Plus

Kantorenkrapte leidt tot bouwwoede op de Zuidas

Plots duiken ze weer op: de bouwkranen aan de Zuidas. Na jaren kantorenmalaise wordt er weer gebouwd in Amsterdam. En flink ook.

Aan de Beethovenstraat begint binnenkort de bouw van dit complex, met de bijnaam 'Hangende tuinen van Babylon'. Beeld MVRDV Architecten

Noma gaat het heten. De nieuwste kantoorkolos aan de Zuidas. Pal op de hoek van de Parnassusweg en de Mahlerlaan liggen de kelderverdiepingen al in voorbereiding. 14.000 vierkante meter kantoorvloer wordt er, najaar 2017 geopend. Het grootste deel daarvan is al verhuurd.

Pal aan de andere kant van de snelweg wordt Zuidaspionier Atrium, in 1976 neergezet voor NMB Bank, opnieuw opgeknapt. En uitgebreid. Het complex krijgt er twee torens bij en wordt ook van binnen helemaal gerenoveerd.

Daarnaast worden de grijze duotorens 'De Tweeling', tot voor kort onderkomen van Akzo Nobel en Stibbe, omgebouwd tot hotel met 330 kamers en een nieuw kantoor; de hoteltoren wordt verhoogd, de kantoortoren verbreed.

En dan werd dinsdag ook nog eens de aftrap gegeven voor de aanbesteding van de grondstrook die zal ontstaan als de snelweg straks ondergronds gaat.

Opgebloeid
De kantorenwereld is helemaal opgebloeid, zo is ook te zien op de jaarlijks vastgoedbeurs Provada, deze week in de Rai. Opvallend, want de leegstand is ook in de hoofdstad nog steeds enorm.

Maar de kantorenwereld vraagt om nieuwbouw, die is toegesneden op het nieuwe werken waarbij niet langer een ongebreideld aantal vierkante meters vooropstaat, maar flexwerken, duurzaamheid en bereikbaarheid. Bereikbaarheid met het openbaar vervoer dan, want de auto speelt ook in kantorenland al lang niet meer de hoofdrol.

Per saldo groeit het aantal kantoren in Amsterdam. Vorig jaar werden 130 nieuwbouwkantoren in de stad geopend, naast de 9500 kantoorgebouwen die Amsterdam al telt. 99 gebouwen verdwenen, waarvan 21 door sloop.

Toch gaat het niet snel genoeg, waarschuwen vastgoedadviseurs en projectontwikkelaars. Doordat al zes jaar een rem staat op de bouw van nieuwe kantoren dreigt er binnen twee jaar een tekort aan moderne kantoorruimte in de stad.

Aan de Zuidas is de leegstand al gedaald tot 7 procent, gevaarlijk dichtbij de kritische grens van 5 procent die de vastgoedwereld hanteert voor een gezonde kantorenmarkt.

Hangende tuinen
Geen wonder dat in dat gebied de bouwwoede op volle snelheid ligt. Akzo Nobel en de advocaten van Stibbe en Nauta Dutilh hebben hun nieuwbouwkantoren aan de Beethovenstraat net betrokken. Daar begint binnenkort de bouw van een woon- en kantorencomplex dat al de bijnaam 'Hangende tuinen van Babylon' verdient.

Het nakende kantorentekort wordt alleen maar versterkt doordat de komende jaren nog een flink aantal 'kansloze' kantoren zal worden omgebouwd en een andere bestemming krijgt.

Het afgelopen jaar is in Amsterdam 150.000 vierkante meter kantoorruimte omgebouwd of gesloopt. Volgens makelaar JLL is sinds 2011 twaalf procent van de Amsterdamse kantoren iets anders geworden: de helft werd hotel, een derde is omgebouwd tot woning.

Maar er is een duidelijke omslag: door het strenge hotelbeleid van de gemeente werden vorig jaar al meer kantoorpanden (48) verbouwd tot wooncomplex, dan tot hotel (13).

827 woningen, net geen kwart van de woningen die er vorig jaar in Amsterdam bijkwam, bevond zich in een voormalig kantoorgebouw. In het overgrote deel ging het daarbij om studentenwoningen, zoals The Student Hotel aan de Wibautstraat of Campus Diemen. Dit jaar moeten er in oude kantoorpanden rond de 1250 woningen komen.

Sloop
De leegstand bedraagt in Amsterdam nu ruim 15 procent, maar dat is nog altijd 1,1 miljoen vierkante meter kantoorvloer. Dit jaar en in 2017 circuleren plannen om nog eens 200.000 vierkante meter kantoorvloer om te bouwen. Daarna zal de transformatiemachine haperen, omdat de afgelopen jaren de meest kansrijke kantorenwezen zijn omgebouwd.

Wat overblijft, betreft in toenemende mate gebouwen die zelfs als wooncomplex of hotel geen kans meer maken. Bovendien is er niet alleen kantorenleegstand: een op de zeven 'maatschappelijke' gebouwen (scholen, verzorgingstehuizen, gevangenissen) staat leeg, 20 procent van de industriële gebouwen en 12 procent van de winkels (waarbij V&D nog niet is meegerekend).

Zo werden dinsdag op vastgoedbeurs Provada al plannen gepresenteerd voor de ombouw van hogeschoolkolos Leeuwenburg achter het Amstelstation, waar nu nog de Hogeschool van Amsterdam huist.

Met 64.000 vierkante meter kan dat, bij vertrek van HVA, de nieuwe leegstandskampioen van de stad worden. Ombouw naar woonruimte is onhaalbaar, tenzij het gebouw flink wordt verhoogd, of gesloopt en vervangen door een nieuwbouwwoontoren, zo blijkt uit de vingeroefeningen. Een nieuwe plek dus voor de bouwkranen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden