Plus Schoolkeuze

Kleding op school: wat moet en mag je aan?

Een schooluniform draagt bijna niemand in Amsterdam, maar kledingregels zijn er wel degelijk. Officieel en onofficieel. 'Wie te bloot op school of in djellaba komt, wordt naar huis gestuurd.'

'Korte broekjes en rokjes, naveltruitjes en decolletés, zeer traditionele kleding of T-shirts met politieke uitspraken zijn ingewikkelder' Beeld Shutterstock

Het broekje was zó kort dat de school het meisje naar huis stuurde. Bijna vier jaar geleden veroorzaakte het incident op het Berlage Lyceum een kleine mediastorm.

Maar het kan ook andersom. Vorig jaar werd een groep jongens op het Hervormd Lyceum West (HLW) gevraagd zich thuis om te kleden: zij waren in djellaba naar school gekomen. Ook een meisje dat steeds bedekter naar school kwam - tot een boerka met handschoenen aan toe - werd vriendelijk verzocht zich te matigen.

De combinatie kleding en pubers ligt gevoelig. Immers, wie een puber iets verbiedt, nodigt misschien uit tot extremer gedrag. En kleding is toch ook een uiting van wie ze zijn? Erg belangrijk in een identiteitszoekende fase.
Amsterdamse scholen zijn over het algemeen terughoudend met kledingvoorschriften, al hebben de meeste scholen wel iets van richtlijnen.

Petjes in de les mogen vrijwel nergens, net als capuchons, jassen in de les of gezichtsbedekkende kleding. Maar korte broekjes en rokjes, naveltruitjes en decolletés, zeer traditionele kleding of T-shirts met politieke uitspraken zijn ingewikkelder.

Ook zijn er ongeschreven regels: zo heb je scholen waar merken zo belangrijk zijn dat ouders krom liggen om de nieuwste handtas van Michael Kors voor hun kind te kopen. Op andere scholen is een alternatieve kledingstijl juist de norm.

Kledingregels
Het HLW besloot na de jongens in djellaba en de superbedekte leerling dat de kledingregels helderder moesten. Dat ging in breed overleg met ouders, leerlingen en docenten. Discussies waren dat, want vrijheid van zelfexpressie is een groot goed, maar een bepaalde sfeer op school behouden is minstens zo belangrijk.

Rector Hans van Dokkum is blij met de heldere regels. "We staat open voor elkaars godsdienstige overtuiging, maar wanneer één overtuiging zou domineren, loopt de school het risico dat leerlingen met een andere of geen godsdienstige overtuiging zich niet meer welkom en geaccepteerd voelen op school. Dat is een situatie die we ten koste van alles willen voorkomen."

'Petjes in de les mogen vrijwel nergens' Beeld -

Daarom is het dragen van opzichtig traditioneel-godsdienstige kleding of religieuze symbolen verboden. Hoofddoeken mogen wel, net als een kruisje als hanger of een tulband waarmee sikhs hun haar verbergen, maar djellaba's en boerka's absoluut niet. Ook leerlingen die naar de mening van de school te bloot op school verschijnen, worden aangesproken. "Maar het zijn lastige gesprekken om te voeren," beaamt Van Dokkum.

Scholieren op het HLW vinden het normaal dat er regels zijn. Chaimae (17, 5 vwo): "Niet te bloot en niet te religieus, daar lijkt me niets mis mee." Ze draagt zelf een hoofddoek en voelt zich vrij in welke kleding ze kiest. Door de school lopen meisjes in lange zwarte jurken naast meiden in strakke skinny jeans.

Jongens hebben bijna allemaal een zwarte jas, nike gympen en sportieve kleding. Vwo'er Ilias (16), blauwe jas, nieuwe sneakers, zou het vreselijk vinden om aangesproken te worden op zijn kleding. "Het is nooit gebeurd maar kleding laat zien wie je bent, daar wil je geen verbod op."

Geen nudistenkamp
Een jurkje of korte broek vindt Malak (16, 4havo) helemaal oké in de zomer. Maar ze houdt wel rekening met de lengte. "Wat je op school draagt is anders dan wat je thuis draagt," zegt ze. Medescholier Melle (17, 5 gymnasium) heeft geen problemen met een beetje bloot. "Zolang het maar geen nudistenkamp wordt. Een boerka of tent vind ik meer afleidend."

Op het Fons Vitae Lyceum in Zuid wordt onder meisjes druk geappt voordat er een kort broekje uit de kast komt. "Je wilt niet de enige zijn die in een broekje loopt," zegt Sophie (13, 2 vwo). Haar vriendinnen uit de tweede klas knikken bevestigend. En ja, de blote enkels die ze allemaal boven hun Adidassneakers hebben, zijn koud, maar dat hoort zo.

"Je moet ook een groene, blauwe of zwarte jas. En merken zijn wel een beetje belangrijk," vult Myrthe (13, 2 gymnasium) ernstig aan. Hier op school gelden nauwelijks kledingregels. "Er liep vorige zomer zelfs een meisje in een sport-bh," zegt Myrthe.

Uitdagen
Voor rector David Asser van het Fons Vitae Lyceum is het elke zomer wel even spannend hoe kort de broekjes dit jaar weer zijn. "Dat je denkt: ik zou niet willen dat mijn dochter dit draagt." Maar het Fons Vitae laat de verantwoordelijkheid in principe bij de leerlingen.

"Pubers gebruiken deze periode ook om erachter te komen hoe mensen op hen reageren. Er zijn altijd meiden die expres iets te kort gaan en uitdagen." Soms is dat ingewikkeld voor docenten. "Als een leraar dan zegt: zo, jij ziet er uitdagend uit, is hij meteen een oude viezerik. Een reactie van een mannelijke klasgenoot is soms juist wel de bedoeling."

'It's my birthday'
De school heeft nog nooit iemand om kleding naar huis gestuurd. "Ze zijn op zoek naar hun eigen grenzen. Ik heb liever dat ze het hier doen, in een relatief veilige omgeving, dan later als ze moeten solliciteren."

Los van regels, hebben sommige scholen inmiddels ongeschreven regels, zoals bijzondere kledingtradities. Zowel SG Reigersbos in Zuidoost als het HLW vieren uitbundig verjaardagen. Vooral de meisjes pakken dan uit, met confetti, slingers en mooie kleding. Op Reigersbos komen meisjes in gala, met een glitterdiadeem en op hoge pumps naar school, hun vriendinnen regelen een 'it's my birthday'-sjerp en rozen.

"Prachtig is dat," zegt rector Betty van Nieuwenhuizen. Op de school in Zuidoost is er verzorgd uitzien heel belangrijk. "Zelfs docenten worden gecomplimenteerd als ze hun best doen. Hier zie je altijd modieuze en mooie kleding, goede gympen."

Teenslippers
Is het niet de school, dan zijn het de klasgenoten die je kledingstijl in de gaten houden. Voor Melle (17) op het HLW viel zijn outfit met sokken in teenslippers niet in de smaak bij zijn klasgenoten. Op het Fons Vitae weet het groepje meiden in Canada Goose­jassen precies wie cool is en wie niet, op basis van de kledingstijl.

En hoe je die ongeschreven regels dan moet kennen? Dat gaat snel genoeg. De bijdehante Jeronimo (14), in splinternieuw Niketrainingspak, wijst naar de sokken van zijn klasgenoot Abdul (14): "Die hoge sokken kunnen echt niet, man." Een dag later zal Abdul die niet meer dragen.

Dit is deel 3 in een serie over schoolkeuze. Volgende week zaterdag de laatste aflevering: een school buiten Amsterdam.

'Hoofddoeken mogen wel, net als een kruisje als hanger of een tulband waarmee sikhs hun haar verbergen' Beeld Shutterstock

Schooluniformen

In Groot-Brittannië en Ierland, in vele Aziatische en Afrikaanse landen, zijn schooluniformen heel gewoon. In Nederland duikt af en toe een discussie op over het invoeren van een schooluniform - de laatste keer was dat in 2011 toen een particuliere basisschool in Almere een uniform invoerde - maar het idee krijgt nooit navolging. Nederlanders zijn te antiautoritair en individualistisch. In Amsterdam dragen alleen kinderen op The British School een uniform.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden