Plus

Krijgt de Bijlmer een oppepper door nieuwbouw?

In de E-buurt in Zuidoost staan de oude Bijlmerflats met veel sociale problemen pal naast de nieuwbouw voor koopkrachtige nieuwkomers. Lukt het om die twee werelden te verenigen?

Het parkje tussen Geldershoofd en Gravestein moet volgens buurtbewoners net als de flats opgeknapt worden. Beeld Maarten Boswijk

Bovenaan haar verlanglijstje voor de buurt? "Een veilige speelplek voor de kinderen," zegt Neumine Marshall onmiddellijk. Het antwoord wekt verbazing, want er is toch een klein park met waterpartij tussen de flats Gravestein en Geldershoofd?

"Er staat nu alleen een speelhuisje waar kinderen weinig mee kunnen," zegt de bewoonster van Gravestein, wijzend naar het groen voor de deur van haar flat. "En het ligt er vol met hondenpoep. Het is de mooiste hondenuitlaatplek van de stad."

De andere punten op de lijst zijn lastiger aan te pakken op de korte termijn. Er zijn te weinig ondergrondse containers, dus er staat vaak afval op straat. In huis is het vochtig, als gevolg van een slechte ventilatie: er staat schimmel in de woonkamer en de frontjes van de keukenkastjes beginnen te verkruimelen.

Wat ook niet helpt, zijn de vele verslaafden die in de flat wonen. Die zorgen voor overlast en niemand doet er wat tegen - omdat het nu eenmaal verslaafden zijn. De twee Bijlmerflats kennen een lange geschiedenis van hardnekkige sociale problemen.

Van de bijna duizend huishoudens leeft de helft op of onder het minimum. Een derde van de volwassen bewoners is werkloos, een groot deel zit in de schuldhulpverlening. Marshall heeft een goede baan, vertelt ze, en kan prima voor haar gezin zorgen. "Ik houd echt van deze buurt," zegt ze, "maar ik zou het helemaal niet erg ­vinden om mijn flat in te ruilen voor een betere woning in de wijk."

Onveilig
Misschien lukt dat als de woningbouwplannen voor dit deel van de E-buurt zijn uitgevoerd. Achter de oude flats moet in de komende jaren een nieuw wijkje met 500 huizen worden ­gebouwd, met als blikvanger een zestig meter hoge woontoren.

Een vijfde deel van alle woningen is bestemd voor sociale huur, de rest wordt koopwoning voor starters en doorstromers, in de hoop dat de intocht van meer koopkracht de hele buurt een oppepper kan geven. Dat is hard nodig, want in veel opzichten voert het oostelijke deel van de E-buurt nog de verkeerde lijstjes aan.

In sociaal-economisch opzicht, maar ook op het gebied van veiligheid: na het Wallengebied is de omgeving van winkelcentrum Ganzenpoort de onveiligste plek in de stad. De gemeente hoopt dat met de komst van nieuwe bewoners ook het winkelcentrum aantrekkelijker wordt. Veel nieuwkomers kiezen er nu nog voor hun boodschappen elders te doen.

De grote uitdaging voor de komende jaren is niet de nieuwbouw, maar de bestaande bouw in de vorm van de verouderde flats Gravestein en Geldershoofd.

Eind vorig jaar presenteerde woningcorporatie Rochdale een ruwe schets van de toekomst. Een derde van de woningen zou volgens dat plan in de verkoop moeten gaan. Nog een derde wordt opgeknapt en samen­gevoegd om te worden verhuurd aan nieuw­komers met een hoger inkomen.

'Energetische armoedeval'
Een kostbare en ingrijpende operatie, die volgens Rochdale nodig is om zowel de woningen te kunnen verbeteren als de sociale problemen in de flats te kunnen aanpakken. Het oplichten van een tipje van de sluier veroorzaakte al flinke onrust onder de bewoners, die vrezen dat zij plaats moeten maken voor nieuwkomers.

"Het is alsof men denkt: laten we de wijk maar wat witter maken, dan zijn alle problemen opgelost," zegt Marshall, "maar zo werkt het niet."

Gemeente en corporatie benadrukken dat de bewoners van de flats nauw betrokken zullen worden bij de ontwikkeling van de plannen, maar ook zij hebben niet op alle ontwikkelingen greep.

Zo zijn er grote zorgen over wat de 'energetische armoedeval' wordt genoemd: de rekening voor gas en elektra die in de komende jaren zo sterk gaat stijgen dat zelfs de goedkope huurwoningen in Gravestein en Geldershoofd voor veel bewoners onbetaalbaar zullen worden.

Van achterstands- tot ontwikkelwijk

De bewoners van de E/G-buurt in Zuidoost wonen met ingang van deze week in een zogenoemde ­ontwikkelwijk. Het college heeft ­besloten het gebied toe te voegen aan de vorig jaar vastgestelde lijst met 31 wijken in de stad die extra aandacht nodig hebben.

Voor de verbetering van de leefbaarheid in deze wijken wordt elk jaar 10 miljoen euro uitgetrokken. "Dat geld is bedoeld voor kleine, slimme ingrepen," vertelt verantwoordelijk wethouder Laurens Ivens. "De prioriteiten liggen bij problemen met afval, groen en onderwijs."

Daarnaast krijgen de ontwikkelwijken ook een voorkeursbehandeling binnen het college. Ivens: "Voor alle wethouders geldt: als iets ­extra's kan worden gedaan, wordt nadrukkelijk eerst naar deze wijken gekeken. Zij hebben het 't hardste nodig."

De ruim dertig ontwikkelwijken - een nieuwe term voor wat eerder achterstandswijken, krachtwijken, prachtwijken en focuswijken werden genoemd - bevinden zich in de stadsdelen Nieuw-West (19), Noord (7) en Zuidoost (6).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden