Kabinet wil verkoop lachgas aan banden leggen

Het kabinet wil de verkoop van lachgaspatronen aan banden leggen. De metalen capsules, die onder jongeren razend populair zijn, blijken op langere termijn gevaarlijker dan gedacht.

Lachgaspatronen op straat in Amsterdam na de viering van Koningsdag dit jaar. Beeld anp

Uit onderzoek van het Trimbos-instituut en het Bonger Instituut dat maandag wordt gepubliceerd, blijkt dat het gebruik van lachgas niet zonder gevaar is.

Daarom wil minister Bruno Bruins (Zorg) dat de patronen binnenkort niet meer te koop zijn voor jongeren onder de 18. Hij is met de detail- en groothandel in gesprek over vrijwillige maatregelen als een leeftijdsgrens of een quotum voor consumenten.

Jongeren blijken tijdens of kort na lachgasgebruik last te kunnen hebben van hoofdpijn, duizeligheid en tintelingen. Daarna volgen verwardheid, misselijkheid en de hunkering om opnieuw te gebruiken.

Onder stappers
De negatieve gezondheidseffecten op lange termijn zijn concentratieproblemen, vermoeidheid en duizelingen. Hoe vaker en meer lachgas wordt gebruikt, hoe vaker de effecten optreden. Het risico op verslaving wordt niet uitgesloten.Roes met een luchtje

Vooral onder stappers is lachgas populair. Ruim de helft (53,5 procent) heeft weleens via een ballon gas geïnhaleerd en bijna vier op de tien mensen (37,3 procent) in deze categorie heeft dat het afgelopen jaar nog gedaan.

Van de hele bevolking heeft iets meer dan 5 procent ooit lachgas gebruikt; vanaf ongeveer 30 jaar neemt het gebruik sterk af. Mensen die regelmatig uitgaan, nemen gemiddeld vier ballonnen per sessie.

De patronen zijn gemakkelijk te krijgen. Ze worden verkocht in allerlei winkels, in de groothandel, online, op festivals en in clubs. Er zijn ook webwinkels die hele lachgastanks verhuren voor feesten of festivals.

Gevaarlijk
Het onderzoek naar lachgasgebruik in Nederland is gepubliceerd als rapport van ruim honderd pagina's met de titel Roes met een luchtje. Het lachgas zelf is reukloos. "Maar het middel brengt toch wat ongemak en onduidelijkheid met zich mee," zegt Ton Nabben, onderzoeker van het Bonger Instituut van de Universiteit van Amsterdam en medeauteur van de studie in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid. "Vandaar dat luchtje."

Want hoe gevaarlijk is lachgas nu eigenlijk? Een studie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) concludeerde in 2016 nog dat er geen acute gezondheidsproblemen optreden en dat de kans op verslaving er nagenoeg niet is.

Die studie lijkt nu achterhaald, maar hoe zit het met de effecten op de langere termijn? En bij welke frequentie en hoeveelheid wordt recreatief gebruik schadelijk? "We weten het niet precies," zegt Nabben. "Daarom adviseren we het ministerie ook om het middel toxicologisch verder te onderzoeken."

Na-ijleffecten
Lachgas wordt veel gebruikt onder scholieren. De jongsten zijn zo'n 12 jaar, stelde Nabben tijdens veldwerk vast. Het zijn kinderen zonder enige ervaring met andere middelen. Ze zien lachgas als iets volkomen onschuldigs.

"Voor het onderzoek belandde ik in Zuidoost, bij een groepje meiden die de ballonnen lieten rondgaan en schaterend omvielen," aldus Nabben. "Ze filmden zichzelf en sturen het via Snapchat rond. De ontvangers gingen het nadoen."

Lachgas wordt ook gebruikt in portieken en op parkeerplaatsen. Jongeren zetten een muziekje op en happen de ene na de andere ballon weg. Ze 'bingen' lachgas. Over risico's denkt niemand na. Maar is dat terecht?

"Lachgas in heel grote hoeveelheden zorgt voor minder zuurstoftoevoer naar de hersenen," zegt Tibor Brunt, verbonden aan het Trimbos-instituut. "Bij kleinere hoeveelheden zijn er vermoedelijk geen schadelijke effecten, maar voor jonge gebruikers die elke dag tien ballonnen weghappen, moeten we misschien pas op de plaats maken."

Vanuit de medische literatuur is bekend dat een overdosis lachgas zorgt voor een tekort aan vitamine B12. Tintelende vingers en evenwichtsstoornissen zijn neurologische gevolgen daarvan. Op korte termijn klagen frequente gebruikers over concentratiegebrek en moeheid; de zogenaamde na-ijleffecten.

Nog een vraag van drugsexpert Nabben: "Wie op z'n dertiende tien ballonnen op een avond inhaleert, wordt die ook matelozer als ie op z'n achttiende zwaardere middelen mag gebruiken? Naast meer toxicologisch onderzoek naar lachgas moeten we ook dat in de gaten houden."

Nog geen euro

Lachgas is geen nieuwe drug. Van origine wordt de dampvormige pijnstiller gebruikt in ziekenhuizen en tandartspraktijken. In de jaren negentig dook het op in de partyscene, om na een paar jaar weer geruisloos te verdwijnen.

Achter de schermen oefende justitie druk uit op de organisatoren van feesten die het geneesmiddel in grote tanks insloegen en in ballonnen verkochten. Oneigenlijk gebruik van een geneesmiddel is ­illegaal.

Sinds 2016 valt een ballon lachgas echter niet meer onder de Geneesmiddelen-, maar onder de Warenwet. Daardoor is het roesmiddel eenvoudig verkrijgbaar.

Wie in de Blokker of Makro een slagroomspuit met patronen en ballonnen koopt, heeft alle benodigdheden. Zo is lachgas beschikbaar gekomen voor jongeren onder de 18. Wie te jong is om alcohol of cannabis te kopen, komt wel aan lachgas. Een ballonnetje kost nog geen euro.

De hang van jongeren naar lachgas leidt tot ongemak, ook bij winkeliers. "Sommige avondwinkels in Amsterdam doen al aan zelfregulatie," aldus onderzoeker Ton Nabben. "Ze vragen nu vaker naar je ID en verkopen maar vijf patronen aan jonge mensen die gaan gassen. Sommige groothandels spelen juist in op jongeren die ballonnetjes doen. Voor Koningsdag komen de lachgaspatronen in de aanbieding. Wettelijk mag dat, je kunt je afvragen of het kies is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden