Plus

Kees Boonman: 'Als je een ouwe zeur wordt, ­moet je stoppen'

Kees Boonman is al ruim veertig jaar parlementair verslaggever, maar windt zich nog steeds op. Over zwijgende politici, 'funjournalistiek' op het Binnenhof en de angst voor de publieke opinie.

Kees Boonman Beeld Rogier van 't Slot

'Waar hebben ze het in godsnaam over in dat kamertje?" Kees Boonman (62) doet geen moeite om zijn irritatie over de stroperige formatie te verhullen. Een krankzinnig ouderwets proces, vindt hij. "Al maanden zitten ze daar te praten zonder dat er iets naar buiten komt. Het is een belediging voor de kiezer."

In de veertig jaar dat Boonman als verslag­gever op het Binnenhof rondloopt is hij het vermogen zich op te winden nog niet kwijtgeraakt. Zijn nieuwsgierigheid evenmin. En dus belt en sms't hij zich nog steeds elke dag een slag in de rondte. Een onstilbare drang om te willen weten hoe het zit. Of, zoals hij het zelf noemt, 'een wanhopige zoektocht naar de waarheid'.

Boonman schreef onder andere voor weekblad De Tijd en Elsevier, werkte voor het NOS Journaal, was hoofdredacteur van Netwerk (KRO) en presenteert vanaf 2006 iedere zaterdag Kamerbreed op Radio 1. Het politieke interviewprogramma, dat al sinds begin jaren tachtig bestaat, stopt dit jaar. Boonmans laatste uitzending is op 16 december. Jammer en een ondoorgrondelijk Hilversums besluit, vindt hij.

Observator
Er komt op vrijdagmiddag een nieuw politiek programma en Boonman zal ook op de andere weekdagen te horen blijven. "Het is sowieso een wonder dat ik zo lang heb overleefd in Hilversum," zegt hij op dat typische Boonmantoontje, licht geaffecteerd en vol zelfrelativering. Een beetje Brits, noemt Boonman het. Tongue in cheek, met gevoel voor understatement en af en toe ook keihard.

"Ik kom uit Haarlem, net als Godfried Bomans. Misschien heb ik het van hem, hij woonde achter ons. Hij was ook een observator, met een onderkoelde en vriendelijk vileine toon. Hij hield van Dickens en was ook fan van de Britse politiek."

Dan roept Boonman zichzelf tot de orde. "Ach, wat zit ik hier nou highbrow te doen met Godfried Bomans. Alsof dat de lezers van Het Parool iets interesseert."

Boonman heeft het Binnenhof door de decennia heen zien veranderen. De nachtelijke slemppartijen in Nieuwspoort die in de jaren zeventig en tachtig eerder regel dan uitzondering waren, komen haast niet meer voor. Wel is het tempo van het nieuws, de zo vaak gehekelde waan van de dag, enorm toegenomen. De politiek is vluchtiger geworden, de scoringsdrift groter, constateert Boonman. Maar hij waakt voor valse nostalgie. "Het was vroeger echt niet beter of slechter dan nu. Het was anders. Vroeger is voorbij."

Raakt u na al die jaren nog opgewonden van een kabinetscrisisje meer of minder?
"Ik volg de politiek nog steeds gepassioneerd. Het moment dat je cynisch wordt, of een ouwe zeur, moet je stoppen. Politiek is geen spelletje, het bepaalt ons dagelijks leven. Dat moet je niet bagatelliseren, het is belangrijk om er goed verslag van te doen. Eerlijk, onpartijdig en af en toe nietsontziend."

Delen al uw collega's die taakopvatting?
"Ik maak me zorgen over de amusementisering van de politiek en de funjournalistiek. Al die lollige filmpjes en dat gekeet met politici is slecht voor het aanzien van de politiek en de journalistiek. Wij zijn de waakhond, de luis in de pels. Die taak moet je serieus nemen."

Dus Frits Wester die de persconferentie overneemt van Mark Rutte...
"Dat geeft het beeld van een coterie en is schadelijk. Frits is een fijne collega en een goede journalist, maar dat moet hij gewoon niet doen. Hij is natuurlijk ook een BN'er. Journalisten moeten zich tegenwoordig steeds meer profileren, een eigen merk zijn. Pas dan word je uitgenodigd voor de talkshows op televisie."

U bent zelf ook gaan vloggen.
"Daar was ik aanvankelijk een beetje bang voor, want om te vloggen moet je een hoge graad van ijdelheid bezitten en die mis ik. Het liefste kom ik onopgemerkt binnen en sluip zachtjes de zaal weer uit. Inmiddels vind ik het vloggen erg leuk. Samen met Liesbeth Witteman, die de filmpjes maakt, probeer ik om op een andere manier uit te leggen hoe de politiek werkt. Maar het is balanceren: ik vraag me soms ook af of het niet idioot is om voor een dichte deur te gaan staan en of ik niet te lollig aan het doen ben."

Is dat urenlange gehang van journalisten voor de deur van de formatiebesprekingen en die nietszeggende quotes van de onderhandelaars ook niet gewoon belachelijk?
"Het creëert een soort meligheid en is eigenlijk een belediging voor onze professie. Maar even stuitend is het gebrek aan transparantie van de onderhandelaars. Waarom zeggen ze niet gewoon waar ze mee bezig zijn? We proberen mensen ervan te overtuigen dat het belangrijk is om te gaan stemmen, dan moet je ze ook vertellen wat je met dat mandaat doet."

Je moet een broedende kip toch niet storen?
"Ze zijn nu al een half jaar met elkaar aan het praten en het rekenen. Dat is niet meer van deze tijd. Maak gewoon een outline van wat je met elkaar wilt doen, gebaseerd op een gemeenschappelijke visie, stel bewindslieden aan die het samen met ambtenaren gaan uitwerken en zoek in de Kamer naar draagvlak. Een totaal dichtgetimmerd regeerakkoord is niet de ­oplossing voor een versplinterd politiek landschap."

Boonman heeft een vorm van Fomo: fear of missing out. Hij moet erbij zijn. Bij Prinsjesdag, of als een minister aftreedt of als een kabinet valt: Boonman wil zelf de sfeer proeven, de opwinding van dichtbij meemaken. "Als een belangrijke voetbalwedstrijd wordt gespeeld dan wil je toch ook in het stadion zitten?" zegt Boonman.

Maar net zo belangrijk vindt hij het om af en toe uit de Haagse bubbel te stappen. En dus gaat hij regelmatig naar Brussel, volgt hij de Duitse verkiezingen op de voet en bezoekt hij al jaren de politieke congressen in Groot-Brittannië.

"Je kunt geen goeie politiek verslaggever zijn als je alleen maar op die ene vierkante kilometer in Den Haag zit. Ons regeerakkoord is volledig afhankelijk van omgevingsfactoren. Het buitenland dus: de Europese Unie, de Verenigde Staten, die enge Russen. Er vliegen raketten over Japan heen, alles is zo precair en griezelig, en in Den Haag praten ze eindeloos over een paar procentpuntjes koopkracht en doorrekeningen van het CPB."

U bent ook docent journalistiek aan de Universiteit Leiden. Waar gaan uw collega's over?
"Over waarheidsvinding is, ethische dilemma's, dat PowNed niet de maat der dingen is. Jongeren hebben een ander soort engagement dan wij vroeger hadden. Ze zijn ideologisch minder star en nemen nieuws op een andere manier tot zich: luisteren niet meer naar de radio, lezen geen krant, laat staan opiniebladen."

Wat is de belangrijkste les die u ze leert over journalistiek?
"Volstekt autonoom zijn, zowel ten opzichte van politici als je publiek. Als journalist opereer je in het belang van de burger, maar dat betekent niet dat je mensen naar de mond moet gaan praten uit angst voor boze reacties. In Hilversum is men doodsbang voor de publieke opinie. In concreto is dat 'het rechtse geluid'. Ik hoor omroepbonzen voortdurend zeggen dat we meer aandacht moeten besteden aan het rechtse geluid. Alsof de publieke omroep links is. Wat een onzin. Ik kan de radio of televisie niet aanzetten of ik hoor het rechtse geluid."

"Dat BNNVara die documentaire over Jesse Klaver terugtrok nadat er ophef over wat ontstaan: zo moet het dus niet. Het was een Hilversumse angstpsychose."

Die documentaire was ook geen schoolvoorbeeld van onafhankelijke journalistiek.
"Je kunt je afvragen of het wel zo slim was om de film te laten maken door iemand die in dienst was van GroenLinks, maar als je daar eerlijk over bent, zie ik het probleem niet.

Beeld Rogier van 't Slot

"Een documentaire laat altijd maar een deel van de werkelijkheid zien. Dat BNN, een omroep die is opgericht om tegendraads te zijn, zwicht voor wat tegenwind van De Telegraaf vind ik onbegrijpelijk. Juist ­de publieke omroep met al die omroepver­enigingen bestaan om zich geprofileerd te uiten."

Neemt de kritiek op de journalistiek toe?
"Mensen waren vroeger ook al boos, maar burgers kunnen nu veel makkelijker klagen via sociale media. Laatst maakte ik op de radio een grapje over Drenthe, nou dat heb ik geweten. Zelfs op RTV Drenthe werd verslag gedaan van de denigrerende manier waarop ik me over de provincie zou hebben uitgelaten. Daar moet je niet al te veel van aantrekken."

Tutoyeert u politici?
"Zo min mogelijk. Afstand houden is heel belangrijk. Wouke van Scherrenburg gaf sommige politici na een interview bij afscheid drie zoenen, dat zul je mij niet zo snel zien doen."

Maar ook u maakt voor uw programma afspraken met politici en woordvoerders.
"Ja, je zit in een afsprakencultuur. Dan zegt de woordvoerder dat de minister absoluut niets wil zeggen over een bepaalde kwestie. Dat is voor mij alleen maar een extra stimulans om er toch naar te vragen."

Dan komen hij de volgende keer niet meer.
"Dat zien we dan wel weer. Soms krijg je straf: toen ik bij Netwerk werkte en kritisch had bericht over Jan Peter Balkenende ontvingen we een brief van Jack de Vries: we kregen een half jaar geen interview meer met de premier. Ik heb de brief uitgeprint en ergens bewaard."

Vreest u uw pensioen?
"Ik denk niet in termen van pensioen. Ik vind mijn werk nog steeds leuk, en zolang ik geen ouwe mopperkont word, wil ik blijven doen wat ik doe."

Uw collega en generatiegenoot Max van Weezel van Vrij Nederland zei ooit dat u vindt dat u het de wereld niet kan aandoen om te stoppen.
"Mijn plek is zodanig dat ik mijn eigen betekenis moet relativeren. Maar ik probeer nog elke dag mijn bijdrage te leveren aan het uitleggen aan mensen hoe de democratie werkt en waar de leugen ligt. Daar zit een bijna missionaire gedachte achter."

"Dat klinkt allemaal wel zwaar zeg," valt Boonman zichzelf voor de zoveelste keer tijdens het interview in de rede. "Kun je er überhaupt een touw aan vastknopen, aan wat ik allemaal zeg? Anders moet je dat opnameapparaat maar doorspoelen en alles wegflikkeren, hoor. Maar wat ik hopelijk wel duidelijk heb overgebracht is dat zowel de politiek als de journalistiek wat zelfverzekerder mag zijn. Sta voor je zaak, leg uit waarom je doet wat je doet, geef fouten eerlijk toe en kruip niet als een bange hond de mand in als mensen je even niet leuk vinden."

CV Kees Boonman

Geboren
Haarlem, 23 september 1954

Opleiding
School voor Journalistiek, Utrecht

Loopbaan (selectie)
1976-1980 De Tijd, Elseviers Weekblad, De Nieuwe Linie
1987-1993 Politiek verslaggever, Vara-radio,
1993-2001 Politiek verslaggever NOS Journaal
2001-2006 Hoofdredacteur Netwerk KRO
2006-heden Presentator Kamerbreed
2008-heden Docent journalistiek, Universiteit Leiden

Opgebiecht

Leermeester
"Paul Klare, eindredacteur van De Tijd. Toen ik mijn kopij inleverde zei hij: 'goed stuk' en scheurde het doormidden. Het kan altijd beter, was de les die hij mij leerde."

De beste uit het vak
"John Simpson en Jeremy Bowen, Britse journalisten die echt een verhaal kunnen vertellen."

De slechtste uit het vak
"Journalisten die consessies doen aan waar het om moet gaan: waarheids­vinding."

Het beste advies
"Robert Leenheers zei als eindredacteur bij de Vara als iemand naar huis wilde: 'Wat moet je thuis doen?'"

Het slechtste advies
"Dat je altijd moet vasthouden aan je format."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden