Kaddafi: vier decennia onderdrukking

Na bijna 42 jaar is er definitief een eind gekomen aan het bewind van Muammar Kaddafi, de even flamboyante als meedogenloze 'Gids van de Revolutie' van Libië. De rebellen namen de 69-jarige Kaddafi donderdag gevangen in Sirte.

Muammar Kaddafi. Beeld reuters
Muammar Kaddafi.Beeld reuters

Majoor Kaddafi kwam op 1 september 1969 op 27-jarige leeftijd aan de macht door een staatsgreep. Die moest een eind maken aan 'onderdrukking, misbruik en onrechtvaardigheid'. Sindsdien waren juist dat de elementen waardoor hij aan de macht bleef.

De dictator behield de macht sindsdien dankzij de enorme olie- en gasinkomsten. Ook zette hij zijn familie- en stamleden op cruciale posten in het veiligheidsapparaat. En natuurlijk werd elke vorm van oppositie keihard onderdrukt.

Kaddafi werd in 1942 geboren vlakbij Sirte, 380 kilometer ten oosten van de hoofdstad Tripoli. Hij studeerde aan de militaire academie en volgde een militaire training in Groot-Brittannië. Na zijn machtsgreep zocht hij zijn heil in zijn zogenaamde Derde Weg, een mix tussen communisme en kapitalisme met een beetje islam, die hij in het Groene Boekje verwoordde. In eigen land leidde zijn beleid ertoe dat eind jaren '70 ongeveer alles in staatshanden was. Tekorten en een ontevreden bevolking waren het gevolg.

Internationaal maakte Kaddafi vijanden door zijn uitgesproken standpunten over Palestina en het pan-Arabisme. En het bleef niet bij woorden. Hij streefde deze doelen met alle mogelijke middelen na, inclusief het financieren van guerrillaoorlogen en terrorisme.

Lockerbie

Betrokkenheid bij de aanslag op een Amerikaans passagiersvliegtuig boven de Schotse plaats Lockerbie in 1988, waarbij 270 doden vielen, deed hem uiteindelijk in internationale isolatie belanden.
Omdat de Arabische wereld hem hierna liet vallen, stortte Kaddafi zich op het Afrikaanse continent. Afrikaanse leiders kwamen wel naar Tripoli, veelal hopend op oliedollars. Kaddafi stelde hen zelden teleur. Een Verenigde Staten van Afrika onder zijn leiding was het uiteindelijke doel, dat nooit werd gerealiseerd.

2003 was een cruciaal jaar voor Kaddafi. Hij sloot in dat jaar een akkoord met Washington over schadevergoeding voor de Lockerbie-aanslag. Daardoor kwam er een eind aan de isolatie van zijn bewind. Toen Kaddafi ook nog zijn massavernietigingswapens opgaf, zette het Westen de deuren helemaal open. Iedereen wilde aan Kaddafi verdienen. De dictator heette niet langer ,,de gekke hond van het Midden-Oosten'', zoals de Amerikaanse president Ronald Reagan hem ooit omschreef.

Politieke dooi

In Libië was sprake van enige politieke dooi. Zo mochten een paar honderd tegenstanders de gevangenis verlaten en begon Kaddafi's zoon Saif al-Islam een krant waarin voorzichtig kritiek werd geuit op de corruptie in het land. Maar verder dan wat cosmetische veranderingen ging het niet. Kaddafi, die sinds 1977 officieel ambteloos burger is, bleef 'als gids van de revolutie' de touwtjes stevig in handen houden in zijn verloederde land. Tot begin dit jaar. Toen kwam het volk in opstand. Bijna 9 maanden later is het tijdperk van de gids definitief voorbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden