Plus

Ko van Leest (1927-2016): schatbewaarder van wereldliteratuur

Volgens Ko van Leest kon je ­beter slechte literatuur verkopen, dan goede lectuur. De oudste boekhandelaar van Amsterdam is vorige week overleden.

Ko van Leest trakteerde zijn klanten soms op een glaasje sherry en een goede discussie over literatuurBeeld -

Bij boekhandel Ko van Leest in de Banstraat moest je altijd even aanbellen. Dan kwam hij, 89 jaar oud, met kromme rug aanschuifelen om je te ontvangen. Als echte namiddag­winkelier (de winkel opende pas om een uur of één) trakteerde hij zijn klanten soms op een glaasje sherry en een goede discussie over literatuur.

Hij was de schatbewaarder van de wereldliteratuur, zegt buurman ­Simon Reinink. Volgens hem was Van Leest de oudste actieve boekhandelaar van Amsterdam. Tot een half jaar geleden stond hij zelf nog achter de toonbank.

Hij vertelde zijn klanten eindeloze verhalen over de letteren. "Ik wipte regelmatig bij hem binnen om een boek te kopen, en pas minstens een uur later mocht ik dan weer vertrekken," zegt Reinink.

Fruitkistjes
Van Leest stuurde hem soms hand­geschreven briefjes met de post. Daar stond dan op wat er binnenkort in de winkel kwam en wat hij zeker moest kopen. "Gek was het wel, want de brievenbus was verder weg dan mijn huis."

Van Leest was in Rotterdam opgeleid in het boekverkopersvak. In 1946 trad hij als leerling aan bij boekhandelaar en antiquair Bram van Witsen. In de jaren vijftig verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij een tijd werkte in de AKO boekhandel op de Reguliersbreestraat.

Toentertijd was de boekwinkel nog heel plechtig en weinig toegankelijk. Daar maakte Van Leest een einde aan door de collectie boeken in fruitkistjes voor de winkel te etaleren.

Chaotisch klimaat
Het concept voor een nieuwscentrum bij boekhandel Athenaeum kwam ook van hem. In dienst van uitgever Johan Polak zette hij in 1969 het centrum naast de winkel op het Spui op. Eigenaar Maarten Asscher: "Hij ergerde zich mateloos aan het chaotische, linkse en amateuristische klimaat dat destijds in de winkel heerste."

Daarom besloot hij na een korte ­periode zijn eigen boekhandel te ­beginnen. Asscher: "Hij had er een hekel aan om zoals veel andere boekverkopers achter trends en toptienen aan te lopen. Als hij een auteur sterk overschat vond, verwees hij zijn klant ­liever door naar collega's."

Té persoonlijk
Van Leest woonde in zijn eentje boven de boekhandel.

In 1997 vertelde hij aan Catherine van Houts in Het ­Parool: "(Ik heb) een kleine klantenkring, economisch hebben we weinig te betekenen. De kern bestaat uit psychiaters, psychologen en mensen uit het onderwijs. Die lezen. Er wonen heel wat advocaten in de buurt, maar die vormen een minderheid in de winkel. Ik denk wel dat er mensen zijn die niet binnen willen komen omdat ze het té persoonlijk vinden."

Aan niemand verantwoording
Volgens goede vriendin Karla Reiss moest je als klant aan allerlei eisen voldoen voor je een boek mocht kopen. De belangrijkste vereiste was dat je van literatuur hield. Omdat hij aan niemand verantwoording hoefde af te leggen, verkocht Van Leest in zijn winkel alleen boeken die hij zelf mooi vond.

"'Aanraden doe ik elke dag," vertelde Van Leest in 2002 aan Tigrelle Uijttewaal in Trouw. "Als mensen ernaar vragen, maar ook als ik interesse bespeur."

Wat moet jij daarmee?
Op de vraag of hij dan ook weleens boeken afraadde: "Tegen een vaste klant wil ik wel eens zeggen: 'Wat moet jij daarmee?', als ik weet dat hij een boek koopt dat niets voor hem is. Meestal is het dan een cadeau." Hij betreurde het dat de ­adviserende rol van de boekverkoper voor een flink deel werd overgenomen door de media. "Dat is geen ­goede zaak."

Reiss kan dat bevestigen. "Een ­gemakkelijke man was hij zeker niet, maar wel heel bijzonder. Als een klant kwam vragen om een boek dat hij niet in zijn collectie had, kon hij heel resoluut zijn. Hij wist zijn klanten altijd wel een paar boeken aan te raden die volgens hem veel ­beter waren. 'Lees liever dit,' zei hij dan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden