Karadzic heeft weer een podium

DEN HAAG - Zonder baard en knotje is vergissen niet mogelijk. Radovan Karadzic is terug, vermagerd maar verder amper veranderd. Een man die opvallend rechtop staat, met een wuivende kuif, een forse neus en een raspende stem. Een man die weinig te raden laat over zijn mening en intenties, een enkel cynisch grapje daargelaten.

Karadzic kijkt strak vooruit. Hij gedraagt zich beleefd tegenover de rechter en de zaalwachten die hem escorteren. Beheerst, als een man die dertien jaar lang de tijd heeft gehad om na te denken, maar niet tot nieuwe conclusies is gekomen. Klaar om opnieuw in het openbaar te staan voor wat hij heeft gedaan.

Daar heeft hij geen hulp bij nodig. "Ik heb een onzichtbare adviseur," zegt hij. Een vermoedelijke verwijzing naar een god. Lang is vermoed dat de leider van de Bosnische-Serviërs na de oorlog bescherming kreeg van de Servische orthodoxe kerk en ondergedoken zat in kloosters. "Maar ik heb besloten mezelf te verdedigen. Ik zal me hier verdedigen zoals ik dat tegen iedere natuurramp zou doen."

Kalm opent hij voor de zitting zijn zwarte koffertje en haalt er pen en papier uit. Wat hij wil zeggen staat op vier pagina's. Alleen wanneer de Nederlandse VN-rechter Alphons Orie de aanklacht samenvat en beschrijft hoe vrouwen en kinderen stierven op de straten van Sarajevo, richt zijn blik zich af en toe op de tafel in plaats van rechter en aanklagers.

Een 'schuldig' of 'onschuldig' spreekt Karadzic nog niet. Hij maakt gebruik van de wettelijke dertig dagen tijd daarover na te denken. Bovendien, merkt hij op, zijn de aanklagers van plan de aanklacht aan te passen - met dat feit verrast hij ook de rechter.

Orie wandelt Karadzic door de formaliteiten. Legt de procedures uit en checkt zijn naam en laatste adres. "Bij mijn vrouw en kinderen in Pale," zegt de verdachte met een lichte glimlach. "Of vraagt u naar mijn andere adres waar ik met mijn andere identiteit woonde?" Of zijn cel naar behoren is? "Ach, ik heb op slechtere plekken gezeten." Hij oogt vitaal en bevestigt desgevraagd ook geheel fit te zijn. Dat is belangrijk. Een van de voornaamste redenen waardoor het proces tegen Slobodan Milosevic jaren duurde, waren diens gezondheidsklachten.

Gevraagd naar zijn nationaliteit antwoordt Karadzic: "Ik beschouw mijzelf een burger van het Servische deel van Bosnië-Herzegovina, Montenegro en Servië." Het zijn kleine hints voor wat de aanklagers de komende jaren te wachten staat. Het lijkt erop dat Karadzic het tribunaal als politiek podium zal gebruiken.

Dat hij zich niet direct na de oorlog voor het Tribunaal is komen verantwoorden, heeft een reden, legt hij uit. "In 1996 kreeg ik van Richard Holbrooke (de Amerikaanse diplomaat die vredesonderhandelingen in Bosnië heeft geleid) een aanbod. Ik moest me terugtrekken uit het openbare leven en een gebaar maken. Ik moest me zelfs uit het literaire leven terugtrekken. In ruil daarvoor zouden de Verenigde Staten hun verplichtingen nakomen."

Orie wil de uitgebreide versie met een toelichting op deze verplichtingen niet horen. De inhoud en de bewijsvoering zullen een andere keer ter sprake komen. (MARLOES DE KONING)

Foto ANP/JERRY LAMPEN Beeld
Foto ANP/JERRY LAMPEN
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden