Juist lokale bierbrouwers vernieuwen de markt

Ondanks de dominantie van enkele grote brouwers is de bierindustrie in enkele decennia ingrijpend vernieuwd. Consumentenverzet speelde daarbij een essentiële rol.

Brouwers van brouwerij 't IJ aan het werk. De brouwerij was één van de pioniers bij de terugkeer van de kleine, lokale ambachtelijke bieren. Beeld Marc Driessen
Brouwers van brouwerij 't IJ aan het werk. De brouwerij was één van de pioniers bij de terugkeer van de kleine, lokale ambachtelijke bieren.Beeld Marc Driessen

Pils, pils en nog eens pils. Dat kon je dertig jaar geleden in het café krijgen. En dat terwijl Nederland ooit een gevarieerde biercultuur kende, met wel duizend verschillende brouwerijen. In 1900 waren dat er nog maar vijfhonderd en in 1980 waren er nog maar dertien brouwers, zegt bedrijfskundige Jochem Kroezen.

Kroezen deed aan de Erasmus Universiteit promotieonderzoek naar de achtergronden die hebben geleid tot de comeback van de gevarieerde Nederlandse biercultuur. 'Rond 1980 werd de biermarkt volledig bepaald door enkele grote brouwers die de kleintjes hadden opgekocht of hadden weggeconcurreerd. Maar in de decennia daarna kwamen weer steeds meer kleine brouwers op en is de diversiteit weer toegenomen.'

Die vernieuwing is opvallend, want hoe hebben die nieuwe, vaak lokale brouwerijen een plek tussen de grote merken weten te bemachtigen? Volgens Kroezen speelt het consumentenverzet, dat in de jaren tachtig op gang kwam, een cruciale rol. 'In navolging van Engeland gingen hier ook steeds meer stemmen op om iets te doen tegen de verschraling van het bieraanbod. En in de grote steden waren steeds meer café-eigenaren al begonnen bier uit Engeland en België te importeren. Die ontwikkelingen leidden tot de opkomst van veel kleine brouwerijen.'

Aanjager
Brouwerij 't IJ in Amsterdam is één van de pioniers. In de jaren tachtig, aanvankelijk half-illegaal, begon de brouwerij zijn eigen bier op de markt te brengen. En in Haarlem bleek bijvoorbeeld een oud bierrecept dat tijdens het 750-jarig bestaan van de stad in 1994 opnieuw werd geïntroduceerd, een groot succes te zijn. De brouwers wisten op slimme wijze een link te leggen met het verdwenen, maar rijke lokale bierverleden.

De opkomst van ambachtelijk en lokaal bier loopt gelijk op met ontwikkelingen in onder andere de voedsel- en de meubelmarkt waarbij eenzelfde trend is te zien. Maar volgens Kroezen hebben de lokaal ambachtelijk gebrouwen biersoorten niet alleen van die trend geprofiteerd. 'Zij zijn daar zelf ook een belangrijke aanjager voor geweest. Het was uniek dat mensen die ontevreden waren over het biertje dat zij in het café kregen, besloten zelf te gaan brouwen. Het is niet alleen bij protest gebleven, er is ook gevolg aan gegeven.'

Dat was onder meer mogelijk doordat kleine beginnende brouwers tegenwoordig veel beter opgewassen zijn tegen de concurrentie van grote bedrijven. Kroezen: 'Tot diep in de twintigste eeuw lukte het kleine brouwers niet te vernieuwen. Nu is dat anders. Onder andere met behulp van internet beschikken zij over moderne technieken, kennis en goede brouwapparatuur.'

Onder druk
Volgens Kroezen, die ruim honderd kleine bierondernemingen onder de loep nam, kiezen velen ervoor klein en lokaal te blijven. Toch lukt het grote brouwers zo nu en dan hun assortiment te verbreden door kleinere brouwerijen over te nemen. La Trappe, Hertog Jan en Raag zijn daar voorbeelden van. Kroezen: 'Maar ook grote brouwers als Heineken lopen tegenwoordig het risico overgenomen te worden door andere partijen. De biermarkt is behoorlijk in beweging.'

Het is de vraag in hoeverre de grote biermerken voor hun marktaandeel te duchten hebben van de kleine brouwers. De toenemende populariteit van bijzondere biersoorten geeft echter te denken, zeker omdat de bierconsumptie in de laatste jaren al onder druk staat. Dat betekent dat grote partijen aangezet worden te vernieuwen en dat is volgens Kroezen een belangrijke les voor andere sectoren waar het aanbod te eenzijdig is geworden.

De bedrijfskundige denkt dat in de komende tien jaar het aantal kleine brouwerijen nog zal groeien. 'De markt daarvoor is nog niet verzadigd. Maar op een gegeven moment zal de onderlinge concurrentie toenemen en zal het moeilijker worden te overleven.'

null Beeld Jean-Pierre Jans
Beeld Jean-Pierre Jans
null Beeld Jean-Pierre Jans
Beeld Jean-Pierre Jans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden