Plus PAN

Kunsthandelaren PAN: Roze poef of toch een Romeins vaasje?

Drie kunsthandelaren op PAN vertellen over hun specialiteit en de veranderende smaak en handel. 'Negentig procent gaat via internet naar het buitenland.'

Gooitsen Postma: 'Deens design is krachtig door zijn eenvoud' Beeld Renata Dutree

Gooitsen Postma, Gallery Zitzo
Krom Boomssloot 4a, Stand 149

Het grootste object van Gallery Zitzo op PAN mag gerust een blikvanger worden genoemd. Comet sectional sofa-lounge, zo heet het officieel, deze kleurrijke sofa met roodpaarse leuning en roze poef.

Het bankstel is ontworpen door Vladimir Kagan (1927-2016), die in Duitsland werd geboren als zoon van een Russische meubelmaker. Hij vertrok op tienjarige leeftijd naar de Verenigde Staten, waar hij zich specialiseerde in architectuur en design.

Marilyn Monroe
"Kagan had al op jonge leeftijd een atelier gehuurd in New York," vertelt Gooitsen Postma, eigenaar van Zitzo Gallery. "Daar kwam op een gegeven moment een blonde vrouw binnenlopen die een mooi bedmeubel bij hem kocht. Die vrouw bleek Marilyn Monroe te zijn en daarmee was zijn naam gevestigd. Vervolgens wilden allerlei artiesten en kunstenaars zijn ontwerpen kopen."

Postma handelt inmiddels achttien jaar in moderne designmeubels. Aanvankelijk zat hij in de accountancy. Toen hij op een ochtend naar een klant fietste, vond hij langs de gracht een stoeltje. "Dat heb ik meegenomen naar de klant, en later naar huis."

Postma ging informatie over de stoel opzoeken, verdiepte zich in de ontwerper Arne Jacobsen. Die eerste stoel heeft hij altijd bewaard, als een soort symbool voor zijn fascinatie voor Deense vormgeving.

Thuiswedstrijd
De accountancy liet hij snel achter zich en hoewel Postma niet uit een familie kwam met ondernemers, werd hij handelaar in moderne meubels en ander design. Achttien jaar geleden opende hij de galerie annex winkel op de Krom Boomssloot.

PAN noemt hij een thuiswedstrijd waar hij zijn klanten persoonlijk kan ontmoeten. "De laatste jaren is het vak nogal veranderd. Door het internet is de winkelfunctie sterk gewijzigd. Negentig procent gaat via internet naar het buitenland."

Workstation
Gallery Zitzo is gespecialiseerd in design en vormgeving van 1920 tot 1970, maar soms treedt Postma daarbuiten. "Ik geloof wel in specialisatie maar die aluminium boekenkast is bijvoorbeeld gemaakt in 2000," zegt hij wijzend op een rond meubel van Ron Arad.

Mooi ingenieus detail: als je de boekenkast als een wiel voortduwt, blijven de boeken gewoon op hun plaats. "Het is een zeldzaam meubel waarvan er maar 25 zijn gemaakt, een vergelijkbaar exemplaar heb ik een aantal jaren geleden aan een museum in Amsterdam verkocht."

"Vorige week heb ik een zeer zeldzaam computer workstation uit 1994 gekocht, de Clipper CS-1 van de Amerikaanse ontwerpers Douglas Ball en Jeff Sokalski. Fantastisch ontwerp."

Toch ligt zijn hart bij Scandinavisch design, zegt Postma. Vooral bij Deense objecten. Op PAN toont hij ook een vouwkrukje van gepolijst staal en zwart leer, ontworpen door Poul Kjærholm. "Het is heel ingenieus gemaakt, als je hem inklapt doen de poten denken aan een propeller. Ik ben een enorme fan van deze ontwerper. Deens design is krachtig door zijn eenvoud. Het is trouwens ook een fijn en prettig land om naartoe te gaan."

Mieke Zilverberg, Kunsthandel Mieke Zilverberg
Frans van Mierisstraat 67 B, Stand 130

"Dit ga ik je even laten voelen. Dat is letterlijk vederlicht!" Mieke Zilverberg (70) herhaalt het woord nog een paar keer om het te benadrukken. "Ve-der-licht!" Even later staat de verslaggever met een Romeins vaasje in zijn handen. Tweeduizend jaar oud en inderdaad: vederlicht.

Zilverberg geeft en passant een minicollege over het object. Hoe men al sinds het jaar 3000 voor Christus in staat was glas te maken, maar dat het blazen van glas pas in de eerste eeuw voor Christus werd uitgevonden.

Hoe de handvatten van het vaasje tijdens het maken met koperpoeder zijn vermengd, waardoor ze nu knalblauw zijn. Ze vertelt dat er destijds 'welriekende oliën' in werden bewaard en dat dit vaasje als grafgift is meegegeven aan een dode.

Handvatten
"Glas heeft iets magisch, als het kapot is, interesseert het niemand meer iets, is het niets meer waard." Zilverberg laat nog een ander stuk Romeins glas zien, een groenblauw kannetje uit de vierde of vijfde eeuw. "Er zitten vijf handvatten aan! Dat is eigenlijk heel bizar."

Een echte reden voor die vijf handvatten is er niet. "Het is design."

Er volgt een gang langs andere bijzondere objecten die ze op de PAN laat zien. Het oudste object is een grote kom uit het zuidwesten van Anatolië, het huidige Turkije. Het is ongeveer 7500 jaar oud en versierd met rode hoekige lijnen (links op de foto).

"Onder in de schaal zie je duidelijk twee ogen. En dan is het niet moeilijk om ook een neus en een mond te zien. Als je hem met water vult en gaat bewegen, dan lijkt het of de kop gaat praten en bewegen. En als je hem omkeert zie je precies hetzelfde. Dit is het oudste design dat ik ooit gezien heb."

Mediterrane oudheid
Maar ze laat ook iets splinternieuws zien. Fotograaf Jimmy Nelson exposeert acht foto's uit zijn tweede fotoboek: A Tribute to Humanity. "Jimmy fotografeert stammen die zullen verdwijnen en ik doe in culturen die al verdwenen zijn. Zo lopen de lijnen door vanuit de oudheid naar de toekomst."

Zilverberg handelt al sinds 1977 in objecten uit de mediterrane oudheid. Twee jaar geleden verhuisde ze van het Rokin naar het Museumkwartier, dat voor haar klanten veel bereikbaarder is. Volgens Mieke Zilverberg blijft archeologie onverminderd populair.

Taxichauffeurs
"Het leuke is, vroeger zaten we echt in een niche met kamergeleerden, met mensen die gymnasium hadden gedaan. Tegenwoordig is dat niet meer zo. Iedereen heeft gereisd, naar Italië, Griekenland, Egypte of zelfs Iran en Irak. Er worden ook elke keer vondsten gedaan die in de media breed worden uitgemeten.

Dus vroeger had ik vooral notarissen, dokteren en classici als klant, nu komen ook taxichauffeurs, want die zijn ook in Egypte geweest. De belangstelling voor archeologie is veel breder geworden."

Mieke ZIlverberg Beeld Renata Dutree

Joseph Estié, Salomon Stodel Antiquair
Spiegelgracht 11, Stand 123

Joseph Estié (58) is een van de initiatiefnemers en medeoprichters van PAN. Hij vertelt enthousiast over de 'zes dissidenten' die in 1985 wegbleven van de Oude Kunst- en Antiekbeurs Delft en die vervolgens in Amsterdam een nieuwe beurs oprichtten. Hij is sinds 1982 antiekhandelaar en bestiert Salomon Stodel Antiques, dat in 1859 in Dordrecht werd opgericht.

"Benedictus Stodel was een Jood met een tweedehands handeltje in Hollandse hogehoeden. Hij sneed de 'pijp' eraf en maakte er kapelaanshoedjes van. Het katholicisme was in opkomst, dus met die hoedjes ging hij de boer op. Stodel werd bij boeren, burgers en buitenlui vaak in natura betaald en al snel ontstond er een handel in Delfts blauw, koper en ander antiek."

Generalist
Estié loopt even weg en komt dan terug met een koperen pan aan een lange, getorste houten steel. "Deze beddenpan is al meer dan honderd jaar in bezit van de firma. Er gingen gloeiend hete stenen in en daarmee kon je het bed voorverwarmen. Gemaakt tussen 1680 en 1710. Daar hebben we er tien of twaalf van."

Salomon Stodel Antiquites is een generalist, een antiekzaak die alle disciplines verkoopt. Dat type antiquair heeft het tegenwoordig moeilijk, weet Estié. "De oude zaken gaan er allemaal aan. Even verderop zat een zaak die al vier generaties oud is, maar nu wordt gesloten. Geen opvolging. Als je niet de passie hebt, is het niet makkelijk."

Als kind in Overijssel raakte hij gefascineerd door oude spullen. "Bij ooms en tantes wilde ik het liefst op zolder kijken. Ik was als kindje astmatisch dus ik moest veel naar de huisarts. Die had een schitterende koperen deurbel die ik er het liefst af wilde slopen, zo mooi vond ik dat."

Tafel
Zijn pronkstuk op PAN is een tafel die vervaardigd is op een steenworp afstand van de winkel aan de Spiegelgracht. "Hij is gemaakt door Jan van Mekeren, een houthandelaar en meubelmaker. Zijn stukken staan nu in het Rijksmuseum, het Victoria & Albert Museum in Londen en het Metropolitan in New York. Het is een tafel, maar ook een proeve van bekwaamheid.

Van Mekeren kon toveren met hout. Wat we nu zien, is allemaal vervaagd. Als je het zou restaureren in de originele kleuren zou er een bontgekleurde tafel tevoorschijn komen, met knalrode bloemen en groene blaadjes. Je zou er nu van schrikken en het waarschijnlijk ordinair vinden."

De tafel kost 95.000 euro. "Het is een volstrekt museaal stuk."

Joseph Estié Beeld Renata Dutree
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden