Plus

Kritisch op de coalitie, maar met mate

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie lijken zich af te zetten tegen elkaar én tegen de ministersploeg van hun eigen kabinet. Toch willen ze daarbij niet te ver gaan.

VVD'er Arno Rutte gaat tekeer tegen CDA-minister Grapperhaus Beeld ANP

Ze beloofden die oktobermiddag, bij de presentatie van het regeerakkoord dat ze hun 'eigen geluid' zouden laten blijven horen. Of je het nu Mark Rutte (VVD), Sybrand Buma (CDA), Gert-Jan Segers of Alexander Pechtold (D66) vroeg: de mantra was hetzelfde.

Deze partijen gingen niet 'kleurloos' elkaar of hun kabinet de hand boven het hoofd houden. Pechtold: "Ik was niet van plan als een soort voorstopper van de ministersploeg de boel te gaan zitten verdedigen in de Tweede Kamer."

Allemaal hadden ze de afstraffing van de PvdA in het achterhoofd. Dat beeld van Diederik Samsom, die zo dicht tegen de VVD was aangekropen dat de kiezer tabak zijn partij had. Ze wilden niet het volgende bruidje worden van Rutte dat wordt opgegeten.

Hard botsen
Hebben de coalitiepartijen dat voornemen gestand gedaan? Wie na de eerste 219 dagen van Rutte-3 door de wimpers naar de verhoudingen kijkt, zou dat zeker kunnen denken. Zie hoe Tweede Kamerleden van de coalitiepartners soms hard botsen met de ministers en staatssecretarissen van elkaars partijen.

VVD'er Arno Rutte die briest dat justitieminister Ferd Grapperhaus (CDA) een haatimam zegt niet te kunnen vervolgen. De VVD'er beweert dat hij de CDA-minister simpelweg niet echt gelooft ('Ik vind het moeilijk voorstelbaar').

Net als toen hij nog oppositielid was, hangt CDA'er Pieter Omtzigt in de broekspijp van D66-staatssecretaris Menno Snel als het gaat om het falen van de Belastingdienst. Bij de fiscus, waarvoor Snel politiek verantwoordelijk is, hebben ze gewoon 'lopen klooien', stelt hij in zijn aanval op de bewindsman.

Kamermoties
Precies zo nemen Kamerleden van de coalitiepartners vaker (dualistisch) ruimte. VVD'er Daniël Koerhuis, die D66-minister Kajsa Ollongren geselt omdat zij krakende asielzoekers in Amsterdam niet aanpakt ('De republiek Amsterdam bestaat niet'). D66'er Mathijs Sienot, die op zijn beurt klaagt dat VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen de vrachtwagentaks niet snel genoeg invoert.

Ook als het gaat om bijvoorbeeld Kamermoties - oproepen of aansporingen aan de regering - sparen de partijen elkaar onderling niet. Geregeld stemmen zij tegen elkaars moties, blijkt uit cijfers van de Tweede Kamer. Nu hebben moties lang niet altijd vergaande consequenties. Maar in de pogingen het kabinet te sturen, koersen de partijen toch geregeld een andere kant op.

Vooral de VVD wordt geregeld getart door coalitiepartners die 'vreemdgaan'. Meer dan drie kwart van de moties die de liberalen niet zien zitten maar CDA, D66 of ChristenUnie juist wel, halen een meerderheid. Het CDA weet zelfs meer dan negen op de tien moties aangenomen te krijgen terwijl de VVD tegenstemt.

Binnen de lijntjes
Bij de partijen liggen ze daar niet wakker van. Bij het CDA en VVD ziet men dat alles binnen de lijntjes van het regeerakkoord blijft. Bovendien is de VVD niet van de 'aanmoedingsmoties': die zijn overbodig, oordelen de liberalen.

Om zich toch iets te profileren, stemt de meest progressieve partij, D66, relatief vaak anders dan overige regeringspartijen, zeker als het gaat om 'groene' moties. Zonder veel succes overigens: meer dan de helft van de moties haalt het niet als ChristenUnie of CDA tegen is. De ChristenUnie stemde daarnaast het vaakst (164 keer) voor een motie waar de VVD juist tegen was.

Zodra echter de grenzen van het regeerakkoord in zicht komen, trappen de partijen op de rem. Hooguit werd het spannend toen de ChristenUnie zich weloverwogen bij de oppositie aansloot in de roep om de opening van Lelystad Airport uit te stellen.

Afspraak is afspraak
Het was de eerste keer dat een coalitiepartij uit de pas liep. De gelederen sloten zich weer rap, dus laat het 'incident' vooral zien dat de coalitiepartijen échte confrontaties met elkaar en hun kabinet niet hoog laten opspelen.

Precies zoals ook de fel bekritiseerde dividendbelasting uiteindelijk ook schoorvoetend door Pechtold en Segers - bepaald geen voorstanders - werd verdedigd met het devies: afspraak is afspraak.

Eigen kleur bekennen is namelijk reuze functioneel met het oog op de volgende verkiezingen. Maar tot die tijd willen alle partijen wel deel blijven uitmaken van het kabinet waar ze zich aan hebben verbonden. Profileren mag dus. Maar met mate

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden