Een damhert in de Amsterdamse Waterleidingduinen.

PlusPunt voor punt

Kunnen ze niet worden verplaatst? 5 vragen over het overschot aan damherten

Een damhert in de Amsterdamse Waterleidingduinen.Beeld ANP

Al jaren wordt gediscussieerd over het overschot aan damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Aankomende zomer wordt het huidige beleid - het afschieten van dieren - herijkt. Vijf vragen over het probleem.

Wat is er aan de hand in de Amsterdamse Waterleidingduinen?

Al decennia wonen damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen, maar sinds het begin van deze eeuw is de populatie in schrikbarend tempo gegroeid. Tussen 2002 en 2016 is het aantal herten in het gebied vertienvoudigd. Dat leidt tot de nodige problemen omdat de herten het gebied kaalvreten, wat slecht is voor andere fauna en flora in het Natura 2000-gebied. 

Na onderzoek naar mogelijkheden om de dieren te verplaatsen naar natuurgebieden in Oost-Europa en Noord-Spanje, heeft het stadsbestuur in 2016 besloten over te gaan tot afschieten. Een mijlpaal: in Amsterdam was het sinds de jaren tachtig beleid om niet op dieren te jagen. Sindsdien zijn er ruim zesduizend damherten geschoten. Een flink aantal, maar bij lange na niet genoeg om in de buurt te komen van het streefcijfer. Op dit moment zijn er nog ruim 3000 in het natuurgebied te vinden. Volgens beheerder Waternet is een populatie van 800 ideaal. 

Wat zeggen voor- en tegenstanders over het afschieten van damherten?

Veel natuuronderzoekers staan achter de jacht op de damherten omdat hun vraat de biodiversiteit aantast. Dat blijkt uit meerdere onderzoeken van organisaties als De Vlinderstichting en de Unie van Bosgroepen. Daaruit kwam naar voren dat er met name een negatieve invloed is op bloemplanten, zowel op zeldzame planten als algemene soorten die cruciaal zijn voor insecten. Ook lage struiken in duinbossen lijden zwaar onder de vraat.

Maar er staat ook een grote groep onderzoekers en dierenliefhebbers afwijzend tegenover het huidige beleid. De Faunabescherming bepleitte donderdag dat het afschieten van dieren niets heeft opgelost. De organisatie wil dat de jacht wordt gestaakt en benadrukt dat het damhert een beschermde soort is en alleen op de herten mag worden geschoten als er een dwingende reden is. Die is er volgens de organisatie niet genoeg, het is volgens hen natuurlijk dat sommige dier- en plantsoorten zich vermenigvuldigen en sommige soorten verdwijnen. 

Hoe werkt de jacht en wat gebeurt er met de afgeschoten dieren? 

Ze worden afgeschoten door gekwalificeerde boswachters van Waternet. Er wordt niet zomaar lukraak op dieren geschoten. De boswachters kijken bijvoorbeeld naar het geslacht van het dier, de leeftijd en of het drachtig is of niet. Als een hert zwanger is mag het niet worden afgeschoten. Mede om die reden wordt er ook alleen tussen november en maart gejaagd. Daarnaast kijken de schutters ook naar het aantal bezoekers in het gebied en de weersomstandigheden. Plezierjacht is niet toegestaan in het gebied. 

Als ze afgeschoten zijn, worden ze ter plekke ontdaan van hun ingewanden. Het karkas wordt vervolgens overgebracht naar een wildgroothandel in Amsterdam. Zij verwerken het vlees en leveren dit aan meerdere restaurants en slagerijen in de stad. Eenvijfde deel van het vlees gaat naar de voedselbank. Wie wil proeven, kan onder meer terecht bij Café Modern, Entrepot en Wilde Zwijnen. 

Zijn er andere oplossingen voor het hertenoverschot?

Er zijn nog andere oplossingen te bedenken voor het overschot. Al meerdere keren is onderzocht of het verhuizen van de dieren naar andere natuurgebieden een optie is. Stichting Rewilding Europe heeft in 2013 in kaart gebracht hoeveel het verhuizen naar Oost-Europa of Noord-Spanje zou kosten. De natuurbeschermers schatten de kosten voor het verdoven en verplaatsen van honderd dieren op een bedrag van maximaal 35.000 euro. 

Het verplaatsen van zo’n tweeduizend dieren zou dus flink in de papieren lopen. In de gemeenteraad was echter geen animo voor het plan. In 2015 is er nogmaals onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van het vangen en verhuizen van de damherten, maar ook toen was er niet genoeg steun in de raad. 

Andere oplossingen zijn het terugbrengen van een natuurlijke vijand, de wolf of lynx, of het verstoppen van anticonceptie in eten. Volgens Waternet zijn die opties tot nu toe niet haalbaar. Naar anticonceptie wordt wel nog steeds onderzoek gedaan. 

Wie bepaalt het nieuwe beleid in de Amsterdamse Waterleidingduinen?

Er zijn meerdere partijen die een vinger in de pap hebben bij het bepalen van het beleid in het natuurgebied. Ten eerste de gemeente Amsterdam, die het grootste deel van de duinen ten zuiden van Zandvoort bezit. De raad moet dus instemmen met het nieuwe beleidsplan. Daarnaast moet ook de provincie Noord-Holland goedkeuring geven aan het nieuwe beheerplan dat deze zomer wordt gepresenteerd, en nagaan of het wettelijk in orde is. 

Het nieuwe plan dat in november 2020 moet ingaan, wordt opgesteld door de zogeheten Faunabeheereenheid Noord-Holland. Die organisatie vertegenwoordigt verschillende belanghebbenden, zoals dieren, omwonenden, natuurliefhebbers en ondernemers. 

Naar verwachting kiest de Faunabeheereenheid voor het afschieten of voor het stoppen met de jacht. Het is de vraag of de provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam instemmen met de voortzetting van de jacht, aangezien GroenLinks in zowel de provincie als de gemeente de grootste is. In 2016 diende de partij nog een motie in om afschieten te voorkomen. Die werd toen weggestemd. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden