partij onder de aandacht te brengen. Helaas is het bod tot nu toe niet hoger dan één hele euro.

null Beeld Screenshot Marktplaats
Beeld Screenshot Marktplaats

Mohamed Rachid Ez-Zaouak, kandidaat-raadslid Partij van de Eenheid, maakt een stemfie terwijl hij stemt op nummer vijf van de PvdE, 'omdat zij de eerste vrouw van lijst is'.

null Beeld /
Beeld /

Pieter Hilhorst (PvdA) heeft gestemd op Marjolein Moorman, de nummer twee op de lijst. Voor de bestuurscommissie stemt hij op Thijs Reuten.

VVD-lijsttrekker Eric van der Burg stemt in de Stopera. Dat heeft als gevolg dat hij geen stem kan uitbrengen voor de bestuurscommissies, want hij woont in Zuidoost.

Maar daarvoor heeft hij niemand minder dan VVD-lijsttrekker in Zuidoost Emile Jaensch gemachtigd. Van der Burg stemt op zichzelf. Hij wil dat niemand op de VVD-lijst de indruk opdoet dat die de voorkeur van de lijstaanvoerder geniet.

null Beeld Bart van Zoelen
Beeld Bart van Zoelen

Pieter Hilhorst van de PvdA gaat stemmen in de Louise de Collignyschool in de tweede oosterparkstraat in Oost. Hilhorst maakte zelfs even een foto van zijn stemformulier.

Stemselfie van Kader el Oufir, samen met zijn zoontje.

'Ik stem schaamteloos op mijzelf, Kader el Oufir, nr 1, Libertarische Partij (lijst 27),' aldus El Oufir.

null Beeld Kader el Oufir
Beeld Kader el Oufir

Wat te stemmen vandaag bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 6:
Bemoeienis met onderwijs moet zo blijven.
Voor: PvdA, GL
Tegen: VVD, D66, SP, Red Amsterdam, PvdD

Voor de PvdA is het één van de grote trofeeën in verkiezingstijd: de door Lodewijk Asscher ingezette en door zijn opvolger Pieter Hilhorst voortgezette gemeentelijke bemoeienis met de kwaliteit van het basisonderwijs. Gevolg is dat het aantal zwakke scholen is teruggebracht van 44 naar 4. De brede steun voor dit beleid in de gemeenteraad kalft nu enigszins af, mede door een kritisch rapport van het Centraal Planbureau.

Het CDA heeft twijfels en wacht nader onderzoek af. SP, Partij voor de Dieren en vooral D66 klagen over een doorgeslagen 'toetscultuur' met een ongezonde focus op Cito-scores. De VVD wil de onderwijssector zelf laten zorgen voor betere kwaliteit.

De eerste Stemfie van vandaag is van worstmaker en Paroolcolumnist Samuel Levie, samen met burgemeester Van der Laan tijdens het eieren bakken.

null Beeld Facebook Samuel Levie
Beeld Facebook Samuel Levie

De kiezers van Leefbaar Rotterdam zullen bedrogen uitkomen als ze deze boodschap op de voorpagina van de Rotterdamse Metro mogen geloven: stemmen doen we toch echt vandaag en niet morgen.

null Beeld Hiske Versprille
Beeld Hiske Versprille

Welke beroemde lijstduwers haalden vier jaar geleden de meeste stemmen?

1. Ahmed Marcouch, PvdA, 12.053 stemmen
2. Boris van der Ham, D66, 1.862 stemmen
3. Tofik Dibi, GroenLinks, 1.066 stemmen
4. Fred Teeven, VVD, 1.036 stemmen
5. Joël Voordewind, ChristenUnie, 136 stemmen

Wat te stemmen vandaag bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 5:
Het percentage sociale huurwoningen mag niet minder worden dan de helft van de woningvoorraad.
Voor: PvdA, GL, SP, Red Amsterdam, PvdD
Tegen: D66, VVD, CDA

De VVD en het CDA willen de sociale woningvoorraad laten dalen tot dertig procent, zoals in de rest van Nederland. De VVD wil daartoe sociale huurwoningen versneld verkopen aan de huidige bewoners.

Het CDA benadrukt dat er sociale huurwoningen gereserveerd moeten worden voor ouderen. Van D66 mogen de aantallen dalen tot 45 procent. Dat moet vooral ook leiden tot meer huurwoningen in het middensegment. De Partij van de Arbeid en GroenLinks willen het aandeel sociale huurwoningen niet verder laten dalen dan de helft van de woningvoorraad.

Red Amsterdam wil de socialehuurwoningvoorraad pas laten dalen als de wachtlijsten weg zijn en de vraag is afgenomen. De Partij voor de Dieren wijst erop dat niet iedereen in Amsterdam kan wonen en pleit voor verduurzaming.

Premiere in het Rijksmuseum: Amsterdammers konden vanochtend voor de allereerste keer hun stem uitbrengen in het Atrium van het Rijksmuseum.

Volgens een woordvoerder loopt het sinds half acht goed door. Elke Amsterdammer kan hier stemmen voor de gemeenteraad, voor de bestuurscommissie moet wel in het eigen stadsdeel gestemd worden.

null Beeld Merel Straathof
Beeld Merel Straathof
null Beeld Merel Straathof
Beeld Merel Straathof

'Nu de opkomst laag dreigt te worden willen we door een stembus in de UB te plaatsen studenten in heel Nederland motiveren om naar de stembus te komen,' aldus Esther Crabbendam, voorzitter van de ASVA studentenunie.

'Veel dingen die studenten raken worden lokaal besloten, zoals het aantal studentenkamers of openingstijden in de horeca, dus het is juist voor hen belangrijk om te stemmen.'

Minister Bussemaker sprak de studenten voor ze de stembus opende toe:. "Het is ontzettend belangrijk om te gaan stemmen. Met deze actie geven de Amsterdamse studenten het goede voorbeeld, ik hoop dat alle studenten door het land hun stem laten horen."

Wie haalde vier jaar geleden de minste stemmen?

1. Jaap van Leeuwen, Christen-Unie, 4 stemmen
2. Douwe Jobse, Amsterdamsche Belangen, 4 stemmen
3. Paul Valens, Red Amsterdam, 6 stemmen

Een groep van twintig bekende Nederlanders verleidt kiezers woensdag om naar de stembus te gaan.

Op initiatief van de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan maken ze op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen deel uit van de zogenaamde hoofdstedelijke stembrigade.

Onder anderen Ronald de Boer, Halina Reijn, Arie Boomsma, Abdelkader Benali, Jort Kelder, Paulien Cornelissen en rapper Sef roepen hun achterban op een stem uit te brengen.

Wat te stemmen vandaag bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 4:
Er kan minder geld naar armoedebestrijding.
Voor: VVD
Tegen: SP, PvdA, GroenLinks, Partij voor de Dieren, D66, Red Amsterdam

Het paradepaardje van PvdA en GroenLinks: de extra gelden die de gemeente aan armere huishoudens geeft, bovenop rijksgelden. De meeste andere partijen steunen dat; de VVD vindt dat het minder kan.

In één van de lijsttrekkersdebatten leek Eric van der Burg voor dat standpunt terug te deinzen; daar zei hij dat er vanuit het rijk extra geld naar armoedebestrijding gaat en dat daar wel iets af kan. D66 staat achter het bestaande budget. De SP wil belangrijke voorzieningen gratis maken voor armere kinderen en gesubsidieerde arbeidsplaatsen scheppen.

Op de stations in de vier grote steden stonden woensdagochtend rijen voor de speciale stembureaus. Dat meldde de NS.

Op Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht CS hadden rond 8.30 uur al zo'n duizend mensen hun stem voor de gemeenteraadsverkiezingen uitgebracht.

Veel van de stembureaus op de centrale stations openden extra vroeg hun deuren, zodat forenzen ook tijdens de vroege uren al hun stem konden uitbrengen. Ondanks de rijen lukte dat op elk station binnen een tijdsbestek van tien minuten.

In totaal kan er woensdag op 49 stations worden gestemd.

Redelijk geanimeerd stembureau bij basisschool Het gouden ei in het Oostelijk Havengebied. Alle hokjes bezet om even over achten.

Denk er aan, zegt de dame achter de tafel, het biljet met het gele randje in de gele bus. 'Voor de bestuurscommissie'. O ja, de bestuurscommissie. Misschien hadden ze iets langer moeten brainstormen over dat woord. We hebben het gevoel dat het nog niet echt leeft.

Maar goed, de gele bus dus. Dat zal nog wel een paar keer fout gaan vandaag.

null Beeld Mark Moorman
Beeld Mark Moorman

Fractievoorzitter van RedAmsterdam Roderic Evans-Knaup stemt.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Rij voor het stemlokaal in de Oscar Carré school.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Roderic Evans-Knaup van Red Amsterdam heeft voor de gemeenteraad gestemd op Laurens Buijs, de nummer vijf op de lijst.

'Hij is een hele goede kandidaat.' Red Amsterdam doet niet mee aan de bestuurscommissies. Daar heb ik gestemd op Sebastiaan Capel van D66. 'Ik vind hem een heel aardige collega'.

D66 is de favoriete partij van middelbare scholieren en MBO'ers. Daarna komen de VVD, lokale partijen en de PvdA.

Dat blijkt uit de Scholierenverkiezingen van ProDemos.

Meer dan 22.000 leerlingen van scholen uit het hele land brachten hun stem uit. D66 kreeg 19 procent van de stemmen. Vier jaar geleden was de PvdA nog de grootste onder scholieren. Zij dalen van 21,3 naar 17 procent van de stemmen. Op basisscholen was de VVD het populairst.

Wie haalde vier jaar geleden de meeste stemmen?

1. Lodewijk Asscher, PvdA, 51.200 stemmen
2. Eric van der Burg, VVD, 33.204 stemmen
3. Ageeth Telleman, D66, 30.194 stemmen

Voor het Centraal Station doen de Amsterdamse partijen een laatste verwoede poging om stemmers te trekken.

null Beeld Jasper Piersma
Beeld Jasper Piersma

Vier jaar geleden:

De opkomst was vier jaar geleden het hoogste in stadsdeel Centrum: 61,2 procent. Zuidoost scoorde het slechtst met 39,1 procent. In heel Amsterdam bedroeg de opkomst 51,4 procent.

Roderic Evans-Knaup van Red Amsterdam gaat stemmen in de school van zijn kinderen in de Pijp.

null Beeld Elisa Hermanides
Beeld Elisa Hermanides

Bij het stembureau in de Oscar Carré school in de Pijp zegt een vrouw die haar kind wegbrengt: 'Wat stom, ik had hier kunnen stemmen, maar ik heb mijn stempas niet bij me.' Een andere moeder zegt: 'Ik kan niet stemmen, want ik ben mijn stempas kwijt geraakt.'

Wat te stemmen vandaag bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 3:
Op het gemeentelijk apparaat mag de komende vier jaar meer dan vijftig miljoen worden bezuinigd.

Voor: VVD, D66, CDA, Red Amsterdam
Tegen: GroenLinks, PvdA, SP, PvdD

Bijna alle partijen vinden dat er kan worden bezuinigd op het ambtelijk apparaat. Waar GroenLinks, SP en PvdA niet verder gaan dan een bezuiniging van 40 miljoen euro over vier jaar, zien het CDA en de VVD ruimte om respectievelijk 140 en 200 miljoen euro te besparen op de kosten van de gemeente. D66 spant de kroon met een bezuiniging van 385 miljoen.

Daphna Brekveld, kandidaatsraadslid voor Red Amsterdam, meldt dat het stembureau op het Smaragdplein in de Diamantbuurt vanochtend nog gesloten was.

Het bureau moet nog worden omgebouwd en gaat pas om 09.00 uur open. Stemmers kunnen in de Lutmastraat terecht.

Brekveld is boos over de gang van zaken: 'Ik vind dit een onacceptabele zaak. Veel bewoners willen voor ze naar hun werk gaan hun stem uitbrengen en dat wordt hun dus onmogelijk gemaakt.'

Een van de bijzondere stemlocaties in de stad: het aquarium van Artis. Open van 09.00 tot 18.00 uur.

null Beeld Patrick Meershoek
Beeld Patrick Meershoek

Minister Jet Bussemaker opent het stembureau in de Universiteits Bibliotheek.

null Beeld Esther Crabbendam
Beeld Esther Crabbendam

Wat te stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Stelling 2:
De bezuinigingen in de zorg moeten deels worden gecompenseerd met gemeentegeld.
Voor: GroenLinks, SP, PvdA, D66, PvdD, Red Amsterdam
Tegen: VVD

Bijna alle partijen, behalve de VVD, willen extra ondersteuning voor mantelzorgers. GroenLinks, SP, PvdA en D66 willen de dagbesteding in stand houden of op een andere manier organiseren. Red Amsterdam wil de bezuinigingen op de huishoudelijke hulp terugdraaien. Het CDA wil met een fonds de ernstigste gevolgen van de bezuinigingen voor de kwetsbaarste mensen verzachten.

De PvdA voert ook op de verkiezingsdag nog campagne, zoals hier bij het Centraal Station.

Vanwege de grote drukte staan op het stadhuis twee stembureaus naast elkaar. De eerste kiezer stond vanochtend om 06.40 uur voor de deur. En bleef geduldig wachten tot de deur om 7.30 uur open ging.

null Beeld Patrick Meershoek
Beeld Patrick Meershoek

Stembureaus met de laagste opkomst vier jaar geleden:

1. Calvijn Juniorcollege, Schipluidenlaan, 22,5 procent
2. Verpleeghuis Gaasperdam, Soestdijkstraat, 22,7 procent
3. School Het Gein, Cornelis Aarnoutstraat, 22,7

Stembureaus met de hoogste opkomst vier jaar geleden:

1. Restaurant 1e klas, Centraal Station, 303 procent
2. Stadhuis, ingang Zwanenburgwal, 125 procent
3. Vrije Universiteit, Boelelaan, 104 procent

Enkele honderden mensen hebben aan het begin van de nacht al hun stem uitgebracht voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat gebeurde in Den Haag, Tilburg en Haarlemmermeer.

Verreweg de meeste stembureaus in Nederland openen om 07.30 uur de deuren. Ongeveer de helft van de stembureaus gaat een tot twee uur eerder open. Op het station in Castricum konden mensen al om 05.00 uur terecht.

De vorige gemeenteraadsverkiezingen verliepen, koud, grijs, nat of zelfs stormachtig, maar deze woensdag belooft een mooie dag te worden. Sterker nog, deze verkiezingsdag is de mooiste sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 1990, melden de weerbureau's.

De gemeenteraadsverkiezingen van 2010 en 2006 verliepen koud, die van 2002 nat. In 1998 stormde het zelfs, terwijl mensen naar de stembus togen. In 1994 regende het behoorlijk.

De invloed van het weer op de opkomst bij en uitslag van verkiezingen is overigens volgens onderzoek beperkt. Het kleine verschil dat door slecht weer wordt veroorzaakt, pakt bij landelijke verkiezingen gunstig uit voor de rechtse partijen.

Johnas van Lammeren van de Partij voor de Dieren stemt op de nummer twee op de lijst Lammert van Raan. De PvdD Amsterdam doet niet mee aan de bestuurscommissies. Van Lammeren heeft wel gestemd, maar zegt niet op wie.

Johnas van Lammeren stemt in stembureau 252, een bibliotheek aan de laan der hesperiden. Beeld Elisa Hermanides
Johnas van Lammeren stemt in stembureau 252, een bibliotheek aan de laan der hesperiden.Beeld Elisa Hermanides

Wat te stemmen vandaag bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Aan de hand van stellingen proberen we die beslissing iets makkelijker te maken. De eerste stelling:

1. Doe niet moeilijk over cameratoezicht
Voor: VVD, CDA
Tegen: PvdA, GroenLinks, D66, SP,Partij voor de Dieren, Red Amsterdam

VVD en CDA menen dat er meer cameratoezicht zou moeten komen. De VVD wil ook een proef met gezichtsherkenning.

Met het CDA is de VVD overtuigd van het nut van camera's. Vooral GroenLinks staat er kritisch tegenover, net als de SP. Andere partijen kunnen leven met de camera's, mits nut en noodzaak daarvan kunnen worden aangetoond. En dan nog op tijdelijke basis, met regelmatig een evaluatie.

Stuur je stemselfie, een foto van jou bij de stemhokjes of iets gerelateerd aan de gemeenteraadsverkiezingen, naar internet@parool.nl en wie weet kom je in onze fotoreeks.

De eerste winst voor de SP is binnen: SP-raadslid Ron Meyer uit Heerlen is uitgeroepen tot beste gemeenteraadslid van Nederland. Daarnaast is hij campagneleider voor vakbond FNV. Hij is sociaal bewogen, charismatisch en inspirerend, zei minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken).

De minister maakte de winnaar dinsdagavond bekend in Pauw en Witteman, aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen.
De drie andere kandidaten waren Anne Kuik (CDA Groningen), Gerdien Rots (ChristenUnie Zwolle) en Vera Tax (PvdA Venlo).

De mensen die vandaag uw stempas en identiteitsbewijs controleren zijn meestal geen vrijwilligers: een dag werken in het stembureau is een goede kans om wat te verdienen. Voor een hele dag werken (van 07.00 tot 14.30 uur en van 16.30 uur tot de laatste stem is geteld) krijgen zij zo'n 250 euro.

Omdat station Sloterdijk onder het bestuurloze Westpoort valt, kan op het stembureau geen stem worden uitgebracht op een bestuurscommissie. Sommige kiezers halen hun schouders op, anderen nemen hun stempas weer mee. Een kiezer werd boos.

Het bordje op Sloterdijk Beeld Patrick Meershoek
Het bordje op SloterdijkBeeld Patrick Meershoek

Misschien wel de eerste stemmer van de stad: Marc Pekelharing, die vanochtend om 06.30 uur zijn stem uitbrengt in het stembureau in de Starbucks op Station Sloterdijk. Pekelharing woont in Nieuw-West en werkt op Westpoort.

Marc Pekelharing Beeld Patrick Meershoek
Marc PekelharingBeeld Patrick Meershoek

Welkom op het liveblog over de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam. Tot vanavond laat vind je hier al het nieuws over de verkiezingen in de stad.

Minder mensen dan ooit zullen morgen stemmen voor de gemeenteraad, zoals het er nu uitziet. Het dieptepunt bij gemeenteraadsverkiezingen was 2010, toen 53 procent van de Nederlanders naar de stembus ging. In Amsterdam was dat net iets meer dan de helft van de kiezers.

Veel mensen hebben het gevoel dat het toch niets uitmaakt. Ze doen deze dagen vooral hun best uit handen te blijven van de verkiezingskaravaan, die ons belaagt met folders, tweets, pennen, bloemen en gesprekjes. Voor veel kiezers zal het lastig zijn verschillen te ontdekken tussen de politieke partijen. Op veel terreinen komt het aan op een goede uitvoering en doet ideologie niet ter zake.

Richting
Toch maakt het voor kwesties als onderwijskeuze, duurzaamheid, veiligheid en de inrichting van de zorg wel degelijk uit welke partijen het voor het zeggen krijgen. Daar komt bij dat een ingrijpende operatie gaande is, waarbij taken van het rijk worden overgeheveld naar gemeenten.

De zorg voor langdurig zieken en ouderen, de hulp bij het zoeken naar een baan en de complete jeugdzorg zullen vanaf volgend jaar alleen bij gemeenten berusten. Dat ene zinnetje ziet er misschien niet indrukwekkend uit, maar betekent in de praktijk dat de gemeente belangrijker wordt dan ooit. Het gaat om honderden miljoenen euro's belastinggeld én keuzes die de levens van vele Nederlanders ingrijpend zullen beïnvloeden.

Wie dát belangrijk vindt, heeft morgen de kans mede te bepalen welke richting Amsterdam de komende vier jaar uitgaat. Er is veel aan te merken op ons politieke stelsel, maar zolang er niets beter is dan deze vorm van democratie, zou het zonde zijn als Amsterdammers hun stemrecht ongebruikt laten.


(Door: Bas Soetenhorst)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden