Plus PS

Laat je niet kisten: vier valkuilen bij het regelen van een uitvaart

Niets is goed genoeg voor onze overleden geliefde. Maar laat je niets aansmeren, zegt Marieke Henselmans, die een boek schreef over de valkuilen bij het regelen van een uitvaart.

Beeld Ellen Mandemaker

Al bijna twintig jaar schrijft Marieke Henselmans (59) boeken en artikelen over geld besparen en emancipatie van consumenten, maar ook zij was niet weerbaar genoeg toen de uitvaartondernemer op de stoep stond na het overlijden van haar moeder. "Ik was net zo kwetsbaar als ieder ander."

Ze was uitgeput na nachtenlang waken aan het sterfbed. "Ik was vooral bezig met de tekst op de rouwkaarten, die moest fantastisch zijn. En daarnaast vond ik dat het beste nog niet goed genoeg was voor mijn moeder. Besparen op de kosten was niet aan de orde. En ik had niet goed voor ogen wat ik wilde met de uitvaart."

Het is een klassieker. Henselmans, die al eerder boeken schreef over 'consuminderen met kinderen' en over aflossen van hypotheken en financiële opvoeding, besloot ­onderzoek te doen naar de uitvaartbranche en de mogelijkheden om de kosten van het eeuwige afscheid binnen budget te houden.

"De commercie maakt gebruik van de situatie. Daarvan moeten wij ons bewust zijn, ook al zijn we in rouw. We zijn geen slachtoffer, we zijn er zelf bij." Goede voorbereiding helpt en daarvoor is inzicht nodig in de valkuilen die een uitvaart met zich meebrengen.­

1. Emoties zijn een slechte raadgever
Het laatste waar nabestaanden in al hun verdriet ­behoefte aan hebben, is een stevig potje onderhandelen met de uitvaartondernemer.

Toch moeten ze hun hoofd erbij houden, want in de dagen na het overlijden moeten belangrijke beslissingen worden genomen: wat te doen met de rouwkaarten, de kist, de bloemen, hoeveel gasten komen er en wat moet dat allemaal kosten?

"Nabestaanden zijn overvallen door het overlijden, of ze zitten al dagenlang te waken aan het bed. In beide gevallen zijn ze niet helder als de uitvaartondernemer langskomt. Dan gaan ze fouten maken."

En dan is er nog de tijdsdruk, want de meeste nabestaanden krijgen niet of nauwelijks vrij om hun rouw te verwerken en belangrijke knopen door te hakken.

Tip: Overleg bij leven en welzijn al over de wensen omtrent de uitvaart.

2. Waar liggen de papieren?
Tja, we weten wel dat vader of moeder verzekerd was, maar bij wie was dat ook al weer? En wat voor polis hadden ze afgesloten en waar ligt die polis eigenlijk; in de kast, ­onder het bed of in de la?

Allemaal vragen die aan de orde komen na overlijden, direct gevolgd door de verzuchting: hadden we daar maar eens naar gevraagd. Want een verzekering is ook niet alles en zeker geen ­garantie voor een prachtige uitvaart zonder bijkomende kosten.

Henselmans weet dat uit eigen ervaring. Na het overlijden van haar moeder zei haar zoon dat hij een uitvaart­ondernemer kent. "Ik dacht meteen: dit had zo moeten zijn. Dus wij gingen met die aardige jonge vrouw in zee."

Achteraf bleek dat de verzekeraar voor uitbetaling de eis stelt dat de familie een uitvaartondernemer kiest die tot de stal behoort en door de verzekeraar is geselecteerd. "Wij kregen daarom maar 2300 euro uitgekeerd, terwijl mijn moeder haar hele leven premie heeft betaald. Dat voelde als een straf, al stond het in de voorwaarden."

Tip: Neem de verzekering goed door, bespreek die en vraag waar de papieren liggen.

3. Onenigheid binnen de familie
Zul je altijd zien: staat de uitvaartondernemer voor de deur, blijkt dat broer of zus heel andere ideeën heeft over de uitvaart van moeder. Waar de een denkt aan soberheid, gaat de ander juist uit van uitbundigheid. De een vermoedt dat moeder genoegen zou nemen met een budgetkist, de ander meent wel eens gehoord te hebben dat eikenhout toch wel het minste is.

In veel families is er sowieso veel heibel, ook zonder uitvaart. Met alle emoties na een sterfgeval kan dit soort ­ergernissen al snel uitmonden in complete ruzies.

Ruzie, onenigheid of zelfs maar een licht verschil van mening; het is niet handig met een uitvaartondernemer aan tafel. Sterker nog: die kan flink misbruik maken van tweedracht: "Ik heb het gevoel dat u het niet eens bent, dan zou ik voor de zekerheid de duurste optie nemen."

Tip: Ga eerst met familie om tafel zitten en zorg ervoor dat u op één lijn zit.

4. Angst voor de buren
Niemand wil als een kniert te boek staan, zeker niet als het om de uitvaart van een geliefde gaat. Wat moeten de buren wel niet denken als er na afloop geen cake is, of als er in plaats van kransen 'slechts' bloemstukken bij de kist liggen?

Henselmans herkende parallellen met de angst van jonge ouders om te bezuinigen op spullen voor hun kinderen, een onderwerp waarover ze eerder een boek schreef. "Het zijn dezelfde emoties: niets is goed genoeg voor ons kindje, zoals niets goed genoeg is voor onze overleden geliefde."

De commercie speelt daar handig op in. Zoals schrijver Kluun beschreef hoe een verkoopster van een veel te dure kinderwagen tegen de aanstaande vader zei dat het 'toch om het ruggetje van uw kindje gaat', zo zal de begrafenisondernemer er niet voor terugdeinzen te benadrukken dat de overledene toch een waardig afscheid verdient, nietwaar?

Tip: Het gaat bij een uitvaart niet om pracht en praal, maar om liefdevolle keuzes, mooie woorden en muziek. Zorg dat u die op een rijtje heeft.

5. Trucjes in de uitvaartbranche
Henselmans heeft een opvallend voorwoord in haar boek, in de vorm van een brief aan de 'lieve uitvaartondernemers'. Die begint ze met de opmerking dat ze 'weet dat er ook goede, bevlogen, eerlijke, hartelijke uitvaartondernemers zijn' en dan weet je wat er komen gaat: de branche barst van de wantoestanden.

Zo zijn er uitvaartondernemers die een contract hebben met verzekeraars. Die staan dus voor de deur, omdat dit nu eenmaal is vastgelegd in de polis. "Zij hebben hun geld al binnen en willen niet meer te veel moeite doen," aldus Henselmans.

Om toch nog wat geld binnen te halen, zullen ze proberen extraatjes aan te smeren. Bij sommige uitvaartondenemers staat daar zelfs een bonus op. Een perverse prikkel, vindt Henselmans.

En dan zijn er nog de praktijken bij mortuaria van ziekenhuizen en verzorgingshuizen die al afspraken hebben gemaakt met ondernemers. Hierdoor kan het gebeuren dat een overledene al naar een bepaalde uitvaartonder­neming is vervoerd, terwijl de familie van niets wist.

"Op die manier hengelen ze de uitvaart binnen," zegt Henselmans. Het is goed om te weten dat nabestaanden dit nog kunnen terugdraaien, maar fijn is het niet.

De keuze aan uitvaartondernemers is groot, want ze zijn met bijna de helft meer dan in 2011, een teken dat in deze markt geld te verdienen valt.

Het is fijn bij een uitvaartondernemer uit te komen die meedenkt met nabestaanden, ook over de kosten. Bij zelfstandige ondernemers, de eenpitters, is die kans volgens Henselmans het grootst. "Die moeten het hebben van mond-tot-mondreclame." Nadeel is dat die niet direct voordelig zijn.

Nabestaanden die op de kosten willen letten, kunnen ­terecht bij budgetuitvaartondernemers. Dat kan duizenden euro's schelen.

Tip: Wacht met bellen naar een uitvaartondernemer. Denk eerst na wat je wilt en met wie. Stuur de uitvaartondernemer rustig weg als die niet meedenkt.

Marieke Henselmans: Laat je niet kisten door de commercie - een mooie uitvaart voor elk budget, uitgeverij Genoeg, €17,95

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden