Update

Laatste vrouw met Willemsorde overleden

DEN HAAG - In Den Haag is maandag Jos Mulder-Gemmeke overleden, verzetsstrijdster en de laatstovergebleven vrouw die was onderscheiden met de Militaire Willemsorde. Er werden maar twee vrouwen geëerd met deze hoogste militaire onderscheiding. Alleen koningin Wilhelmina had de onderscheiding ook.

Jos Mulder-Gemmeke is 88 jaar geworden. Haar familie maakte Mulders overlijden bekend in een krantenadvertentie.

Jos Gemmeke was niet bang uitgevallen: ze werd afgezet in bezet gebied, verspreidde verzetskranten door het hele land en fietste met microfilms tussen de vijandelijke troepen door. '' Ik was zó kwaad op de moffen, dat ze hier gewoon binnenkwamen, het land bezetten, de mannen probeerden weg te halen en de joden vervolgden. Ik bedoel: het was ons land niet meer. Ik was gewoon kwaad!'', verklaarde ze later, in een van de schaarse interviews die ze gaf.

Mulder-Gemmeke was voorzitter van het Kapittel van Ridders in de Militaire Willemsorde, een slinkende groep. Alleen Marco Kroon is nieuwe aanwas. ''Als er nieuwe ridders bij komen, dan betekent dat dat er strijd is. Ik heb liever geen ridders maar vrede.''

De echtgenoot van Mulder-Gemmeke had ook de Willemsorde. Hij had 82 oorlogsvluchten gemaakt.

Enige vrouwelijke ridder naast Wilhelmina

In de geschiedenis van de Militaire Willemsorde (voor moed, beleid en trouw betoond in de strijd) zijn tot nu toe maar twee vrouwen hierin tot ridder benoemd: koningin Wilhelmina en Jos Mulder-Gemmeke.

Het verzetswerk van Mulder (schuilnaam Els van Dalen) begon meteen na de bezetting met het verspreiden van een verzetskrant, die ze mede had opgericht. Ze werd zelfs uiteindelijk de stuwende kracht achter de verspreiding van de Je Maintiendrai. Ook hielp ze al snel onderduikers. En ze werd een soort verbindingsofficier.

Jos Mulder rolde in een netwerk dat contact met Engeland onderhield. Ze kwam bij prins Bernhard terecht, die van haar voor de geallieerden interessante informatie over legerformaties en lanceerplaatsen van de raketten V1 en V2 vernam. Ze zou documenten soms in een poederdoos hebben vervoerd. Andersom zorgde ze ervoor dat onder meer radiozenders in bezet gebied werden verspreid.

Mulder-Gemmeke deed een opleiding tot geheim agente en parachutiste. Op 10 maart 1945 sprong ze boven Nederland voor een missie waarover ze nooit vertelde. Ze was lange tijd erg terughoudend over de oorlog. ''Ik was zó kwaad op de moffen, dat ze hier gewoon binnenkwamen, het land bezetten, de mannen probeerden weg te halen en de joden vervolgden. Ik bedoel: het was ons land niet meer. Ik was gewoon kwaad!'', verklaarde ze haar dappere gedrag achteraf wel.

De Willemsorde (MWO), die haar in 1951 werd uitgereikt, was voor Mulder een volslagen verrassing, vertelde ze later aan een tijdschrift: ''Ik dacht: wat hoor ik toch in de tuin. Allemaal mensen met fototoestellen. Toen hoorde ik van die journalisten dat ik de MWO had gekregen. Het was al op de radio geweest.''

De uitreiking vergat ze nooit: ''Nadat ik door koningin Juliana tot ridder geslagen was, kreeg ik ook van de andere ridders een slag. Van prinses Wilhelmina kreeg ik zo'n krachtige klap, dat ik bijna omviel.''

Mulder-Gemmeke was voorzitter van het Kapittel van Ridders in de Militaire Willemsorde, een slinkende groep. Alleen Marco Kroon kwam er later nog bij. ''Als er nieuwe ridders bijkomen, dan betekent dat dat er strijd is. Ik heb liever geen ridders maar vrede.'' (ANP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden