Kiezer dwingt Rutte tot overleg met oppositie

Maxime Verhagen wordt geflankeerd door Sybrand Haersma Buma (L), Eelco Brinkman (2e van links) en Liesbeth Spies tijdens zijn toespraak op de uitslagenavond van de Provinciale Statenverkiezingen. Foto © anp

DEN HAAG - Premier Mark Rutte zal de komende tijd in de Eerste Kamer op zoek moeten naar onconventionele partners om alsnog meerderheden voor zijn plannen te krijgen. Zonder steun van oppositiepartijen krijgt hij geen enkel voorstel door de Senaat.

Als de definitieve prognose van de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag een correcte voorspelling is van de uitslag, heeft het minderheidskabinet van VVD en CDA in de Senaat de steun van niet meer dan 26 van de 75 zetels. Met gedoogpartner de PVV erbij blijft Rutte steken op een minderheid van 35 zetels en ook met mogelijke steun van de SGP is er nog geen meerderheid.

Daarmee dreigt een impasse in de Nederlandse politiek. VVD, CDA en PVV hebben in de Tweede Kamer een nipte meerderheid van 76 zetels maar in de Senaat een kleine minderheid van 35 van de 75 zetels. Rutte zal zijn eerdere belofte van de uitgestoken hand in de richting van de oppositie nu echt waar moeten maken. De verwachting is vooralsnog dat de oppositiepartijen veel van de huidige plannen op het gebied van veiligheid en immigratie en bezuinigingen in het onderwijs en in de sociale zekerheid zullen blokkeren.

De Statenverkiezingen werden gezien als een referendum over het kabinet-Rutte dat sinds half oktober vorig jaar aan de slag is. En dat referendum pakt teleurstellend uit voor de combinatie van VVD, CDA en PVV. De VVD wint weliswaar twee zetels en komt op zestien, maar de PVV scoort minder dan verwacht in de peilingen, al komt de partij van Geert Wilders wel in één keer op negen zetels in de Senaat. Maar dat samen maakt het opnieuw enorme verlies van het CDA niet goed. De christendemocraten verliezen meer dan de helft van hun senaatszetels en eindigen op tien.

In de oppositie consolideert de PvdA de huidige veertien Eerste Kamerzetels. De partij is net als vorig jaar bij de Tweede Kamerverkiezingen de tweede partij van het land. Grote winnaar is D66 die verdriedubbelt en met zes senatoren terug komt. De SP verliest ten opzichte van de recordscore van vier jaar geleden en komt op acht zetels. GroenLinks wint een zetel en komt op vijf. De ChristenUnie komt waarschijnlijk op drie zetels, nieuwkomer 50PLUS op twee en zowel de SGP als de Partij voor de Dieren hebben straks elk een senator.

De kopstukken hadden woensdagavond nog niet gereageerd omdat ze de definitieve uitslag willen afwachten. Wel erkende toekomstig fractievoorzitter van de VVD Loek Hermans dat het voor het kabinet zonder meerderheid in de Eerste Kamer ''heel erg moeilijk'' wordt.

SP-leider Emile Roemer zei dat het kabinet nu ''verplicht'' is om rekening te houden met de wensen van de oppositie. Volgens zijn partijgenoot Harry van Bommel zijn nieuwe verkiezingen onvermijdelijk. ChristenUnie-leider André Rouvoet stelde dat het kabinet ''structureel zal moeten samenwerken met de oppositie''. D66-leider Alexander jubelde over de ''vierde overwinning op rij'' voor zijn partij.

De precieze samenstelling van de Senaat blijft overigens onzeker totdat de Statenleden op 23 mei de Eerste Kamer kiezen. (ANP)

Kijk op Parool.nl/verkiezingsuitslagen voor alle uitslagen

Kijk hier voor de uitslagen in Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden