Plus

Kwart eeuw oude discussie over Wilhelmus lijkt beslecht

Gebrekkige kennis van het Wilhelmus is een zorg die eens in de zoveel tijd de kop opsteekt.

Toenmalig minister van Onderwijs Jo Ritzen (PvdA) tijdens een plenair debat in 1993 Beeld anp

Angst voor 'ongezonde nationalisme' stond het verplicht leren van het volkslied altijd in de weg. Tot nu: het nieuwe kabinet lijkt de al een kwart eeuw durende discussie eindelijk te beslechten.

"Naar mijn indruk heeft het Wilhelmus een sterkte positie," schreef minister van Onderwijs Jo Ritzen (PvdA) in 1993 aan de Tweede Kamer. Er waren bij hem geen gegevens bekend waaruit zou blijken dat de kennis van het volkslied te wensen overliet.

'Onze pluriforme samenleving'
De fracties van CDA, VVD, D66, SGP en GPV en RPF (twee partijen die later opgingen in de ChistenUnie) hadden de minister gevraagd of op basis- en voortgezet onderwijs extra aandacht besteed kon worden aan het Wilhelmus. Want het was belabberd gesteld met de kennis van het lied, vonden zij. Bij wedstrijden van het Nederlands Elftal stonden de spelers maar wat te prevelen, voor zover ze de tekst überhaubt al kenden. Het 'samenbindende symbool onze pluriforme samenleving', zoals CDA-Kamerlid Gerard van Leijenhorst het volkslied noemde, stond op het spel.

Ritzen voelde er niets voor om kinderen verplicht de vijftien coupletten van het Wilhelmus uit het hoofd te laten leren. Gaan we dus niet doen, antwoordde hij de Kamer. Het ministerie van Onderwijs haalde zelfs een onderzoek van zeepfabrikant Lux aan, waaruit bleek dat het Wilhelmus op de tiende plek stond van de meest gezongen liederen in de badkamer. Dus hoezo gebrekkige kennis?

Vijf jaar later deed Frits Bolkestein een nieuwe poging. Omdat de 'schoolpopulatie zo aan verandering onderhevig is' zou het goed zijn om scholieren verplicht het Wilhelmus te leren, bepleitte de VVD-leider. Opnieuw liep de poging op niets uit. Ook van Bolkensteins voorstel om de Nederlandse vlag te laten wapperen op ieder schoolplein werd niets meer vernomen.

'Gezond nationaal gevoel'
Vrees voor de beschuldiging van eng nationalisme vanwege overdadig vlagvertoon en opgelegde vaderlandstrots zorgt in de terugkerende discussie over het Wilhelmus bij met name linkse partijen voor terughoudendheid. Onnodig, schreef D66-senator Hannekel Gelderblom-Lankhout al in 1993 in een opiniestuk in Trouw. Leer kinderen de waarde van een 'gezond nationaal gevoel' en ze zullen ook beter begrijpen wat ongezonde vormen van nationalisme zijn, zei zij.

"Wie milde vormen van vaderlandsliefde in het basisonderwijs afwijst, ontneemt kinderen de mogelijkheid al op jonge leeftijd onderscheid te leren maken tussen gezonde en ongezonde uitingen van nationaal gevoel."

Meer dan twintig jaar later waren de zorgen over de kennis van het volkslied nog steeds niet verdwenen. Nota bene bij de naturalisatieceremonie voor nieuwe Nederlanders werd het Wilhelmus wel gespeeld, maar op scholen was het leren van de tekst nog steeds niet verplicht. En dus diende in 2015 PVV-Kamerlid Harm Beertema een motie in om 'respect en eerbied voor de Nederlandse vlag en het volkslied' te bevorderen. Met uitzondering van 5Plus en VNL stemde de hele Kamer tegen.

'We are the world'
Twee jaar later kwam CDA-leider Sybrand Buma in aanloop naar de verkiezingen met het voorstel om scholieren staand het volkslied te laten zingen. Ook hij werd weggehoond. 'Symboolpolitiek', vond Lodewijk Asscher (PvdA). Emile Roemer noemde het voorstel wereldvreemd en stelde gekscherend voor om meesters en juffen voortaan 'We are the world' te laten zingen.

Ook Alexander Pechtold reageerde smalend op het plan, dat volgens hem vooral aantoonde dat Buma een somber beeld had van de jeugd. "Óf Buma heeft onhandelbare pubers thuis zitten, maar ik heb andere ervaringen met jongeren."

Maar inmiddels is Pechtold om, zo blijkt uit een uitgelekte concepttekst voor het regeerakkoord. En zo wordt een oude wens van zes partijen bijna 25 jaar later toch bewaarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden