Plus

Laatste KLM-vlucht Amsterdam-Teheran, wat nu?

Dit weekend was de laatste KLM-vlucht tussen Amsterdam en Teheran. Een maand nadat de Amerikaanse sancties tegen Iran van kracht zijn geworden, staakt de maatschappij de route wegens 'slechte resultaten'.

Felix van Gisbergen (30), creative producer, reisde in oktober 2017 met een vriend. 'Iedereen wil je ook toevoegen op Instagram, zelfs de groenteboer'Beeld .

KLM was er als een van de eersten bij toen de economische sancties tegen Iran in 2016 grotendeels werden opgeheven. Met 59 andere Nederlandse bedrijven, waaronder Shell en Philips, toog de luchtvaartmaatschappij in november 2015 al voor een handelsmissie naar Teheran. Het bedrijfsleven rook kansen in de olierijke en waterarme republiek.

KLM verwachtte dat het aantal zakenreizigers en toeristen zou toenemen. Vanaf oktober 2016 vloog de maatschappij vier keer per week op Teheran. Daar was het in 2013 vanwege de economische sancties mee gestopt. Dit weekend, een maand nadat de eerste Amerikaanse sancties weer van kracht zijn geworden, trok KLM zich wederom terug uit de islamitische republiek, wegens 'negatieve resultaten en vooruitzichten'

Ook British Airways en Air France staakten hun vluchten naar Teheran. Een woordvoerder van Air France verklaarde tegen persbureau Reuters dat de route niet meer winstgevend was omdat het aantal zakelijke reizigers naar Iran afnam.

Amerikaanse belangen
KLM gaat niet in op een verband, maar volgens luchtvaartdeskundige Hans Heerkens van de Universiteit Twente is het niet ondenkbaar dat de luchtvaartmaatschappij vreest dat het zakelijk verkeer instort nu de Amerikaanse boycots zijn ingegaan.

Europa houdt vast aan het nucleaire akkoord en heeft een 'blokkadestatuut' opgesteld: dat verbiedt Europese bedrijven de Amerikaanse sanctiewet boven die van de EU te stellen en er wordt beloofd eventuele boetes te compenseren.

Jurist en sanctierechtexpert Jeroen Jansen van advocatenkantoor DLA Piper betwijfelt of bedrijven zich door het statuut getroffen of beschermd zullen voelen.

De belangen in Amerika wegen vaak zwaarder dan die in Iran. Onder meer Peugeot, Total en Shell staken de activiteiten in Iran. De Europese Commissie en lidstaten beraden zich op andere oplossingen om het akkoord in stand te houden.

Groepsreizen
Overigens viel het zakelijke succes van Nederlandse ondernemingen in Iran de afgelopen twee jaar al tegen. De export verdubbelde weliswaar tot 1 miljard euro, maar de hooggespannen verwachtingen uit 2016 werden niet waar­gemaakt.

6.000.000

In 2003 ontving Iran 300.000 toeristen, in 2017 waren dat er 6 miljoen

Jansen: "Het akkoord was geen carte blanche, er golden nog steeds sancties voor de steun aan terroristische organisaties en mensenrechtenschendingen." Veel Europese banken durfden geen financiering te verlenen uit angst betrokken te raken bij misstanden.

Iran verwacht dat de sancties ook de opbloeiende toeristische sector schaden. In 2003 ontving het land 300.000 toeristen, in 2017 waren dat er 6 miljoen. Het aantal Nederlandse visumaanvragen voor Iran verdubbelde tussen 2011 en 2016 ruim tot tienduizend. Die groei is volgens Heerkens echter niet genoeg voor vier vluchten per week.

Door de koersval van de Iraanse munt wordt vliegen voor de Iraniërs zelf vrijwel onbetaalbaar. Sawadee, dat groepsreizen naar Iran organiseert, zal niet meer met KLM maar met Turkish Airlines vliegen, met een overstap.

Berend Simons van Sawadee denkt niet dat het aantal boekingen afneemt. "Ik verwacht een tegengestelde reactie, dat Nederlanders als statement tegen de sancties juist wel naar Iran gaan."

Bita van Voorst (41), freelance salesmanager Iran, reisde vanaf 2016 zeven keer per jaar op en neer.

"Ik zit in de export van Nederlandse zaden en planten naar Iran. Toen de blokkade in 2016 wegviel, maakte ik mijn eerste handelsmissie. Iran is een interessante markt. Er wonen ruim 75 miljoen mensen, die houden van mooie dingen, zoals Hollandse rozen. Toen ik 14 was, vluchtten mijn ouders voor de oorlog in het land."

"Ik ben inmiddels meer Nederlands dan Iraans maar ik ken de taal en cultuur. Ik weet dat Iraniërs ervan houden om af te dingen, dus moet je ze altijd een marge geven."

"Je moet ook nooit meteen over zaken beginnen. Je informeert eerst of die ene baby al is geboren en of er nog is getrouwd. Soms zit je uren te kletsen voordat de catalogus erbij wordt gepakt."

"De laatste maanden merk ik dat veel bedrijven onzeker zijn over de toekomst in Iran en niet meer durven te investeren; daarom richt ik me nu ook op de rest van het Midden-Oosten."

Bita van Voorst (41)Beeld .

Patrick van Everdingen (26), student, ging in juli 2017 met zijn broertje backpacken.

"In de media wordt Iran vaak neergezet als een gevaarlijk land vol extremisten, ik wilde weten wat daarvan waar is. Iran is een ruwe diamant. In Persepolis voelde het alsof ik terug in de tijd stapte, er was helemaal niemand. Natuurlijk miste ik na een dag lopen in de woestijn wel een pilsje. Ik hoorde dat je bij Armeens-christelijke gezinnen aan zelfgemaakte wijn kon komen, maar ik dacht toch: wat als ze ons pakken?"

"Overal op straat hangen foto's van Ayatollah Khomeini, dus je hebt het gevoel dat de overheid alles ziet. Het was wel een gezond inzicht dat je het op vakantie ook leuk kunt hebben zonder alcohol. Het financiële systeem werkt overigens niet top, je moet al het geld dat je tijdens je reis wilt uitgeven cash meenemen en ter plekke wisselen. Dan sta je daar 's avonds je zuurverdiende euro's te ruilen op een zwarte markt."

Patrick van Everdingen (26)Beeld .

Sofie Smulders (29), tekstschrijver, ging in januari 2018 met haar vriend naar Iran.

"Ik wilde als toerist niet in de problemen komen dus ik was me in het begin heel bewust van de regels. Anders dan de Iraanse vrouwen droeg ik mijn hoofddoek boven op mijn hoofd en niet halverwege, mijn vriend en ik durfden ook niet hand in hand te lopen."

"Gaandeweg ging ik me steeds meer thuis voelen. Er is niet per se een plek of stad die ik zou herinneren, maar de mensen. Het klinkt heel cheesy, maar ze zijn zo lief en open. Ze vinden het fijn dat je er bent. Ik denk omdat ze daardoor eindelijk contact hebben met de buitenwereld. Het zijn trotse Perzen, maar ze zitten opgesloten in hun land. Ik heb me na die vakantie wel voorgenomen om aardiger te zijn tegen de toeristen in Amsterdam."

Sofie Smulders (29)Beeld .

Felix van Gisbergen (30), creative producer, reisde in oktober 2017 met een vriend.

"Ik had veel gelezen over de Iraanse dichters en cultuur en het leek me er sprookjesachtig. Ik ben niet zo bang aangelegd en vind het leuk om nieuwe dingen te ontdekken. Iran is een land van uitersten. Enerzijds is het een heel andere wereld met moskeeën, respect voor de autoriteiten en gesluierde vrouwen, maar achter die wereld zitten mensen die veel op ons lijken. Thuis gaan de hoofddoekjes af, komt de whisky op tafel, wordt er gedanst en een jointje gedraaid."

"Het is ook een flirt­cultuur. In sommige steden werden we gewoon na­gefloten door vrouwen. Iedereen wil je ook toevoegen op Instagram, zelfs de groenteboer. Het enige wat ik gevaarlijk vond, was het verkeer. De weg oversteken is echt suïcidaal. Maar ik wil het beeld niet romantiseren, we spraken ook studentes die kritisch waren over het regime en een jongen die in de gevangenis had gezeten omdat hij homoseksueel is."

Felix van Gisbergen (30)Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden