Lees terug: Dit was het debat over de nieuwe erfpachtplannen

Amsterdam heeft een historisch besluit genomen. De gemeenteraad heeft ingestemd, de stad krijgt na 120 jaar een nieuw erfpachtstelsel. Een live verslag vanuit de Stopera.

Wethouder Eric van der Burg (erfpacht). Beeld Maarten Brante
Wethouder Eric van der Burg (erfpacht).Beeld Maarten Brante

Amsterdam krijgt een nieuw erfpachtstelsel. De gemeenteraad stemde afgelopen nacht in met het voorstel van het college om over te stappen op eeuwigdurend erfpacht.

Ook erfpachtwethouder Eric van der Burg is niet uitzinnig van vreugde over het nieuwe erfpachtbeleid, al zal de geheelonthouder er later op de avond wel een colaatje light op drinken als zijn plannen zijn aangenomen.

“Als VVD en D66 23 zetels hadden gehad was er naast eeuwigdurende erfpacht waarschijnlijk ook voorgesteld om eigendom van de grond mogelijk te maken. Maar dat is wat je doet als je deals sluit met SP’ers, die denken best wel anders. Dit is een compromis tussen kneiterrood en liberaal.”

Eerder gaf Van der Burg zijn eigen plannen een 7. Ook kondigde hij al aan dat VVD en D66 waarschijnlijk nieuwe voorstellen gaan doen om eeuwigdurende erfpacht nog aantrekkelijker te maken voor huizenbezitters.

De SP komt er rond voor uit dat de partij eigenlijk geen eeuwigdurende erfpacht, maar voortdurende erfpacht had gewild, waarmee de gemeente de stijgende grondwaardes kan afromen.

Maar als coalitiepartij moesten de socialisten een compromis sluiten, verdedigt SP’er Tiers Bakker zijn steun voor de erfpachtplannen. “We werken er nu aan mee omdat dit de uitkomst is van coalitieonderhandelingen, wij hebben gestreden voor armoede en sociale huur.

Bakker reageerde vinnig op gehoon uit de linkse oppositie dat zijn partij aan de leiband van liberale partijen loopt. “We hebben afspraken gemaakt en daar houden wij ons aan. Dat is te doen gebruikelijk in Nederland.” Maar op de vraag of Bakker na het steunen van dit compromis nog wel lekker zou kunnen slapen, wilde het raadslid geen antwoord geven.

Dit dossier is mij niet in de koude kleren gaan zitten, zegt Tjakko Dijk (VVD). “De woede van veel Amsterdammers heeft grote indruk gemaakt op onze fractie.”

Dat inspraak helpt, blijkt volgens hem uit het nieuwe voorstel waarmee het college in tweede instantie kwam, dat in zijn ogen ‘overzichtelijker is’ en ‘lagere bedragen biedt.'

Niet iedereen zal tevreden zijn, maar huizenbezitters kunnen er ook voor kiezen hun huidige, voortdurende erfpacht, te laten zoals die is. Dit voorstel is het beste compromis, aldus Dijk, die aankondigde dat VVD, bij een meerderheid in de raad ook koop van de grond mogelijk wil toevoegen.

De PvdA is zeer teleurgesteld en stelt dat het 120 jaar oude erfpachtstelsel met de nieuwe erfpachtplannen eigenlijk wordt opgeheven. “De coalitiepartijen hebben een deal gemaakt en dit debat is dus eigenlijk een showtje voor de bühne”, beklaagt PvdA-fractievoorzitter Marjolein Moorman zich.

De sociaaldemocraten wilden volgens Moorman ook een einde maken aan de excessen, zoals de gigantische canonsprongen als de afkooptermijn afliep, maar vond vanuit de oppositie nauwelijks gehoor. “Dit compromis kan duurzamer, toekomstbestendiger en transparanter. Maar de coalitiepartijen bieden geen enkele ruimte en daarmee ontstaat een hele smalle democratische basis voor dit historische besluit.”

Het besluit om over te gaan op een nieuw, eeuwigdurend erfpachtstel is historisch, zegt Diederik Boomsma (CDA), maar dreigt, zonder aanpassingen, uit te lopen op een historische blunder.

“Het is onbegrijpelijk dat college kiest voor een methode die niet rechtvaardig of betrouwbaar is en die Amsterdammers op kosten jaagt die ze niet zagen aankomen. Waarom laten D66 en VVD zo’n grote groep Amsterdammers in de kou staan? Mensen moeten soms 35.000 euro meer betalen, dat is een jaarinkomen.”

Boomsma, die zich in het erfpachtdossier meer en meer ontpopt als oppositieleider, pleit voor enkele aanpassingen. Zo wil hij dat de gemeente een deel van de notariskosten betaalt, die mensen kwijt zijn als ze overstappen op eeuwigdurend erfpacht. Ook pleit hij voor een onafhankelijke juridische toets.

Diederik Boomsma (CDA). Beeld Maarten Brante
Diederik Boomsma (CDA).Beeld Maarten Brante

Het debat in de gemeenteraad over de nieuwe erfpachtplannen van de stad weer begonnen. Vanmiddag ging het over het referendum, dat er niet komt, nu ligt de kern van het nieuwe erfpachtbeleid voor.

D66 trapt af met het voorstel om een vangnetregeling voor mensen die hun pacht niet kunnen betalen, te verruimen. Nu komen alleen modale inkomens in aanmerking voor deze speciale regeling. Die moet voorkomen dat mensen hun huis uit moeten als de erfpacht omhoog schiet.

Huishoudens in de knel hoeven binnen deze regeling de kosten van erfpacht pas naar de gemeente over te maken als de woning wordt verkocht. Dan kan de overwaarde van de woning hiervoor worden gebruikt.

Wethouder Eric van der Burg (erfpacht) gaf eerder al aan wel wat te zien in het verruimen van de vangnetregeling.

De raadsvergadering gaat nu verder over de vergunningen voor rondvaartboten. Woensdagavond komt erfpacht weer aan de orde. Dit liveblog zullen we vanaf dan ook pas weer vervolgen.

Het gemeentebestuur gaat geen referendum uitschrijven. De motie waarin de oppositie hierom heeft gevraagd is verworpen. De coalitiepartijen sloten de rijen en stemden tegen de motie.

Oppositie vraagt om hoofdelijke stemming over de vraag of er een referendum komt en dat is vrij uitzonderlijk. Coalitiepartijen hebben niet mee willen doen aan het debat en oppositie dwingt hen op deze manier kleur te bekennen. Vergadering is even geschorst.

Oppositie is teleurgesteld over de reactie van het college op de eis dat de gemeente zelf een referendum uitschrijft. "Het college ziet dit als een cadeautje om het erfpachtstelsel er doorheen te jassen zonder dat referendum nodig is," zegt Moorman (PvdA).

Johnas van Lammeren (Partij voor de Dieren) hoopt dat erfpachters zich bij de komende gemeenteraadsverkiezingen herinneren dat 'VVD vandaag de mogelijkheid tot een referendum heeft laten lopen'. "Dit college buigt elke regel om het erfpachtbesluit er doorheen te drukken. Het moet er koste wat het kost voor de verkiezingen doorheen, opdat de Amsterdammer vergeet."

De coalitiepartijen hebben opnieuw geen inbreng in het debat.

Burgemeester Eberhard van der Laan vindt dat de rechter moet bepalen of Amsterdam een referendum krijgt over het nieuwe erfpachtstelsel. Oppositiepartijen willen dat de gemeente zelf een volksraadpleging uitschrijft over het nieuwe erfpachtstelsel en eisen dat de gemeente juridisch advies in gaat winnen.

Maar dat is volgens Van der Laan een zeer onzekere weg die jaren kan duren. “We voelen ons als leerlingen die op de vingers getikt zijn en dat willen we niet nog een keer. Ik ben 25 jaar advocaat geweest, het is bijna idioot om te verwachten dat je die duidelijkheid zal krijgen als je nu nieuw juridisch advies inwint. We willen uit dit moeras door duidelijkheid van de rechter zelf. Zie maar wat mensen in de stad doen, laat de rechter zo snel mogelijk uitspraak doen.”

Debat wordt even stilgelegd. Burgemeester Eberhard van der Laan en zijn juridische medewerkers overleggen nog eens over de precieze gevolgen als het stadsbestuur nu toch een referendum over de nieuwe erfpacht zou uitschrijven. Eerder in het debat omschreef hij dit als “een onveilige weg”.

“Dat het niet goed is gegaan rond het erfpachtreferendum ligt niet alleen bij de burgemeester, maar bij ons alle negen (wethouders en burgemeester, red),” aldus wethouder Eric van der Burg (erfpacht), die als wethouder inhoudelijk verantwoordelijk is voor het nieuwe erfpachtstselsel dat later op de agenda staat.

Verder schaart hij zich achter de woorden van de burgemeester, die weer verantwoordelijk is voor het referendum. De oppositie vindt dat van der Burg zich achter Van der Laan 'verschuilt'.

De mogelijkheid om alsnog een referendum te organiseren over de erfpacht is miniem. "Er is ons een verrekte klein uitweggaatje geboden", aldus de burgemeester.

De experts van de referendumcommissie wezen erop dat het stadsbestuur ook op eigen initiatief een volksraadpleging kan uitschrijven over de erfpacht.

Het stadsbestuur wil hier niet aan omdat dit willekeur en rechtsongelijkheid in de hand werkt. Alleen als een rechter de gemeente dwingt om dit te doen, zou de gemeente "gedekt" zijn, aldus Van der Laan.

Het college betreurt de situatie voor raadsleden en voor de Amsterdammers, aldus burgemeester Eberhard van der Laan.

"Er zijn duidelijke fouten gemaakt." De raad is verkeerd geïnformeerd, erkent hij, maar dat gebeurde niet met opzet.

De burgemeester gaat flink door het stof na de referendumblunder. Volgens Van der Laan heeft de referendumcommissie, bestaande uit onafhankelijk experts, eerder gewaarschuwd dat er complicaties waren rond een mogelijk erfpachtreferendum.

"Maar die hebben in de loop van de tijd van ons te weinig gewicht gekregen waardoor dit zo’n verrassing werd. (…) Het is een kwestie van langs elkaar heen praten en voortschrijdend juridisch inzicht. Ik heb mij zelf afgevraagd, waar ik de signalen heb gemist."

De volledige oppositie wil alsnog een referendum. De coalitiepartijen hebben geen inbreng.

Er zijn fouten gemaakt, heel grote fouten, zegt Zeeger Ernsting (Groenlinks). "De raad is niet goed geïnformeerd, of dat nu de bedoeling was of niet.” Hij vindt het onbegrijpelijk dat een referendum ineens niet meer mogelijk is.

"Dat is niet uit te leggen en lijkt willekeurig. Aan Amsterdammers zijn verwachtingen gewekt.” Ook GroenLinks vindt dat het gemeentebestuur een referendum alsnog mogelijk moet maken.

De PvdA zal geen motie van wantrouwen indienen nadat de burgemeester en erfpachtwethouder Eric van der Burg de gemeenteraad verkeerd hebben geïnformeerd over de mogelijkheid van een erfpachtreferendum.

Dat zei PvdA-fractievoorzitter Marjolein Moorman zojuist. "Ik geloof niet dat de raad opzettelijk verkeerd is geïnformeerd. Dan moet er spijt worden betuigd, maar dit hoeft geen politieke consequenties te hebben."

Jarenlang zei het college van b. en w. dat erfpachtzaken referendabel waren, maar dit bleek vorige week ineens niet zo te zijn. De PvdA wil dat het stadsbestuur alsnog een volksraadpleging uitschrijft. Een commissie van experts wees ook al op deze mogelijkheid.

Moorman diende een motie in met die strekking, die naar verwachting géén steun krijgt van een meerderheid van de gemeenteraad. Het stadsbestuur wil hier ook niet aan, omdat het rechtsongelijkheid en willekeur zou opleveren. "Kul, willekeur en rechtsongelijkheid zijn door het college zélf gecreerd!”, aldus Moorman.

Niets staat het college in de weg alsnog een referendum te organiseren over erfpacht, zegt Diederik Boomsma (CDA) in het eerste debat, dat door de oppositie is aangevraagd over het besluit van de commissie dat een referendum niet mogelijk is.

CDA vindt dat het gemeentebestuur en de raad zo'n referendum alsnog mogelijk moeten maken. "Dit gaat om de betrouwbaarheid van de overheid," aldus Boomsma. "Jarenlang is gezegd dat een referendum kon. Dan kun je dat niet ineens blokkeren."

De publieke tribunes zitten helemaal vol en dat komt niet elke dag voor in de gemeenteraad.

Het debat in de gemeenteraad over de herziening van het erfpachtstelsel is van start.

Al direct bij aanvang probeert de oppositie met man en macht te voorkomen dat de gemeenteraad vandaag besluit over het nieuwe erfpachtstelsel.

Alle oppositiepartijen willen dat het besluit wordt uitgesteld en dat eerst debat volgt in de raadscommissie, omdat er onduidelijkheid bestaat over het referendum.

De coalitiepartijen SP, D66 en VVD houden vast aan bespreking vandaag, waarmee de eerste aanval van de oppositie is afgeslagen.

De Amsterdamse rechtbank heeft de eisen van erfpachtersvereniging Seba verworpen en legt de besluitvorming over erfpacht later vandaag geen strobreed in de weg. De gemeente hoeft geen referendum uit te schrijven.

Amsterdam staat aan de vooravond van een historisch besluit. Als de gemeenteraad vandaag instemt, krijgt de stad na 120 jaar een nieuw erfpachtstelsel, waarbij huizenkopers hun pacht voor eeuwig kunnen afkopen of de canon voor altijd kunnen vastzetten.

Vanavond bespreekt de raad het voorstel van de coalitie van VVD, D66 en SP. De verwachting is dat de meerderheid voor zal stemmen, na een vermoedelijk heftig debat in de middag waarbij oppositie en coalitie lijnrecht tegenover elkaar staan.

Referendum
Het belooft sowieso een hete dag te worden in de Stopera, want de raad zal eerst debatteren over het erfpachtreferendum, dat nog altijd boven de markt hangt. Erpachtvereniging Seba wil het nieuwe stelsel ter discussie stellen in een referendum, en heeft daartoe een kort geding aangespannen dat vanochtend dient.

Aanvankelijk leek dit mogelijk, maar vorige week oordeelde een commissie dat een referendum over erfpacht toch niet is toegestaan.

De oppositie is woedend en zal vandaag pleiten voor uitstel van het besluit over het nieuwe stelsel totdat meer duidelijkheid bestaat over de ingezamelde handtekeningen voor het referendum. Ook voelen oppositiepartijen zich verkeerd geïnformeerd.

Drie debatten?
Het is dus mogelijk dat de raad vandaag drie verhitte debatten zal voeren over erfpacht: over het referendum, over de vraag of het besluit vandaag wel kan genomen kan worden, nu zoveel onduidelijk is over het referendum en dan nog over het erfpachtstelsel zelf.

Als de emoties erg hoog oplopen, is het goed mogelijk dat de raad voor het einde van de avond nog niet aan besluitvorming is toegekomen.

Zie ook: Dit is wat we weten over het nieuwe erfpachtstelsel

Hij heeft de fouten uit zijn erfpachtplan gehaald en biedt nu een kwart extra korting. In mei spraken we wethouder Eric van der Burg nog uitgebreid over de nieuwe erfpacht: "Ik geef dit plan een 7." Lees hier verder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden