'Kijk niet naar 13 Reasons Why als je depressief bent'

In de nieuwe Netflixserie 13 Reasons Why wordt getoond hoe een tienermeisje zelfmoord pleegt. Is het wel verstandig om die beelden te laten zien aan de doelgroep van de serie, jongeren?

In 13 Reasons Why vertelt Hannah na haar zelfmoord hoe ze tot haar daad kwam.Beeld Beth Dubber/Netflix

13 Reasons Why vertelt het verhaal van de zeventienjarige Hannah (Katherine Langford), een meisje dat zichzelf onlangs om het leven heeft gebracht. De mensen die haar hebben gekwetst, krijgen een doosje met zeven cassettebandjes toegestuurd, waarin ze aan de hand van dertien redenen uitlegt waarom ze tot haar besluit is komen. Zo is ze onder meer het slacht­offer geworden van seksueel misbruik en pesten.

De serie, razend populair onder jongeren, toont in de laatste twee afleveringen schokkende beelden van hoe het meisje een einde aan haar leven maakt. De kijkers krijgen weliswaar een waarschuwing, maar toch vindt hoogleraar ­suïcidepreventie Ad Kerkhof van de Vrije Universiteit Amsterdam het gevaarlijk dat de zelfmoord zo gedetailleerd in beeld wordt gebracht.

Beïnvloedbaar
Hij waarschuwt voor het Werther-effect, vernoemd naar een golf zelfmoorden na het ­verschijnen in 1774 van het boek Die Leiden des Jungen Werthers van Goethe. "Het is aangetoond dat een voorbeeld zoals in de serie kan leiden tot imitatiegedrag. Hoe meer jongeren zich kunnen identificeren met het hoofdpersonage, hoe meer beïnvloedbaar ze zijn. Omdat de hoofdpersoon in dit geval een meisje is, zullen meisjes hier ­gevoeliger voor zijn."

Kerkhof wijst verder op de zesdelige serie Tod Eines Schülers, die in 1981 werd uitgezonden op de Duitse televisie. In het programma brengt een jongen zichzelf om het leven door voor de trein te springen. "Het effect van deze serie was dat er een toename ontstond van het aantal zelfmoorden onder jongens op het Duitse spoor. Het ging om vijftien 'extra' suïcides."

Diep in de put
In Nederland is het aantal zelfmoorden onder jongeren stabiel. In 2015 kwamen 130 jongeren in de leeftijd van 10 tot 25 jaar door zelfdoding om het leven. In 2014 was dit aantal 131.

Hoewel er ook veel positief commentaar is op 13 Reasons Why, zijn er mensen die de beelden van de zelfmoord liever niet hadden gezien. Joelle (22) zit thuis vanwege een depressie. "Door het programma ging ik echt terug naar een moment waarop ik zelf heel diep in de put zat. Ik heb me er drie dagen slecht door gevoeld. Toch bleef ik kijken, omdat ik wilde weten of ik er nog iets positiefs uit kon halen. Dat was niet zo. Het is een goed onderwerp, maar ik kan het niemand met een depressie aanraden te kijken."

Kopieergedrag
"De serie is niet per se onrealistisch, maar het verhaal van Hannah is wel een uitzondering op de regel," zegt psycholoog René Diekstra. "Het pesten wordt hier nadrukkelijk in de etalage ­gezet, maar in de meeste zelfmoordgevallen zijn er veel meer dingen aan de hand, bijvoorbeeld een psychische stoornis. Die wisselwerking tussen factoren is juist het belangrijkst."

Diekstra vindt het wel goed dat de serie duidelijk maakt dat Hannah geen impulsieve beslissing neemt. "Dat is zelfmoord vaak ook niet. Er waren al veel aanwijzingen dat ze op weg was om dit te gaan doen." Hoewel het programma voor kopieer­gedrag kan zorgen, is het volgens Ad Kerkhof mogelijk dat het jonge kijkers van zelfdoding afhoudt. "Bijvoorbeeld door de afschrikwekkende beelden."

Toch had hij liever een andere waarschuwing gezien. "Een melding als 'als u aan zelfmoord denkt, bel dan 113', zou beter zijn."

Zit jij in de knoop met jezelf en/of wil je praten over zelfdoding? Kijk dan op 113.nl of bel 0900-0113.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden