Plus PS

Juf Karin Abma: 'Je laat een klas niet in de steek'

Meer salaris en minder werkdruk, dat is de inzet van de leraren die dinsdag gaan staken. Volgens juf Karin Abma (65), die na 41 jaar afscheid neemt van de Rosa Boekdrukkerschool in West, is dat terecht.

Karin Abma: 'Topsport en voor de klas staan kón gewoon. Het was hard werken, maar wel te doen' Beeld Renate Beense

's Ochtends stond ze nog even voor de klas, hoewel ze al een paar jaar geen eigen groep meer heeft. Maar zo gaat dat tegenwoordig: het is zo moeilijk om een vervanger te vinden voor zieke collega's, dat iedereen wordt ingezet. Dus hielp Karin Abma groep 3 van de Rosa Boekdrukkerschool met een schrijfles.

"Maar niet helemaal volgens de regels hoor," zegt ze lachend, zoals ze nog wel vaker lichtvoetig en geestig vertelt over haar vak.

Vertrouwen in de onderwijzer
Abma is bredeschoolcoördinator op de openbare basisschool in de Baarsjes. Een knusse school aan een charmant schoolplein, vlakbij de Admiralengracht. Haar werk houdt in dat ze leuke dingen voor de school organiseert: musea bezoeken, leerzame uitjes, schaatslessen, de projecten met de buurt. Maar ze stond ook bijna veertig jaar voor de klas, bij de Rosa Boekdrukker en bij de voorlopers: de Coppelstockschool en de Pionier.

Toen ze begon, waren ze met zes leerkrachten. Iedereen was onder de dertig, het waren de jaren zeventig. Vergaderen deden ze tijdens twee uur durende middagpauzes, er was genoeg tijd om lessen voor te bereiden, zesjarigen uit groep 3 namen ze al mee op meerdaagse schoolreisjes en lesstof was nauwelijks vastgelegd.

Er was nog vertrouwen in de onderwijzer, wil ze maar zeggen.

Het waren ook die beginjaren dat ze naast voltijds les­geven op olympisch niveau roeide. Zes keer per week fietste ze uit school naar de Bosbaan om te trainen. In 1976 roeide ze in een acht op de Olympische Spelen in Montreal, in 1977 en 1978 won ze zilver en brons in een twee op het WK.

Hard werken
"Topsport en voor de klas staan kón gewoon. Het was hard werken, maar wel te doen," zegt ze. Waarmee ze verwijst naar de werkdruk die juffen en meesters ­tegenwoordig ervaren. Dat zou nu allemaal niet meer kunnen. Je hebt een weekplanning, een jaarplanning, alles moet geregistreerd worden, je moet op drie niveaus je lesstof aanbieden en steeds meer overleggen.

Vergaderen, voorbereiden, verslagen maken, scholingen doen, rapporten maken, gesprekken met ouders, schoolfeesten ­organiseren.

"In het begin had ik soms maar zestien kinderen in de klas. De jongen van de groenteboer uit de Jordaan, plat Amsterdamse mensen zaten er op die school. Dat heb je nu niet meer." De werkdruk werd hoger, de mannen ­verdwenen. Waar ze heen zijn? Met pensioen, en er kwamen geen nieuwe bij. "Het gaat geleidelijk, dus je merkt het niet meteen. Maar je weet dat het niet goed is. Zeker de jongetjes hebben er baat bij als er een meester is."

Wegbezuinigd
Ze heeft zo veel plannen ingevoerd zien worden die later weer net zo makkelijke werden afgeschaft. "Dan mochten we niet meer klassikaal lesgeven, maar moesten we per groepje instructie geven. Niet veel later kwam er een nieuwe directeur en moesten we toch weer voor het schoolbord staan."

Eind jaren zeventig kwamen de eerste kinderen met ­andere achtergronden in de klas. Rond de eeuwwisseling waren de kinderen met een Nederlandse achtergrond in de minderheid. Er kwamen docenten die in ­eigen taal en cultuur lesgaven. Later was er weer een leerkracht die kinderen in de Nederlandse taal ondersteunde. "Maar dat is allemaal wegbezuinigd."

Inmiddels is er weer een omgekeerde beweging. "Er ­komen steeds meer yuppen in de buurt. De directeur zei een tijdje geleden: de bakfietsen die ik altijd daar aan de overkant bij het kinderdagverblijf zie, die wil ik hier hebben!" En zo geschiedde, dankzij een ouderinitiatief dat acht jaar geleden startte.

Culturenfestival
De Rosa Boekdrukker is nu een school zoals de Baarsjes is: gemengd, met meer dan vijftien nationaliteiten. Hartstikke leuk, vindt Abma dat. "De ouders zijn kritisch, maar ze komen ook met leuke ideeën. Laatst hadden we nog een culturenfestival met kraampjes uit alle verschillende landen."

Zes keer per week fietste Karin Abma uit school naar de Bosbaan om te trainen Beeld -

Passend onderwijs en de maatregel 'weer samen naar school' noemt Abma een van de ingewikkeldste vernieuwingen waar ze mee te maken kregen. "Kinderen die onhandelbaar waren in de klas stuurde je vroeger naar een school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen (ZMOK-school)."

"Sjonnie, die altijd stout was en over straat zwierf op zoek naar een logeeradres, stuurde je naar een ZMOK-school. Hij had in deze tijd nog wel op een gewone school gezeten." Dat is misschien goed, maar ook lastig. "In een klas heb je steeds meer kinderen die extra aandacht nodig hebben."

Klokkijken en fluoride spoelen
Hoe dan ook moet de school al zo veel dingen oplossen, zucht Abma. Ze heeft er een lijstje van gemaakt, dat ze gaat voordragen tijdens haar afscheidsrede. "Seksuele voorlichting, fluoride spoelen, klokkijken, verkeerslessen, gezonde voeding en ontbijten, sporten, respect en goed gedrag aanleren, mediawijsheid, leren zwemmen, discriminatie, geloof."

"En als er maatschappelijk iets niet goed gaat, wordt het aan het onderwijs gevraagd. Ik vind dat ouders dat moeten doen. Maar iedereen wijst naar school: los het maar op. Terwijl we alleen worden afgerekend op hoe we de kinderen taal en rekenen bijbrengen."

PO in actie, de actiegroep voor meer geld en minder werkdruk die 27 juni oproept tot staking, vindt ze heel goed. "Ik zit na veertig jaar nog steeds in de LA-schaal, de laagste schaal. Maar omdat het werk zo leuk is, pik je dat. Eigenlijk hebben we altijd te veel gepikt."

Keurslijf
Niet dat ze nooit is gaan staken. Maar je legt niet zomaar het werk neer. "Je laat een klas niet in de steek."

Vroeger was niet alles beter, maar het was wel makkelijker, zegt Abma. "Er was gewoon meer vertrouwen in ons; we hebben een opleiding, maar daar wordt nu niet meer op gevaren. Leerkrachten worden in een keurslijf geduwd. Het is soms verschrikkelijk. Je wordt met dat formulier weer getoetst, en met dit document aangestuurd. Het lijkt soms alsof we het niet meer zelf mogen kunnen. Alles wordt voortdurend vernieuwd en aangepast. Zelfs meubilair wordt razendsnel vervangen."

Er staan nog twee kasten in het schoolgebouw die er net zo lang zijn als Abma. Als zij vertrekt, zijn die kasten het enige geheugen van een verdwenen tijd.

Slechte Citoscore
Pijnlijk punt is dat in dit laatste jaar van haar werkzame ­leven de school onder een vergrootglas ligt bij de Onderwijsinspectie. De scores op de Citotoetsen vielen tegen, een bezoek van de inspectie wees tekortkomingen aan. Er wordt hard aan gewerkt, maar dat eist zijn tol. "Alles moet dubbel zo goed worden bijgehouden, er moeten cursussen worden gevolgd, de druk is alleen maar hoger. Mensen trekken het niet meer."

Was de school niet onder curatele gesteld, zoals Abma het zelf noemt, dan was ze misschien nog wel langer gebleven. Want ze heeft helemaal geen zin in haar pensioen. "Maar ook niemand zei: waarom blijf je niet tot na je AOW-leeftijd? Dus nu ga ik lezen, meer naar het theater, het ­museum, varen met de boot, en met mijn man naar de moestuinvereniging."

Ze hoopt vooral dat ze wordt vervangen, dat er niet wéér een bezuiniging komt in de vorm van het wegmoffelen van haar functie. Maar het gesternte staat goed. En ze hoopt dat ze de mooie dingen blijft onthouden. "Ik heb honderden kinderen leren lezen, schrijven en rekenen. Dat was het leuke. Opeens konden ze iets wat ze daarvoor niet konden. Daarvoor ben ik het onderwijs ingegaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden