Kaddafi: de leider, de paria, de excentriekeling

Vier decennia lang, paradeerde Muammar Kaddafi op het wereldtoneel; als leider van Libië, als strategische partner, als paria en als excentriekeling.

null Beeld ap
Beeld ap

Kaddafi werd in 1942 geboren in de woestijn, nabij Sirte, de stad waar tot op de dag van vandaag wordt gevochten tegen het nieuwe Libische regime, en waar de oud-leider gevangen is omgekomen.

Toen hij 27 jaar oud was, maakte Kaddafi deel uit van het clubje officieren dat een staatsgreep pleegde tegen de Libische monarchie, en na een korte machtsstrijd binnen de Revolutionaire Commandoraad, werd hij de nieuwe leider van Libië.

Groene Boekje
In de jaren zeventig publiceerde hij zijn Groene Boekje, waarin Kaddafi zijn eigen politieke filosofie uiteenzet - een soort mix van socialisme, islamisme en populisme. Iedereen zou gelijk moeten zijn, en de staat moet het economische leven controleren.

In de praktijk stond hij aan het hoofd van een repressief regime, dat de gang van zijn onderdanen streng controleerde. Hij behield zijn macht dankzij de enorme olie- en gasinkomsten, en zette zijn familie- en stamleden op cruciale posten in het veiligheidsapparaat.

Kaddafi zag een rol voor zichzelf op het internationale toneel. Hij flirtte hevig met het pan-Arabisme, en in de jaren tachtig wierp hij zich op als de beschermheer van een aantal militante groeperingen, zoals de IRA en de PLO.

Zijn naam werd in verband gebracht met aanslagen op vliegtuigen en op vliegvelden in Wenen en Rome (1985). De Verenigde Staten hielden Kaddafi verantwoordelijk voor de bomexplosie in een West-Berlijnse discotheek in 1986, waarbij drie mensen om het leven kwamen en 200 gewonden vielen.

Dolle hond
De toenmalige Amerikaanse president Reagan noemde Kaddafi een 'dolle hond' en in 1986 werden de steden Tripoli en Benghazi door een westerse coalitie gebombardeerd. Kaddafi bracht het verhaal de wereld in dat zijn vierjarige geadopteerde dochter hierbij om het leven is gekomen. Onlangs zijn er familiefilmpjes gevonden, waaruit blijkt dat het meisje nog leeft.

De Libische leider wordt ook verantwoordelijk gehouden voor de aanslag in 1988 op een vliegtuig dat neerstortte op het Schotse plaatsje Lockerbie. Hierop volgde jarenlange boycots tegen Libië, maar in 2003 kwam er een akkoord met Washington over schadevergoeding, en daarmee een einde aan de isolatie van zijn bewind. Toen Kaddafi ook nog zijn massavernietigingswapens opgaf, zette het Westen de deuren helemaal open. Iedereen wilde aan Kaddafi verdienen.

Eerder al, in de jaren negentig, richtte de kolonel zijn ogen op Afrika, en stelde hij voor om van het continent een 'Verenigde Staten' te maken. Prompt ging de man kleding dragen met Afrikaanse symbolen en deelde hij driftig oliedollars uit. Het leverde hem op het continent veel sympathie op, maar de Afrikaanse unie (waarvan Kaddafi zichzelf aan het hoofd zag staan) is nooit van de grond gekomen.

Man van de woestijn
Kaddafi presenteerde zichzelf altijd als een man van de woestijn, en overal waar hij kwam, verbleef hij in een bedoeïenentent en werd hij begeleid door vrouwelijke bodyguard.

Hij is als jongeman getrouwd met een lerares, maar scheidde na een half jaar al van haar. De vrouw was op dat moment zwanger van zijn oudste zoon Muammed. In 1970 trouwde hij met Safiya, waarmee hij zes zonen, een geadopteerde zoon en een geadopteerde dochter heeft.

Al kreeg het Libische volk de laatste jaren iets meer ruimte, hield Kaddafi de touwtjes vier decennia lang stevig in handen. Het land verloederde en begin dit jaar, kwam zijn volk tegen hem in opstand. Bijna negen maanden later is het tijdperk van de dictator definitief voorbij.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld reuters
Beeld reuters
null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld reuters
Beeld reuters
null Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden