Plus

Kleine uitgeverijen gaan voor de parels die anderen laten liggen

Naast de traditionele uitgeverijen zijn er steeds meer kleinere, onafhankelijke uitgeverijen die met succes naast de reuzen opereren. 'Wij zien het boek als kunstwerk.'

Verschillende boeken die uitgeverij Bananafish heeft uitgegeven. Beeld -
Verschillende boeken die uitgeverij Bananafish heeft uitgegeven.Beeld -

Begin dit jaar was daar opeens Bananafish. Een kleine uitgeverij die een gat in de markt zag in 'vreemd genoeg onvertaald' werk; boeken die nooit eerder in het Nederlands vertaald zijn, of niet meer in vertaling verkrijgbaar zijn. Drie dolenthousiaste mensen met een groot hart voor literatuur. En er zijn de laatste jaren, ondanks de sombere tijden voor het boek, meer van die kleine uitgeverijen opgericht; Babel & Voss, Leesmagazijn, Gibbon, Marmer, Das Mag, Koppernik en Karaat.

Koppernik ontleent de naam aan een roman van de Engelse schrijver John Banville; Doctor Copernicus, uit 1976. "Koppernik," zegt Bart Kraamer, "was de echte naam van de astronoom Copernicus. Wij vonden dat zo'n goede roman dat het de naam van onze uitgeverij werd."

Wij, dat zijn Bart Kraamer en Chris de Jong, de twee mannen die de kleine uitgeverij Koppernik bestieren. De uitgeverij bestaat sinds 2013, toen de roman Zeer helder licht van Wessel te Gus­sink­lo verscheen. Twaalf tot vijftien boeken per jaar geeft Koppernik uit. Romans, essays en poëzie, van onder anderen Breyten Breytenbach, José Eduardo Agualusa, Cynan Jones, Donald Niedekker en Jan Lauwereyns.

De Jong: "We richtten Koppernik op omdat we ons stoorden aan de grote uitgeverijen die naar onze smaak niet genoeg aandacht hadden voor goede literatuur. Revolutie!" Kraamer: "Bij ons gaat de aandacht echt naar de kwaliteit van het boek. We willen het zo goed mogelijk doen." De Jong: "Wij zien het boek als een kunstwerk. Ons streven is het allermooiste uit te geven. De verkoop moet het gevolg zijn van de goede boeken die we maken."

Shortlist
Kraamer: "Al moeten we natuurlijk wel boeken verkopen om de uitgeverij draaiende te houden. Gelukkig lukt dat. We hadden ook het geluk dat ons eerste boek meteen op de shortlist van de AKO Literatuurprijs 2014. De vorige uitgeverij van Te Gussinklo wilde zijn essays niet uitgeven. Dat wilden wij wel, en toen kwam hij naar ons, met zijn backlist. En een nieuwe roman."

De Jong: "Hoe we verder aan onze boeken komen? Het zoeken is een hobby. We gaan naar boekenbeurzen, houden literaire bijlagen en tijdschriften bij. We zijn ook niet echt op zoek naar de winnaars van prijzen, dat is vaak te mainstream, maar naar de boeken die het net niet hebben gered. Gekscherend zeggen we wel eens dat we van 'losers' houden."

Kraamer: "En een boek hoeft ook niet net uit te zijn, als het maar een goed boek is. Bruiloftslied van Stig Dagerman heeft goed verkocht. Dat is een roman uit 1949." De Jong: "Als we discussiëren over of we een boek willen uitgeven, hebben we een positief veto. We zeggen alleen tegen elkaar of we iets wél willen."

Kraamer: "We grinniken om hetzelfde, dus dat zit wel goed. We geven alleen uit wat we zelf mooi vinden. Donkere boeken." De Jong: "Met galgenhumor. En het moet slecht aflopen..." Kraamer: "Dat hoeft natuurlijk niet. Als het maar zwartgallig en duister is." De Jong: "Zoals de bundel Bloemen van het kwaad met poëzie van dictators, net uit en nu al een tweede druk! En de taal. De taal is echt belangrijk. Die moet spannend zijn, de auteur moet iets op het spel zetten." Kraamer: "De stijl is belangrijker dan de inhoud."

Geen ambacht
De Jong: "Schrijven is geen ambacht, geen tegeltjes zetten. Schrijven is kunst. Een toffe zin zegt ons meer dan de plot." Kraamer: "We groeien heel langzaam, omdat we vooral weten wat we niet moeten doen." De Jong: "Grote uitgeverijen zijn afhankelijk van bestsellers. Ze doen er aan rendementsdenken. Ze zeuren dat ze het zo moeilijk hebben in plaats van van de daken te schreeuwen dat ze mooie boeken maken. Hou op met zeuren! Wij verkopen van elk boek zoveel dat we door kunnen gaan."

Kraamer: "En we hebben geen duur grachtenpand, maar werken vanuit mijn huis. We houden de kosten laag." De Jong: "Ik heb wel een kasteeltje in Limburg... Voor je verder vraagt: weet je wat het onderhoud van een kasteel kost? We houden er vergaderingen, en we laten er schrijvers verblijven. Dan krijgen ze eten van ons. Ik woon daar."

Kraamer: "Waar het ons vooral om gaat, is constant te zijn in het aanbieden van kwaliteitsliteratuur, en een naam opbouwen. We komen dit jaar nog met werk van T.S. Elliot, en Menno Wigman vertaalt gedichten van Gottfried Benn. " De Jong: "Dat over een paar jaar de boekhandelaar blind ons werk inkoopt, omdat we een mooi fonds hebben met donkere, humorvolle en intelligente boeken, dat is het doel."

Dit is het vierde en laatste deel uit de serie Boekenstad. Lees de voorgaande delen hier, hier en hier terug.

Wessel te Gussinklo (tip 1)

Zeer helder licht (Koppernik). Eerste boek van uitgeverij Koppernik. Over een jongen met veel te hoge verwachtingen van het leven. Belandde meteen op de shortlist van de AKO Literatuurprijs 2014.

Paul Damen (tip 2)

Bloemen van het kwaad (Koppernik). Een bloemlezing van gedichten van dictators die allen poëten bleken. Nero, Hitler, Stalin, Dzjengis Khan en nog veel meer moordende dichters.

Valeria Luiselli (Tip 3)

De geschiedenis van mijn tanden (Karaat). “Mijn boeken zijn als machines om over andere boeken na te denken,” zegt Luiselli. Over een man die zijn vervallen gebit wil laten vervangen én de beste veilingmeester ter wereld wil worden.

Alejandro Zambra (Tip 4)

Het verborgen leven van bomen (Karaat). De vrouw van een man komt maar niet thuis. Hij begint te fantaseren: stapje voor stapje gaat hij terug in de tijd én loopt hij vooruit op zijn leven zonder haar. Zal ze nog thuiskomen?

Donald Ray Pollock (Tip 5)

Al die tijd de duivel (Karaat). Over de weesjongen Arvin die te midden van een verdorven priester, een rondtrekkend, moordend stel, gevluchte artiesten en een corrupte sheriff op het rechte pad probeert te blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden