Column

Kinderen zijn de bewakers van het geweten

Theodor Holman Beeld Wolff
Theodor HolmanBeeld Wolff

Wie scheiden, om politieke redenen, de kinderen van de ouders, zou ik wel eens willen weten? Kun je dat doen zonder schuldgevoel te krijgen?

Ja dus.

Ik denk dat als we weten wie die taak uitvoeren, het doodgewone mensen blijken te zijn. Van alle kleuren, van alle geloven, waaronder voormalige vluchtelingen uit verschillende landen.

Op een dag leer je op school of hoor je van je ouders dat Amsterdamse politieagenten in de Tweede Wereldoorlog Joden uit hun huis hebben gehaald.

Ook dat ging zonder schuldgevoel, althans ik heb daar nimmer iets over gelezen of gehoord, op een enkel geval na.

Die agenten bleken eveneens normale mannen te zijn. Sommigen streng gelovig, anderen wat minder.

Waarom deed men dat?

Je leerde dat het kwam vanwege het principe 'bevel is bevel.' Je deed het, omdat het moest. Maar hoe kan het schuldgevoel dan opeens verdwijnen? Hoe tover je je geweten weg?

De 'schuld' ontstaat als je iets hebt gedaan waarvan jezelf ook vindt dat het niet mag. Dat kan door andere, algemeen aanvaarde normen en waarden teniet worden gedaan. Die geef je dan de voorkeur, want in het ene geval deed je iets fout (schuld) terwijl je in het andere geval juist goed deed. En 'goed' voelt beter.

Je wilt geen kinderen van ouders scheiden, maar als het van de wet moet, als de president op wie je hebt gestemd het dicteert, en als het ook nog eens met Bijbelteksten wordt ondersteund (de Amerikaanse minister van Justitie Jef Ses­sions gebruikte het bekende fragment uit Romeinen 13: 'Ieder­een moet het gezag van de overheid erkennen, want er is geen gezag dat niet van God komt', waarmee de bevolking altijd wordt onderdrukt), dan deugt je eigen geweten blijkbaar niet en ga je overstag.

De mens heeft het geweten van een hond die de slager met de lekkerste worst gelijk geeft. Kortom: ons geweten stelt niets voor; juiste oordelen berusten op toeval en kunnen na een aantal jaren de verkeerde oordelen blijken te zijn.

Maar met kinderen sol je niet, die bescherm je. Kinderen zijn namelijk de bewakers van het geweten; wie ze van de ouders scheidt, verscheurt zijn morele besef.

En de vorst, of de president, draait van tijd tot tijd een gruwelijke maatregel terug om het geweten van zijn soldaten te reinigen en hij kan worden bewonderd om zijn oneindige goddelijke goedheid.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden