Plus

Kinderombudsman maakt zich zorgen over gezinnen die huis verliezen

De Amsterdamse Kinderombudsman Anne Martien van der Does maakt zich zorgen over het stijgende aantal gezinnen dat zijn huis verliest. 'Een kind kan er niets aan doen als de huur niet wordt betaald, maar is er wel de dupe van.'

Beeld ANP

Mensen zijn niet van papier. Daarom besloot de Kinderombudsman dit jaar om twee hoge gemeenteambtenaren in de auto te zetten en mee te nemen voor een werkbezoek.

Even weg van de Stopera en de dossiers om oog in oog te komen met gezinnen op noodadressen. "Dat vonden ze wel confronterend," zegt Van der Does. "Ze zagen hoe de beleidsproblemen er in het echt uitzien." Missie geslaagd.

Van der Does, ex-kinderrechter van de rechtbank Amsterdam en zelf moeder van vijf, is in 2015 door de gemeenteraad aangesteld als ­Kinderombudsman. Ze moet erop toezien dat de gemeente behoorlijk omgaat met kinderen. De Kinderombudsman werkt samen met Ombudsman Arre Zuurmond.

Jaarlijks krijgen ze van de gemeente 2 miljoen euro, waarmee ze 25 werknemers hebben aangesteld die problemen tussen gemeente en burgers onderzoeken en proberen glad te strijken.

Het grootste probleem dat Van der Does in 2016 vaststelde, waren niet de wachtlijsten voor kinderpsychiaters ('ik hoop dat een nieuw systeem van de gemeente dat volgend jaar zal oplossen'), maar betrof aloude woonproblematiek. Vorig jaar kwamen 217 gezinnen in de noodopvang nadat ze hun huis waren kwijt­geraakt. Hetzelfde lot dreigt voor 960 gezinnen.

Met de focus op de woonproblematiek brengt Van der Does kinderproblemen terug tot ouderproblemen. Ze redeneert: als ouders op straat worden gezet en het gezin is aangewezen op de gemeentelijke noodopvang, komt een kind vaak vanzelf in de knel.

Dat geldt ook als kind en ouders na een uithuiszetting noodgedwongen op andere plekken wonen. Kind bij oma, moeder bij een vriendin, bijvoorbeeld.

Moet een Kinderombudsman zich wel bezighouden met woonproblematiek?
"Als dat problemen bij kinderen veroorzaakt, moet dat inderdaad. Een kind kan er niets aan doen als de huur niet wordt betaald, maar is wel de dupe van een uithuiszetting. Ik denk vaak: kon ik ouders maar verbieden om geld uit te geven aan drank en sigaretten, maar dat kan ik niet. Er zijn geen sancties die alleen de ouders treffen en niet de kinderen. Daarom maak ik me op andere manieren sterk voor kinderen."

Wat is de belangrijkste oorzaak dat veel gezinnen uit hun woning moeten?
"Schuldenproblematiek. Mensen kunnen hun sociale huurwoning niet meer betalen en de woningbouwcoöperatie beëindigt het huur­contract. Wat ik ook veel zie, is dat mensen hun huis via Airbnb illegaal onderverhuren. De gemeente en coöperaties handhaven dan het verbod op onderhuur, en het gezin komt op straat te staan. Dat is vaak het begin van veel ellende voor de kinderen. En de noodopvang kost ook de gemeente veel geld. Uiteindelijk zijn er dus alleen maar verliezers."

Wat stelt u dan voor?
"Dat is moeilijk. Door het enorme tekort aan sociale huurwoningen benijd ik de Dienst Wonen van de gemeente niet. Ik zie echter dat zij zich helemaal dichttimmeren met regels, zodat er soms geen ruimte meer is voor de mens in het systeem. De regels vormen een houvast. Het is eenvoudiger iemand af te wijzen op grond van een wetsartikel, dan dat je een discussie moet voeren over welk van de 25 crepeergevallen het minst erg is."

"De structurele oplossing is natuurlijk: meer woningen. Als je nu geld in stenen stopt, bespaar je dat later op zorg. Maar binnen de gemeente werken de Dienst Wonen en Jeugd niet samen. Ze zien het niet als gemeenschappelijk probleem."

Hoe zou u de schuldenproblematiek willen aanpakken?
"De gemeente grijpt in op het moment dat er schulden zijn, ik ben ervoor om schulden te voorkomen. Je moet mensen sneller in de schuldhulpverlening krijgen. Het eerste teken is vaak dat de rekening van de mobiele telefoon niet meer wordt betaald."

"Of dat er spullen worden verkocht bij de Stadsbank van Lening. Als mensen de huur niet meer overmaken, is het vaak al te laat. Het is een privacygevoelige kwestie om telecomaanbieders of de Stadsbank van Lening een meldplicht te geven aan de schuldhulpverlening, maar het kan veel ellende voorkomen."

U vindt ook dat burgers meer moeten worden geholpen om elders te gaan wonen?
"Vrouwen die slachtoffer zijn geweest van huiselijk geweld willen met de kinderen opnieuw beginnen, ook buiten Amsterdam. In Zeewolde of Emmeloord is minder woningnood, dus in een eigen huisje kunnen ze daar de draad sneller oppakken dan in Amsterdam."

"In gebieden die kampen met vergrijzing zijn jonge kinderen ook erg welkom. Maar gemeenten werken op dit vlak totaal niet samen. Zeewolde wil geen Amsterdams gezin opnemen, want dat kost geld aan bijstand. En Amsterdam denkt er niet over na om die bijstandsuitkering wat langer door te betalen om Zeewolde tegemoet te komen, terwijl het Amsterdam op de lange termijn kosten bespaart."

Wat verwacht u dat de gemeente Amsterdam doet met uw kritiek?
"Ik hoop dat er op een andere manier naar het woonprobleem wordt gekeken. Meer vanuit het gezin, minder vanuit het woningtekort."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden